Waarom drijft de maan van de aarde weg?
Waarom drijft de maan van de aarde weg?
De maan stond vlak na haar ontstaan veel dichterbij dan nu – misschien op slechts een twintigste van de huidige afstand. Aan de hemel was ze zo twintig keer breder. Sindsdien drijft ze steeds verder weg. Waarom?
Getijden rekken de aarde uit
De maan trekt de kant van de aarde die het dichtst bij haar staat harder aan dan de verste kant. Daardoor rekt de aarde een heel klein beetje uit – en het meest zie je dat aan de oceanen. Aan de kant van de maan en aan de andere kant komt het water omhoog in twee vloedbergen. Draaien we daar doorheen, dan is het vloed.
De vloedberg trekt de maan vooruit
De aarde draait in een dag om haar as, de maan in een maand om de aarde. De draaiende aarde sleurt de dichtstbijzijnde vloedberg daarom een stukje voor de maan uit. De zwaartekracht van dat water geeft de maan steeds een zetje vooruit, in de richting waarin ze vliegt – zoals je een schommel telkens een klein zetje geeft. De maan versnelt daardoor en drijft langzaam van de aarde weg.
En de aarde wordt afgeremd
Het water in de vloedbergen schuurt over de zeebodem en de kusten en remt de draaiing van de aarde af. Wat de aarde aan draaiing verliest, wint de maan aan omloop. Voor elke kilometer die de maan verder weg raakt, wordt de dag ongeveer een halve seconde langer.
Hoe weten we dat?
De Apollo-astronauten lieten spiegels (retroreflectoren) op de maan achter. Sterrenwachten schieten er nog steeds laserpulsen naartoe en uit de tijd die ze nodig hebben om terug te komen (ongeveer 2,6 s) berekenen ze de afstand tot de maan op de millimeter nauwkeurig. Zo weten we dat ze 3,8 cm per jaar wegdrijft – ongeveer even snel als je nagels groeien.
Het einde van totale zonsverduisteringen
De zon is ongeveer 400 keer breder dan de maan en ook ongeveer 400 keer verder weg, dus aan de hemel zijn ze bijna even groot. Naarmate de maan wegdrijft, wordt ze aan de hemel kleiner. Over ongeveer 600 miljoen jaar bedekt ze de zon niet meer helemaal en zijn de totale verduisteringen voorbij – er blijven alleen ringvormige over, zoals we er nu soms al zien.
Waar leidt dit toe?
Als dit tientallen miljarden jaren doorging, zou de aarde zo ver afremmen dat ze de maan altijd dezelfde kant toonde – zoals de maan ons. De maan zou dan altijd op dezelfde plek aan de hemel hangen en vanaf de andere helft van de aarde nooit te zien zijn. Zo ver komt het echter niet: over een paar miljard jaar zwelt de zon op tot een rode reus.
Dus waarom drijft de maan weg?
Omdat de aarde sneller draait dan de maan rondgaat. De vloedberg duwt haar vooruit, ze versnelt en drijft weg – en de aarde wordt er afgeremd.