Γιατί μετράμε την ταχύτητα των πλοίων σε κόμβους;
Γιατί μετράμε την ταχύτητα των πλοίων σε κόμβους;
Τα πλοία και τα αεροπλάνα μετρούν ως σήμερα την ταχύτητα σε κόμβους. Σήμερα φαίνεται μια παράξενη, παμπάλαια μονάδα. Για τους ναυτικούς όμως είχε τέλειο νόημα.
Μάντεψε: πόσο είναι 10 κόμβοι;
Παράλληλοι και μεσημβρινοί
Κάθε σημείο της Γης το καθορίζουν δύο αριθμοί. Το γεωγραφικό πλάτος λέει πόσο μακριά είναι από τον ισημερινό, βόρεια ή νότια. Το γεωγραφικό μήκος λέει πόσο μακριά είναι ανατολικά ή δυτικά από τον πρώτο μεσημβρινό.
Ποιος είναι ο μακρύτερος παράλληλος;
Οι παράλληλοι είναι κύκλοι γύρω από τη Γη. Όσο πιο κοντά στον πόλο, τόσο πιο κοντοί – στον πόλο μαζεύονται σε ένα σημείο. Μακρύτερος είναι ο ισημερινός, ακριβώς στη μέση ανάμεσα στους πόλους: έχει μήκος περίπου 40.000 km.
Από πού περνά ο πρώτος μεσημβρινός;
Τον ισημερινό τον όρισε η ίδια η Γη. Ο πρώτος μεσημβρινός όμως θα μπορούσε να περνά από οπουδήποτε. Το 1884 τα κράτη συμφώνησαν στο αγγλικό Γκρίνουιτς. Η Γαλλία διαφώνησε και ως το 1911 μετρούσε το μήκος από το Παρίσι.
Το πλάτος μετριέται σε μοίρες
Το γεωγραφικό πλάτος είναι γωνία. Λέει πόσο μακριά από τον ισημερινό είναι ένα σημείο, όπως φαίνεται από το κέντρο της Γης – και επειδή η Γη είναι στρογγυλή, μετριέται σε μοίρες. Ο ισημερινός έχει 0°, οι πόλοι 90°.
Οι παράλληλοι απέχουν παντού το ίδιο
Οι παράλληλοι δεν συγκλίνουν. Δύο γειτονικούς παράλληλους, που απέχουν 1°, τους χωρίζει παντού στη Γη η ίδια απόσταση – περίπου 111 km. Στον ισημερινό όπως και στον πόλο.
Και ένα λεπτό;
Η μοίρα χωρίζεται σε 60 λεπτά. Αν χωρίσουμε τα 111 km σε 60 μέρη, βγαίνουν για ένα λεπτό περίπου 1,85 km. Τόσο απέχουν δύο παράλληλοι που διαφέρουν κατά ένα λεπτό. Στον χάρτη φαίνεται η Πράγα.
Το ναυτικό μίλι
Η απόσταση δύο παράλληλων που απέχουν ένα λεπτό έχει δικό της όνομα: ναυτικό μίλι. Σήμερα ορίζεται ακριβώς σε 1.852 μέτρα.
Τι είναι λοιπόν ο κόμβος;
Ο κόμβος είναι ταχύτητα: ένα ναυτικό μίλι την ώρα. Ένα πλοίο που πλέει με 1 κόμβο διανύει σε μία ώρα 1.852 μέτρα. Όταν πλέει ίσια προς βορρά, μετακινείται έτσι κάθε ώρα κατά ένα λεπτό γεωγραφικού πλάτους.
Γιατί οι κόμβοι χρησιμοποιούνται ως σήμερα;
Ο κόμβος δεν ανήκει ούτε στο μετρικό σύστημα ούτε σε αυτό με τις ίντσες και τα μίλια. Τον χρησιμοποιούν πλοία και αεροπλάνα, επειδή με αυτόν οι υπολογισμοί στον χάρτη είναι εύκολοι. Στο περιθώριο του ναυτικού χάρτη υπάρχει η κλίμακα του γεωγραφικού πλάτους και αυτή είναι ταυτόχρονα κλίμακα σε ναυτικά μίλια.
Το ναυτικό μίλι δεν είναι το συνηθισμένο μίλι
Το συνηθισμένο μίλι, που ίσως ξέρεις από τους αμερικανικούς δρόμους, έχει μήκος 1.609 μέτρα και προήλθε από το ρωμαϊκό μίλι – χίλια διπλά βήματα. Το ναυτικό μίλι είναι μακρύτερο, 1.852 μέτρα, και με το συνηθισμένο έχει κοινό μόνο το όνομα: προκύπτει από το σχήμα της Γης.
Κόμποι στο σχοινί
Στα παλιά πλοία έριχναν στο νερό ένα ξύλινο δρομόμετρο δεμένο σε σχοινί με κόμπους. Ο κόμβος πήρε το όνομά του από αυτούς τους κόμπους. Το πλοίο προχωρούσε και ο ναύτης μετρούσε πόσοι κόμποι ξετυλίγονται, μέχρι να αδειάσει μια μικρή κλεψύδρα. Όσοι κόμποι ξετυλίχτηκαν, τόσους κόμβους έπλεε το πλοίο.