Historie

Dlaczego prędkość statków mierzymy w węzłach?

Dlaczego prędkość statków mierzymy w węzłach?

Statki i samoloty do dziś mierzą prędkość w węzłach. Dziś to wygląda na dziwną, staroświecką jednostkę. Dla żeglarzy miała jednak doskonały sens.

Zgadnij: ile to jest 10 węzłów?

Równoleżniki i południki

Każde miejsce na Ziemi określają dwie liczby. Szerokość geograficzna mówi, jak daleko jest od równika na północ lub na południe. Długość geograficzna mówi, jak daleko jest na wschód lub na zachód od południka zerowego.

Który równoleżnik jest najdłuższy?

Równoleżniki to okręgi wokół Ziemi. Im bliżej bieguna, tym są krótsze – na biegunie kurczą się do punktu. Najdłuższy jest równik, dokładnie w połowie drogi między biegunami: ma około 40 000 km.

Którędy biegnie południk zerowy?

Równik wyznaczyła sama Ziemia. Południk zerowy mógł jednak biec gdziekolwiek. W 1884 roku państwa porozumiały się co do angielskiego Greenwich. Francja się z tym nie zgodziła i do 1911 roku liczyła długość od Paryża.

Szerokość mierzy się w stopniach

Szerokość geograficzna to kąt. Mówi, jak daleko od równika leży miejsce, gdy patrzymy na nie ze środka Ziemi – a ponieważ Ziemia jest okrągła, mierzy się ją w stopniach. Równik ma 0°, bieguny 90°.

Równoleżniki są od siebie jednakowo daleko

Równoleżniki się nie zbiegają. Dwa sąsiednie, oddalone od siebie o 1°, dzieli wszędzie na Ziemi ta sama odległość – około 111 km. Przy równiku tak samo jak przy biegunie.

A co z jedną minutą?

Stopień dzieli się na 60 minut. Gdy 111 km podzielimy na 60 części, na jedną minutę wychodzi około 1,85 km. Tyle dzieli dwa równoleżniki różniące się o jedną minutę. Na mapie widać środek Pragi.

Mila morska

Odległość między dwoma równoleżnikami oddalonymi o jedną minutę ma własną nazwę: mila morska. Dziś jest ustalona dokładnie na 1852 metry.

Czym więc jest węzeł?

Węzeł to prędkość: jedna mila morska na godzinę. Statek płynący z prędkością 1 węzła pokonuje w godzinę 1852 metry. Gdy płynie prosto na północ, przesuwa się tak co godzinę o jedną minutę szerokości geograficznej.

Dlaczego węzłów używa się do dziś?

Węzeł nie należy ani do układu metrycznego, ani do tego z calami i milami. Używają go statki i samoloty, bo łatwo się nim liczy na mapie. Na brzegu mapy morskiej jest skala szerokości geograficznej, która jest zarazem podziałką w milach morskich.

Mila morska to nie zwykła mila

Zwykła mila, którą znasz choćby z amerykańskich dróg, ma 1609 metrów i wzięła się z mili rzymskiej – tysiąca podwójnych kroków. Mila morska jest dłuższa, ma 1852 metry, i ze zwykłą łączy ją tylko nazwa: wywodzi się z kształtu Ziemi.

Węzły na linie

Na dawnych statkach za burtę wrzucano deseczkę na linie z węzłami. Statek płynął dalej, a marynarz liczył, ile węzłów się odwinie, zanim przesypie się piasek w małej klepsydrze. Ile węzłów się odwinęło, tyle węzłów statek płynął.

No to czym jest jeden węzeł?