Wyznaczanie zmiennej ze wzoru
Jak ze złożonej zależności albo z ułamka wyznaczyć jedną konkretną zmienną. Tej techniki używa się szczególnie przy pracy z różnymi wzorami, w których występuje kilka zmiennych. W połączeniu z innymi wzorami pozwala osiągnąć niebywałe rzeczy – wyprowadzić wszystko z niczego.
Proste wyrażenia liniowe
Weźmy taki wzór: ax + b = c. Jak z tego wymyślonego wzoru wyznaczymy x? Zawsze zaczynamy od tego, że wszystkie wyrażenia ze zmienną, którą wyznaczamy, przenosimy na lewą stronę, a resztę na prawą. Teoretycznie nie ma znaczenia, co będzie po której stronie, ale przyjęło się, że wyznaczaną niewiadomą mamy po lewej. Najpierw więc przeniesiemy b na prawą stronę, czyli do równania dodamy −b:
Wyrażenia ze zmienną mamy już po jednej stronie, ale przeszkadza nam jeszcze to a. Jak się go elegancko pozbyć? Co musimy zrobić z wyrażeniem ax, żeby dostać samo x? Tak, wyrażenie – a tym samym całe równanie – podzielimy przez a, czyli pomnożymy przez
Gotowe. Kolejny przykład:
Znowu mamy wyznaczyć x. Wyrażenia z niewiadomą mamy już po lewej stronie, więc mamy trochę mniej pracy. Kłopot w tym, że są tam dwa wyrażenia z niewiadomą. Poradzimy sobie z tym, wyłączając wspólny czynnik przed nawias. Z lewej strony równania wyłączymy przed nawias x i dostaniemy:
Kiedy w poprzednim przykładzie mieliśmy wyrażenie ax i chcieliśmy otrzymać samo x, pomnożyliśmy całe równanie przez
Ułamki
Jeśli mamy wyrażenie z ułamkami, stosujemy te same przekształcenia równań, musimy tylko uważać, żeby przypadkiem nie dzielić ani nie mnożyć przez zero. Przykład:
Chcemy wyznaczyć x. Całe równanie pomnożymy przez x – musimy tylko dodać założenie, że x ≠ 0. To i tak jest spełnione, bo w równaniu jest ułamek
Krótko mówiąc, przy wyznaczaniu niewiadomej stosuj zwykłe przekształcenia równoważne równań.