Verhalen

Waarom is het in de zomer warm en in de winter koud?

Waarom is het in de zomer warm en in de winter koud?

Of: waarom hebben we seizoenen?

Komt het door de wisselende afstand tot de zon?

De aarde draait niet in een cirkel om de zon, maar in een ellips. Soms staat ze dichter bij de zon en soms verder weg. Dus als de aarde het dichtst bij de zon staat, is het bij ons zomer?

De echte baan is bijna een cirkel

De ellips waarin de aarde draait, is maar weinig uitgerekt – op het oog bijna een cirkel. De aarde staat het dichtst bij de zon begin januari, midden in onze winter, en het verst weg begin juli.

Het kan niet aan de afstand liggen

Zo’n verschil is niet genoeg voor seizoenen. Bovendien zou het dan overal op aarde tegelijk zomer zijn. Maar als het bij ons zomer is, is het op het zuidelijk halfrond winter.

Waarom is het ten zuiden van ons warmer?

Hoe dichter bij de evenaar, hoe warmer het gemiddeld is. In Midden-Europa is de gemiddelde jaartemperatuur ongeveer 8 °C, bij de evenaar ongeveer 27 °C.

Het gaat om de hoek waaronder het licht valt

Schijn met een zaklamp op een tafel, eerst loodrecht van boven, dan schuin. Schuin verspreidt hetzelfde licht zich over een groter oppervlak – de vlek is groter, maar zwakker. Met zonlicht is het net zo: het verwarmt het meest als de zon recht boven je staat.

Hoeveel stralen vallen erop?

Als de stralen loodrecht invallen, vallen er op een even groot stuk grond meer dan als ze schuin invallen. Daarom worden zonnepanelen naar de zon gedraaid.

En nu op de ronde aarde

De aarde is rond, dus de stralen vallen overal onder een andere hoek. Verder naar het zuiden vallen ze steiler en vallen er op een even groot stuk oppervlak meer. Hoe verder naar het noorden, hoe schuiner en hoe minder. En meer stralen betekent dat het warmer is.

Maar daarmee zijn de seizoenen niet verklaard

De invalshoek verklaart waarom het in het zuiden warmer is. Maar waarom wisselen bij ons zomer en winter af? In december en in juni vallen de stralen toch onder dezelfde hoek? Of niet?

De schuine stand van de aardas is de schuldige

Tot nu toe tekenden we de aardas verkeerd – rechtop. In werkelijkheid staat ze niet loodrecht op de baan waarin de aarde draait, maar 23,4° scheef. En ze wijst steeds dezelfde kant op, naar de Poolster.

Daarom wisselen zomer en winter af

In december is het noorden van de zon weg gekanteld en vallen de stralen schuin op ons. In juni is het naar de zon toe gekanteld – de stralen vallen steiler en op een even groot stuk grond vallen er drie keer zoveel. Op het zuidelijk halfrond is het andersom, en daarom hebben ze daar zomer in december.

En bovendien zijn de dagen in de zomer langer

Als het noorden naar de zon toe is gekanteld, zijn we bij elke draaiing van de aarde langer aan de verlichte kant. In Midden-Europa staat de zon in juni ongeveer 16 uur aan de hemel, in december maar ongeveer 8.

En bij de evenaar?

Daar vallen de stralen het hele jaar ongeveer even steil en duurt de dag steeds ongeveer 12 uur. Zomer en winter zoals wij ze kennen hebben ze daar niet – daar wisselen het regenseizoen en het droge seizoen elkaar af.

Raadsel opgelost!

Zomer en winter komen niet door de afstand tot de zon, maar door de schuine stand van de aardas. In de zomer schijnt de zon steiler en langer op ons, in de winter schuin en kort.

De aarde staat het verst van de zon begin juli – midden in onze zomer. Als het om de afstand ging, zouden we in juli winter hebben.