Verhalen

Waarom zweven astronauten?

Waarom zweven astronauten?

In het Internationaal Ruimtestation zweven astronauten vrij rond. Zou dat komen doordat de zwaartekracht van de aarde daar niet meer werkt?

De zwaartekracht is er wel

Het ISS vliegt ongeveer 400 km boven de aarde. Vergeleken met de grootte van de aarde is dat maar een klein stukje – op schaal is de baan een dun cirkeltje vlak boven het oppervlak. De zwaartekracht is er bijna even sterk als bij ons, ongeveer 90%.

Wat is gewicht eigenlijk?

De zwaartekracht trekt je omlaag en de personenweegschaal onder je duwt terug omhoog. Dat duwen voel je als je gewicht, en dat meet de weegschaal ook. Duwt er niets tegen je, dan voel je geen gewicht, ook al trekt de zwaartekracht nog steeds aan je – dat is gewichtloosheid.

De weegschaal valt met je mee

Stel je voor dat je op een weegschaal in een lift staat en de kabel breekt. De lift, de weegschaal en jij vallen even snel, dus je duwt helemaal niet op de weegschaal – hij wijst nul aan. De zwaartekracht trekt intussen even hard aan je, en toch ben je gewichtloos.

De kanonskogel van Newton

Isaac Newton stelde zich een kanon op een hoge berg voor. Een trage kogel komt vlak bij de berg neer, een snellere verder weg. Schiet je hem snel genoeg af, dan valt hij nog steeds naar de aarde, maar het oppervlak buigt even snel onder hem weg – en de kogel komt nooit neer. Hij draait rond de aarde.

Een menselijke kanonskogel

En als we nu een mens met een weegschaal uit het kanon schieten? Na het schot vliegen ze even snel en vallen ze samen, de hele weg rond de aarde. Niets duwt op de weegschaal, dus hij wijst 0 kg aan – net als in de vallende lift.

Het ISS blijft vallen

Het ISS gedraagt zich precies als de kogel uit Newtons kanon. Het vliegt met ongeveer 28.000 km/h, valt dus steeds naar de aarde maar mist haar steeds – in ongeveer 90 minuten is het eenmaal rond. De astronauten vallen mee en niets duwt tegen hen, dus zweven ze.

En de maan?

Zo valt ook de maan rond de aarde, alleen is ze veel verder weg en duurt een omloop ongeveer 27 dagen. Zou je haar op een reusachtige weegschaal leggen die met haar meedraait, dan zou die met haar meevallen en 0 kg aanwijzen.

Dus waarom zweven astronauten?

Omdat ze blijven vallen – steeds rond de aarde. Zonder zwaartekracht zou het station niet rond de aarde draaien, maar recht de ruimte in vliegen.