การเรียงสับเปลี่ยน
การเรียงสับเปลี่ยน (permutation) เป็นกรณีพิเศษของการเรียงสับเปลี่ยนโดยเลือกมาบางส่วน เมื่อมีเซตที่มีสมาชิก n ตัว และต้องการหาจำนวน n สิ่งอันดับที่แตกต่างกันทั้งหมด
สูตร
ทบทวนการเรียงสับเปลี่ยนโดยเลือกมาบางส่วนก่อน ให้มีเซตของเลขโดด {1, 2, 3, 4, 5} จะสร้างจำนวนสามหลักจากเลขโดดเหล่านี้ได้กี่จำนวน ถ้าเลขโดดแต่ละตัวใช้ได้ไม่เกินหนึ่งครั้ง นี่เป็นตัวอย่างทั่วไปของการเรียงสับเปลี่ยนโดยเลือกมาบางส่วน ซึ่งแก้ได้ด้วยสูตรที่รู้จักแล้ว:
แล้วจะสร้างจำนวนห้าหลักได้กี่จำนวน:
สังเกตว่าถ้ามีเซตที่มีสมาชิก 5 ตัว และหาจำนวนห้าสิ่งอันดับที่แตกต่างกันทั้งหมด ผลลัพธ์จะเท่ากับ 5! ข้อสังเกตนี้ขยายเป็นกรณีทั่วไปได้ว่า ถ้ามีเซตที่มีสมาชิก n ตัว จะมี n สิ่งอันดับที่แตกต่างกันทั้งหมด n! แบบ ซึ่งนำไปสู่ความหมายของการเรียงสับเปลี่ยน
ความหมายของการเรียงสับเปลี่ยน
ถ้ามีเซต M ที่มีสมาชิก n ตัว การเรียงสับเปลี่ยนคือ n สิ่งอันดับใด ๆ ที่ประกอบด้วยสมาชิกของเซต M โดยไม่มีสมาชิกใดซ้ำกัน ตัวอย่างเช่น ถ้ามีเซต M = {a, b, c, d} การเรียงสับเปลี่ยนอาจเป็น (a, b, d, c) หรือ (d, b, a, c) จำนวนการเรียงสับเปลี่ยนที่แตกต่างกันทั้งหมดเท่ากับ:
ตัวอย่างพร้อมวิธีทำ
-
มีหนังสือทั้งหมด 6 เล่ม และต้องการเรียงไว้บนชั้นวางตามลำดับใดลำดับหนึ่ง จะเรียงได้ทั้งหมดกี่แบบที่แตกต่างกัน มีหนังสือ 6 เล่ม และเรียงสับเปลี่ยนหนังสือทุกเล่ม ผลลัพธ์จึงเท่ากับ P6,6 = 6! = 720
-
จากหนังสือภาษาไทย 6 เล่มในข้อก่อน มีหนังสือภาษาอังกฤษเพิ่มมาอีก 4 เล่ม จะเรียงหนังสือทั้ง 10 เล่มนี้บนชั้นวางได้กี่แบบที่แตกต่างกัน ถ้าต้องการให้หนังสือภาษาไทยทุกเล่มอยู่ติดกัน และหนังสือภาษาอังกฤษทุกเล่มอยู่ติดกัน
เรียงหนังสือได้อย่างไรบ้าง อาจเรียงหนังสือภาษาไทย 6 เล่มก่อนแล้วตามด้วยหนังสือภาษาอังกฤษ 4 เล่ม หรือกลับกัน คือหนังสือภาษาอังกฤษ 4 เล่มก่อนแล้วตามด้วยหนังสือภาษาไทย 6 เล่ม ทั้งนี้เรียงหนังสือภาษาไทยได้ 6! แบบ และเรียงหนังสือภาษาอังกฤษได้ 4! แบบ ใช้หลักการคูณนำผลลัพธ์ทั้งสองมาคูณกัน 6! × 4! = 17,280 เนื่องจากวางกลุ่มหนังสือได้สองแบบ (ภาษาไทยก่อนแล้วภาษาอังกฤษ หรือกลับกัน) จึงต้องนำจำนวนนี้คูณด้วยสองอีกครั้ง ผลลัพธ์ทั้งหมดคือ 17,280 × 2 = 34,560
สารบัญ: คณิตศาสตร์เชิงการจัด, การเรียงสับเปลี่ยนโดยเลือกมาบางส่วน, การเรียงสับเปลี่ยน, การจัดหมู่, การเรียงสับเปลี่ยนที่เลือกซ้ำได้, การจัดหมู่ที่เลือกซ้ำได้, รหัส PIN ที่แตกต่างกันมีทั้งหมดกี่แบบ