Silnia
Silnia liczby naturalnej n ≥ 1 jest równa iloczynowi wszystkich liczb naturalnych od 1 do n. Silnię zapisujemy za pomocą wykrzyknika: n!. Dla zera przyjmujemy: 0! = 1. Silnia przydaje się przede wszystkim w kombinatoryce, gdzie za jej pomocą oblicza się na przykład liczbę permutacji. Na przykład silnia z pięciu wynosi 5! = 5 · 4 · 3 · 2 · 1 = 120.
Definicja silni
Silnię można zdefiniować na różne sposoby. Najprostszy jest chyba ten:
Możemy też podać definicję za pomocą iloczynu:
Albo jeszcze za pomocą całki:
Obliczenia z silniami
Z silniami często liczy się w ułamkach. Korzysta się wtedy z faktu, że n! = n · (n − 1)!. Wynika to wprost z definicji, pokażemy to na przykładzie. Wiemy, że silnia z czterech, 4!, jest równa iloczynowi liczb naturalnych 4 · 3 · 2 · 1. Przy tym możemy zapisać, że iloczyn 3 · 2 · 1 jest równy silni z trzech: 3 · 2 · 1 = 3!. Silnię z czterech możemy więc zapisać jako 4! = 4 · 3!.
Dzięki temu w ułamkach można sprawnie skracać wiele różnych silni. Przykład – uprość wyrażenie:
Upraszczamy według wzoru, o którym przed chwilą wspomniałem. W liczniku możemy rozpisać silnię na n · (n − 1)!, a to jeszcze (według tego samego wzoru) możemy rozłożyć na n · (n − 1) · (n − 2)!. Teraz już możemy ładnie skrócić ułamek:
Kolejny przykład:
I ostatni przykład z silnią: