Γιατί η Σελήνη απομακρύνεται από τη Γη;
Γιατί η Σελήνη απομακρύνεται από τη Γη;
Λίγο μετά τον σχηματισμό της η Σελήνη ήταν πολύ πιο κοντά από σήμερα – ίσως στο ένα εικοστό της σημερινής απόστασης. Στον ουρανό φαινόταν περίπου είκοσι φορές μεγαλύτερη. Από τότε απομακρύνεται συνεχώς. Γιατί;
Οι παλίρροιες τεντώνουν τη Γη
Η Σελήνη έλκει την κοντινή πλευρά της Γης πιο δυνατά από την πιο μακρινή. Έτσι η Γη τεντώνεται ελάχιστα – και πιο πολύ φαίνεται στους ωκεανούς. Στην πλευρά προς τη Σελήνη και στην απέναντι το νερό ανασηκώνεται σε δύο εξογκώματα. Όταν περνάμε μέσα από αυτά, έχουμε πλημμυρίδα.
Το εξόγκωμα τραβά τη Σελήνη μπροστά
Η Γη κάνει μια περιστροφή σε μία ημέρα, η Σελήνη μια περιφορά σε έναν μήνα. Η περιστρεφόμενη Γη παρασύρει έτσι το κοντινό εξόγκωμα λίγο μπροστά από τη Σελήνη. Η βαρύτητα εκείνου του νερού σπρώχνει συνεχώς τη Σελήνη προς την κατεύθυνση της κίνησής της – όπως όταν σπρώχνεις μια κούνια λίγο κάθε φορά. Η Σελήνη επιταχύνεται και σιγά σιγά απομακρύνεται από τη Γη.
Και η Γη φρενάρει
Το νερό στα εξογκώματα τρίβεται στον πυθμένα της θάλασσας και στις ακτές και φρενάρει την περιστροφή της Γης. Ό,τι χάνει η Γη από την περιστροφή, το κερδίζει η Σελήνη στην τροχιά της. Για κάθε χιλιόμετρο που απομακρύνεται η Σελήνη, η ημέρα μεγαλώνει περίπου μισό δευτερόλεπτο.
Πώς το ξέρουμε;
Οι αστροναύτες των αποστολών Απόλλων άφησαν στη Σελήνη ανακλαστήρες. Τα αστεροσκοπεία στέλνουν ακόμα και σήμερα παλμούς λέιζερ προς αυτούς και από τον χρόνο που χρειάζονται για να επιστρέψουν (περίπου 2,6 s) υπολογίζουν την απόσταση της Σελήνης με ακρίβεια χιλιοστού. Έτσι ξέρουμε ότι απομακρύνεται 3,8 cm τον χρόνο – περίπου τόσο γρήγορα όσο μεγαλώνουν τα νύχια.
Το τέλος των ολικών εκλείψεων
Ο Ήλιος έχει περίπου 400 φορές μεγαλύτερη διάμετρο από τη Σελήνη και ταυτόχρονα περίπου 400 φορές πιο μακριά, γι’ αυτό στον ουρανό φαίνονται σχεδόν ίσοι. Καθώς η Σελήνη απομακρύνεται, μικραίνει στον ουρανό. Σε περίπου 600 εκατομμύρια χρόνια δεν θα καλύπτει πια ολόκληρο τον Ήλιο και οι ολικές εκλείψεις θα τελειώσουν – θα μείνουν μόνο οι δακτυλιοειδείς, όπως αυτές που βλέπουμε κάπου κάπου ήδη σήμερα.
Πού καταλήγει όλο αυτό;
Αν συνεχιζόταν για δεκάδες δισεκατομμύρια χρόνια, η Γη θα επιβραδυνόταν τόσο, που θα έδειχνε πάντα την ίδια πλευρά προς τη Σελήνη – όπως εκείνη προς εμάς. Η Σελήνη θα κρεμόταν τότε πάντα στο ίδιο σημείο του ουρανού και από το άλλο μισό της Γης δεν θα φαινόταν ποτέ. Μέχρι εκεί όμως δεν θα φτάσει: ο Ήλιος σε λίγα δισεκατομμύρια χρόνια θα διογκωθεί σε ερυθρό γίγαντα.
Άρα, γιατί απομακρύνεται η Σελήνη;
Επειδή η Γη γυρίζει πιο γρήγορα απ’ όσο περιφέρεται η Σελήνη. Το εξόγκωμα του νερού τη σπρώχνει μπροστά, εκείνη επιταχύνεται και απομακρύνεται – και η Γη στο μεταξύ φρενάρει.