Bir gün aslında ne kadar sürer?
Bir gün aslında ne kadar sürer?
Yaygın bir efsane var: Günün uzunluğu, Dünya’nın kendi ekseni etrafında bir kez dönme süresine eşittir. Öyle olmadığını göstereceğiz.
Öğle vakti olduğunu düşün
Dünya’dasın ve öğle vakti: Güneş tam güneyde, bütün gün boyunca ulaştığı en yüksek noktada. Dünya kendi ekseni etrafında bir turu tamamladığında Güneş gökyüzünde nerede olacak?
Dünya hem döner hem biraz ilerler
Dünya yalnızca kendi ekseni etrafında dönmez, aynı zamanda Güneş’in etrafında dolanır. Bir tur dönerken yörüngesinde biraz ilerler. Gün yalnızca bir turdan ibaret olsaydı, ertesi gün öğle vakti Güneş tam güneyde olmaz, biraz yanında olurdu.
Peki çeyrek yıl sonra?
Çeyrek yıl sonra fark çok daha büyük olurdu. Saatler turlara göre işleseydi 12:00’yi gösterirlerdi, Güneş ise daha yeni doğuyor olurdu. Peki Dünya kendi ekseni etrafında gerçekten 24 saatte mi döner?
Dünya’nın biraz daha dönmesi gerekir
Bizi Dünya’nın kendi ekseni etrafında ne kadar sürede döndüğü ilgilendirmez. Günü öğleden öğleye ölçeriz: Güneş yine tam güneyde olana kadar. Bu yüzden Dünya kendi ekseni etrafında döndükten sonra biraz daha dönmesini bekleriz.
Dünya günde ne kadar ilerler?
Yılda 365 gün var, bir daire de 360°. Yani Dünya günde yörüngesinde yaklaşık 1° ilerler – ve aynı açı kadar fazladan dönmesi gerekir.
Biraz daha dönmek 4 dakika sürer
Dünya 1° ilerledi, biz de onu 1° daha döndürmeliyiz. Bu, bir turun üç yüz altmışta biri: Bir günde 24 × 60 = 1.440 dakika var, bunun üç yüz altmışta biri 4 dakika eder. Güneş ancak o zaman dünkü öğle vaktindeki gibi yine tam güneyde olur.
Yıldız günü
Eksen etrafında bir turla yıldız günü geçer. Bu 23 saat 56 dakika sürer. Uzak yıldızlara göre Dünya bu sürede neredeyse hiç yer değiştirmez; bu yüzden bir yıldız günü sonra bütün takımyıldızları gökyüzünde aynı yerde görürsün.
Güneş günü
Dünya’yı Güneş yine tam güneyde olana kadar biraz daha döndürürsek güneş günü geçer. Ortalama 24 saat sürer ve saatlerimiz ona göre işler. Gün dediğimizde genellikle güneş günlerini kastederiz.
Kendin kontrol et
Yıldız günü 4 dakika daha kısadır; bu yüzden her yıldız günden güne 4 dakika daha erken doğar. Bir ayda bu 2 saat eder, yarım yılda 12. İşte bu yüzden Avcı (Orion) kışın akşamları gökyüzünde durur, yazın ise gündüz doğup batar.
Bugün saat 22:00’de parlak bir yıldızın nerede olduğunu aklında tut ve bir hafta sonra aynı saatte oraya bak. Biraz daha batıda olacak.
Dünya bir yılda kaç kez döner?
Yılda 365 güneş günü var. Ama yıldız günü 4 dakika daha kısa olduğu için yıla bir tane daha sığar: 366. Yani Dünya bir yılda kendi ekseni etrafında 366 kez döner.
Peki gün ne kadar sürer?
Neye göre ölçtüğümüze bağlı. Yıldızlara göre Dünya 23 saat 56 dakikada bir kez döner. Güneş’in yine aynı yerde olması için biraz daha dönmesi gerekir; bu yüzden güneş günü 24 saat sürer.