Astronotlar neden havada süzülür?
Astronotlar neden havada süzülür?
Uluslararası Uzay İstasyonu’nda astronotlar serbestçe süzülür. Belki orada artık Dünya’nın kütle çekimi etki etmediği içindir?
Kütle çekimi orada var
ISS, Dünya’nın yaklaşık 400 km üzerinde uçar. Dünya’nın boyutuna göre bu çok az – ölçekli çizimde yörünge, yüzeyin hemen üstünde ince bir halka. Kütle çekimi orada Dünya yüzeyindekinin neredeyse aynısı, yaklaşık %90’ı.
Ağırlık aslında nedir?
Kütle çekimi seni aşağı çeker, altındaki baskül seni geri yukarı iter. Hissettiğin ağırlık tam da bu itiştir ve baskülün ölçtüğü de odur. Seni hiçbir şey itmediğinde, kütle çekimi seni hâlâ çekse bile hiç ağırlık hissetmezsin – işte bu ağırlıksızlıktır.
Baskül de seninle birlikte düşer
Asansörde baskülün üzerinde durduğunu ve halatın koptuğunu düşün. Asansör, baskül ve sen aynı hızla düşersiniz; bu yüzden baskülü hiç itmezsin – sıfırı gösterir. Kütle çekimi seni hep aynı şiddetle çektiği hâlde ağırlıksızsın.
Newton’un topu
Isaac Newton yüksek bir dağın tepesinde duran bir top hayal etti. Yavaş gülle dağın hemen yakınına düşer, daha hızlısı daha uzağa. Ama yeterince hızlı atılırsa gülle yine Dünya’ya doğru düşer, fakat yüzey de altından aynı hızla kıvrılıp uzaklaşır – ve gülle hiç yere düşmez. Dünya’nın etrafında dolanır durur.
Toptan atılan insan
Peki toptan bir insanı baskülüyle birlikte atsak? Atıştan sonra ikisi aynı hızla uçar ve Dünya’nın çevresindeki bütün yol boyunca birlikte düşer. Baskülü hiçbir şey itmez, bu yüzden 0 kg gösterir – tıpkı düşen asansördeki gibi.
ISS hep düşüyor
ISS tıpkı Newton’un topundan çıkan gülle gibi davranır. Saatte yaklaşık 28.000 km hızla uçar; yani sürekli Dünya’ya doğru düşer ama sürekli de ıskalar – Dünya’nın çevresini yaklaşık 90 dakikada dolanır. Astronotlar onunla birlikte düşer ve onları hiçbir şey itmez, bu yüzden süzülürler.
Peki ya Ay?
Ay da Dünya’nın çevresinde aynı şekilde düşer, yalnızca çok daha uzaktadır ve bir dolanması yaklaşık 27 gün sürer. Onu, kendisiyle birlikte dolanan dev bir baskülün üzerine koysaydın, baskül de onunla düşerdi – ve 0 kg gösterirdi.
Peki astronotlar neden süzülür?
Çünkü sürekli düşüyorlar – Dünya’nın çevresinde durmadan dolanarak. Kütle çekimi olmasaydı istasyon Dünya’nın etrafında dolanmaz, düz bir çizgide uzaya doğru uçardı.