Historie

Dlaczego w nocy jest ciemno?

Dlaczego w nocy jest ciemno?

Odpowiedź „bo zaszło Słońce” wydaje się jasna. Ale na początku XIX wieku niemiecki astronom Heinrich Olbers zauważył haczyk: gdyby wszechświat był nieskończony, istniał od zawsze, a gwiazdy były rozsiane wszędzie, nocne niebo powinno być całkowicie wypełnione gwiazdami.

Gdziekolwiek spojrzysz, trafisz na gwiazdę

To jak w nieskończonym lesie: w którąkolwiek stronę spojrzysz, wzrok w końcu zatrzyma się na pniu drzewa. Tak samo w nieskończonym wszechświecie każde spojrzenie na nocne niebo kończyłoby się na jakiejś gwieździe.

Czy na niebie są puste miejsca?

W 1995 roku teleskop Hubble’a przez dziesięć dni celował w miejsce, na którym pozornie nie było ani jednej gwiazdy, wielkości piłeczki tenisowej na drugim końcu boiska piłkarskiego. Odkrył w nim około trzech tysięcy galaktyk. A między nimi wciąż jest ciemno.

Może odległe gwiazdy świecą słabiej?

Odległa gwiazda świeci słabiej, ale też jest na niebie mniejsza. Odsuń Słońce trzy razy dalej: będzie trzy razy węższe, zajmie dziewięć razy mniejszą powierzchnię i dotrze z niego dziewięć razy mniej światła. Każdy kawałek jego powierzchni świeci więc wciąż tak samo jasno.

Niebo powinno świecić jak Słońce

Razem prowadzi to do dziwnego wniosku: gdyby każde spojrzenie kończyło się na powierzchni gwiazdy, a każda powierzchnia świeciła tak samo, całe nocne niebo byłoby tak jasne jak powierzchnia Słońca. I to zarówno w dzień, jak i w nocy.

Wszechświat nie jest wieczny

Rozwiązanie: wszechświat powstał około 13,8 miliarda lat temu, a światło leci ze skończoną prędkością. Od powstania wszechświata zdążyło więc dolecieć tylko do pewnej odległości.

Światło odległych gwiazd jest jeszcze w drodze

Światło z bliższych gwiazd dawno do nas dotarło. Z dalszych leciałoby jednak dłużej, niż istnieje wszechświat. Jest wciąż w drodze i dlatego widzimy tam ciemność.

A do tego wszechświat się rozszerza

W 1929 roku Edwin Hubble odkrył, że wszechświat się rozszerza. Światło leci wciąż tak samo szybko, ale droga przed nim w międzyczasie się wydłuża, więc musi pokonać dłuższy dystans. Z odległych gwiazd leci do nas przez to jeszcze dłużej.

Światło po drodze czerwienieje

Światło jest falą. Gdy wszechświat się rozszerza, a przestrzeń rozciąga, rozciągają się razem z nią także fale światła, które nią lecą. Dłuższe fale widzimy jako bardziej czerwone i słabsze. Światło z bardzo odległych gwiazd wprawdzie do nas dociera, ale oko już go nie widzi.

Więc dlaczego w nocy jest ciemno?

Bo wszechświat ma swój wiek, a światło skończoną prędkość. Z najdalszych gwiazd światło jeszcze do nas nie dotarło. A to, które dociera z bardzo odległych, rozszerzanie wszechświata rozciąga tak, że oko go nie widzi. Ciemność między gwiazdami to wskazówka, że wszechświat miał początek.