Ιστορίες

Πόσο διαρκεί τελικά μία ημέρα;

Πόσο διαρκεί τελικά μία ημέρα;

Ένας δημοφιλής μύθος λέει ότι η διάρκεια της ημέρας είναι ο χρόνος που χρειάζεται η Γη για να περιστραφεί γύρω από τον άξονά της. Θα δούμε ότι δεν είναι έτσι.

Φαντάσου ότι είναι μεσημέρι

Στέκεσαι στη Γη και είναι μεσημέρι: ο Ήλιος βρίσκεται ακριβώς στον νότο, στο ψηλότερο σημείο της ημέρας. Πού θα είναι ο Ήλιος στον ουρανό τη στιγμή που η Γη θα ολοκληρώσει μία περιστροφή γύρω από τον άξονά της;

Η Γη γυρίζει και ταυτόχρονα προχωρά

Η Γη δεν γυρίζει μόνο γύρω από τον άξονά της, αλλά ταυτόχρονα κινείται γύρω από τον Ήλιο. Σε μία περιστροφή προχωρά λίγο στην τροχιά της. Αν η ημέρα διαρκούσε μόνο μία περιστροφή, την επόμενη μέρα ο Ήλιος δεν θα ήταν το μεσημέρι ακριβώς στον νότο, αλλά λίγο πιο πέρα.

Και σε ένα τρίμηνο;

Σε ένα τρίμηνο η διαφορά θα ήταν πολύ μεγαλύτερη. Αν τα ρολόγια πήγαιναν με τις περιστροφές, θα έδειχναν 12:00 και ο Ήλιος θα ανέτελλε μόλις τότε. Γυρίζει λοιπόν η Γη γύρω από τον άξονά της πραγματικά σε 24 ώρες;

Η Γη πρέπει να γυρίσει λίγο ακόμα

Εμάς, που ζούμε στη Γη, δεν μας νοιάζει σε πόσο χρόνο γυρίζει γύρω από τον άξονά της. Μετράμε την ημέρα από μεσημέρι σε μεσημέρι: ώσπου ο Ήλιος να είναι πάλι ακριβώς στον νότο. Μετά τη μία περιστροφή αφήνουμε λοιπόν τη Γη να γυρίσει λίγο ακόμα.

Πόσο προχωρά η Γη μέσα σε μία μέρα;

Το έτος έχει 365 ημέρες και ο κύκλος 360°. Σε μία ημέρα η Γη διανύει έτσι περίπου 1° της τροχιάς της – και κατά την ίδια γωνία πρέπει να γυρίσει επιπλέον.

Το επιπλέον γύρισμα κρατά 4 λεπτά

Η Γη προχώρησε κατά 1°, άρα πρέπει να τη γυρίσουμε ακόμα κατά 1°. Αυτό είναι το 1/360 της περιστροφής: η ημέρα έχει 24 × 60 = 1.440 λεπτά και το 1/360 είναι 4 λεπτά. Μόνο τότε ο Ήλιος είναι πάλι ακριβώς στον νότο, όπως χθες το μεσημέρι.

Αστρική ημέρα

Με μία περιστροφή γύρω από τον άξονα περνά μία αστρική ημέρα. Διαρκεί 23 ώρες και 56 λεπτά. Ως προς τους μακρινούς αστέρες η Γη στον χρόνο αυτό σχεδόν δεν κινήθηκε, και έτσι μετά από μία αστρική ημέρα βλέπεις όλους τους αστερισμούς στο ίδιο σημείο του ουρανού.

Ηλιακή ημέρα

Όταν γυρίσουμε τη Γη λίγο ακόμα, ώστε ο Ήλιος να είναι πάλι ακριβώς στον νότο, περνά μία ηλιακή ημέρα. Διαρκεί κατά μέσο όρο 24 ώρες και με αυτήν πάνε τα ρολόγια μας. Όταν μιλάμε για ημέρες, εννοούμε λοιπόν συνήθως ηλιακές ημέρες.

Έλεγξέ το κι εσύ

Η αστρική ημέρα είναι κατά 4 λεπτά πιο σύντομη, και έτσι κάθε αστέρι ανατέλλει μέρα με τη μέρα 4 λεπτά νωρίτερα. Σε ένα μήνα είναι ήδη 2 ώρες, σε μισό χρόνο 12. Γι’ αυτό ο Ωρίωνας είναι τον χειμώνα το βράδυ στον ουρανό, ενώ το καλοκαίρι ανατέλλει και δύει την ημέρα.

Θυμήσου πού βρίσκεται σήμερα στις 22:00 ένα φωτεινό αστέρι και κοίτα εκεί σε μία εβδομάδα την ίδια ώρα. Θα είναι λίγο πιο δυτικά.

Πόσες φορές γυρίζει η Γη μέσα σε ένα έτος;

Το έτος έχει 365 ηλιακές ημέρες. Η αστρική ημέρα όμως είναι κατά 4 λεπτά πιο σύντομη, οπότε χωρούν στο έτος μία παραπάνω: 366. Μέσα σε ένα έτος η Γη γυρίζει γύρω από τον άξονά της 366 φορές.

Λοιπόν, πόσο διαρκεί η ημέρα;

Εξαρτάται από το ως προς τι τη μετράμε. Ως προς τους αστέρες η Γη γυρίζει σε 23 ώρες και 56 λεπτά. Για να βρεθεί ο Ήλιος πάλι στο ίδιο σημείο, πρέπει να γυρίσει λίγο ακόμα, και έτσι η ηλιακή ημέρα διαρκεί 24 ώρες.