✖

Macierz przejścia

Jeśli mamy przestrzeń liniową V i dwie jej bazy, możemy jeden wektor z przestrzeni wyrazić jako kombinację wektorów z każdej z tych baz. Macierz przejścia pomaga nam przeliczać współrzędne w jednej bazie na współrzędne w drugiej.

Po co nam macierz przejścia

Weźmy n-wymiarową przestrzeń liniową V i dwie jej różne bazy E = {e1, …, en} i F = {f1, …, fn}. Dalej wybierzmy jakiś wektor x z V. Ponieważ x należy do przestrzeni V, a E i F są bazami tej przestrzeni, muszą istnieć współczynniki a1, …, an takie, że:

x=a1⋅e1+…+an⋅en

i jednocześnie muszą istnieć współczynniki b1, …, bn takie, że:

x=b1⋅f1+…+bn⋅fn

W pierwszym przypadku wyrażamy wektor x za pomocą bazy E, w drugim za pomocą bazy F. Do wyrażenia x używamy dwóch różnych baz, dostajemy więc jednocześnie dwa różne zestawy współczynników ai i bi, czyli współrzędne wektora w każdej z obu baz. Nasuwa się pytanie: jeśli znamy współczynniki bi, czy da się z nich jakoś otrzymać współczynniki ai, tj. współrzędne względem pierwszej bazy?

Tak, służy do tego tzw. macierz przejścia.

Jak otrzymać macierz przejścia

Zostaniemy przy tym, że mamy przestrzeń V i dwie bazy E = {e1, …, en} i F = {f1, …, fn}. Ponieważ E jest bazą przestrzeni V, na pewno także wszystkie wektory f1, …, fn da się wyrazić jako kombinacje liniowe wektorów z bazy E. Wektory f1, …, fn są co prawda częścią bazy F, ale jednocześnie są zwykłymi elementami przestrzeni V, więc musi zachodzić:

f1=a11⋅e1+a21⋅e2+…+an1⋅enf2=a12⋅e1+a22⋅e2+…+an2⋅en…fn=a1n⋅e1+a2n⋅e2+…+ann⋅en

Teraz przepiszemy te równania do macierzy tak, że w pierwszej kolumnie macierzy będą współczynniki wektora f_1, tj. ai1, w drugiej współczynniki wektora f_2, tj. ai2, itd. Dostaniemy macierz:

P=(a11a12…a1na21a22…a2n…an1an2…ann)

Taka macierz nazywa się macierzą przejścia od bazy E do bazy F. Jeśli mamy wektor x = (x1,…, xn) z V, który względem bazy F ma współczynniki b1, …, bn, to współczynniki a1, …, an względem bazy E dostaniemy jako

(a1⋮an)=P⋅(b1⋮bn)

Przykład

Będziemy pracować w przestrzeni liniowej ℝ3. Wybierzemy jedną bazę standardową E = {(1, 0, 0), (0, 1, 0), (0, 0, 1)} i drugą bazę F = {(2, 0, 0), (3, 2, 0), (1, 5, 4)}. Macierz przejścia od bazy E do bazy F będzie miała postać

P=(231025004)

Teraz wybierzemy dowolny wektor x ∈ ℝ3, na przykład x = (12, 41, 28). Ma on względem bazy F współczynniki b1 = −2, b2 = 3, b3 = 7. Wykonamy więc mnożenie macierzy:

(231025004)⋅(−237)=(124128)

Względem bazy E wektor x ma współczynniki a1 = 12, a2 = 41, a3 = 28. Zachodzi więc:

(12,41,28)=12⋅(1,0,0)+41⋅(0,1,0)+28⋅(0,0,1)

Rozdziały: Przestrzenie liniowe, Przykłady przestrzeni liniowych, Podprzestrzeń liniowa, Kombinacja liniowa wektorów, Powłoka liniowa, Baza przestrzeni liniowej, Wymiar przestrzeni liniowej, Macierz przejścia