Historie

Jak długi jest właściwie jeden dzień?

Jak długi jest właściwie jeden dzień?

Popularny mit głosi, że długość doby to czas, w którym Ziemia obraca się wokół własnej osi. Pokażemy, że tak nie jest.

Wyobraź sobie, że jest południe

Stoisz na Ziemi i jest południe: Słońce jest dokładnie na południu, najwyżej w ciągu całego dnia. Gdzie będzie Słońce na niebie w chwili, gdy Ziemia skończy jeden obrót wokół własnej osi?

Ziemia obraca się i jednocześnie przesuwa

Ziemia nie tylko obraca się wokół osi, ale też krąży wokół Słońca. W czasie jednego obrotu przesuwa się więc kawałek po swojej orbicie. Gdyby doba trwała tylko jeden obrót, następnego dnia w południe Słońce nie byłoby dokładnie na południu, tylko trochę obok.

A po trzech miesiącach?

Po trzech miesiącach różnica byłaby dużo większa. Gdyby zegary chodziły według obrotów, pokazywałyby 12:00, a Słońce dopiero by wschodziło. Czy Ziemia naprawdę obraca się wokół osi w 24 godziny?

Ziemia musi się jeszcze trochę obrócić

Nas na Ziemi nie interesuje, w jakim czasie Ziemia obraca się wokół własnej osi. Dobę mierzymy od południa do południa: aż Słońce znowu będzie dokładnie na południu. Po obrocie wokół osi pozwalamy więc Ziemi jeszcze trochę się obrócić.

O ile Ziemia przesuwa się w ciągu doby?

Rok ma 365 dni, a okrąg 360°. W ciągu jednej doby Ziemia pokonuje więc około 1° swojej orbity – i o taki sam kąt musi się dodatkowo obrócić.

Dodatkowy obrót trwa 4 minuty

Ziemia przesunęła się o 1°, więc musimy ją obrócić jeszcze o 1°. To jedna trzysta sześćdziesiąta obrotu: doba ma 24 × 60 = 1 440 minut, a jedna trzysta sześćdziesiąta z tego to 4 minuty. Dopiero wtedy Słońce jest znowu dokładnie na południu, jak wczoraj w południe.

Doba gwiazdowa

Jeden obrót wokół osi to doba gwiazdowa. Trwa 23 godziny i 56 minut. W stosunku do odległych gwiazd Ziemia przez ten czas praktycznie się nie przesunęła, więc po jednej dobie gwiazdowej wszystkie gwiazdozbiory widzisz w tym samym miejscu na niebie.

Doba słoneczna

Gdy Ziemię obrócimy jeszcze trochę dalej, żeby Słońce było znowu dokładnie na południu, mija doba słoneczna. Trwa średnio 24 godziny i według niej chodzą nasze zegary. Gdy mówimy o dniach, mamy więc zwykle na myśli doby słoneczne.

Sprawdź to sam

Doba gwiazdowa jest o 4 minuty krótsza, więc każda gwiazda wschodzi z dnia na dzień 4 minuty wcześniej. Po miesiącu to już 2 godziny, po pół roku 12. Dlatego Orion zimą świeci wieczorem na niebie, a latem wschodzi i zachodzi za dnia.

Zapamiętaj, gdzie dziś o 22:00 jest jakaś jasna gwiazda, i spójrz tam za tydzień o tej samej porze. Będzie trochę dalej na zachód.

Ile razy Ziemia obraca się w ciągu roku?

Rok ma 365 dób słonecznych. Doba gwiazdowa jest jednak o 4 minuty krótsza, więc mieści się ich w roku o jedną więcej: 366. W ciągu roku Ziemia obraca się wokół własnej osi 366 razy.

Więc jak długi jest dzień?

To zależy, według czego go mierzymy. W stosunku do gwiazd Ziemia obraca się w 23 godziny i 56 minut. Żeby Słońce znowu było w tym samym miejscu, musi się jeszcze trochę obrócić, dlatego doba słoneczna trwa 24 godziny.