Średnia harmoniczna
Średnia harmoniczna to jeden z rodzajów średnich, którego używamy zwykle wtedy, gdy pracujemy z jakimiś stosunkami.
Średnia prędkość
Wyobraźmy sobie na przykład, że pojechaliśmy pociągiem na wycieczkę, a średnia prędkość pociągu wynosiła 120 km/h. W drodze powrotnej znów jechaliśmy pociągiem, tą samą trasą, ale tym razem pociąg się wlókł i jechał tylko 40 km/h. Jaka była średnia prędkość pociągu w całej drodze tam i z powrotem? Kusi, żeby obliczyć średnią prędkość za pomocą średniej arytmetycznej w ten sposób
i powiedzieć, że średnia prędkość wynosiła 80 km/h. Tyle że to nieprawda. Łatwo to pokazać: załóżmy, że pociąg jechał w tamtą stronę jedną godzinę. Ponieważ jechał ze średnią prędkością 120 km/h, to w ciągu tej godziny przejechał dokładnie 120 km. Jeśli w drodze powrotnej jechał ze średnią prędkością 40 km/h, to te 120 km musiał przejechać w 3 godziny. Razem pociąg przejechał więc 240 km w 4 godziny. Z tego możemy obliczyć średnią prędkość
Średnia arytmetyczna nas więc zawiodła. Jak musielibyśmy obliczyć średnią z dwóch prędkości 120 i 40, żeby wyszedł nam prawidłowy wynik?
Średnia harmoniczna
Zamiast średniej arytmetycznej możemy użyć średniej harmonicznej. Obliczymy ją tak, że zbudujemy ułamek, w którego liczniku będzie liczba elementów, z których liczymy średnią — w naszym przypadku 2, bo mamy dwie prędkości:
A do mianownika wstawimy sumę odwrotności obu prędkości. Jeśli mamy prędkość 120, to jej odwrotność wynosi 120−1, czyli
Ułamki w mianowniku sprowadzimy do wspólnego mianownika:
A teraz możemy łatwo dodać ułamki:
Ten ułamek wygląda dziwnie, ale nie bój się, wszystko dobrze się skończy. Przekształcimy go do postaci iloczynu tak:
Jeśli to przekształcenie cię zmyliło, uświadom sobie, że dzielenie przez jedną drugą to to samo co mnożenie przez dwa. Kiedy więc dzieliliśmy dwójkę przez ułamek
Średnia harmoniczna wyszła nam 60, co jest prawidłowym wynikiem.
Ogólny wzór na średnią harmoniczną
Weźmy n liczb x1, x2, …, xn. Wtedy ich średnią harmoniczną H obliczymy jako
Jeśli wolisz zapis z symbolem sumy, możemy średnią harmoniczną zapisać też tak:
Na przykład średnia harmoniczna czterech wartości 1, 2, 3, 4 wynosi
Rozdziały: Średnia arytmetyczna, Mediana, Dominanta, Jak obliczyć średnią ocen, Średnia geometryczna, Średnia harmoniczna