Hesap Makinesi: Kâr Marjı ve Kâr Oranı

Bir esnaf 2.000 TL’ye aldığı bir çaydanlığı 2.500 TL’ye satıyor. 500 TL kâr ediyor, ama bu kaç yüzde eder? Bu, kârın neyden hesaplandığına bağlı. Kâr marjı, kârın satış fiyatındaki payıdır; burada 500:2500 = 20, yani %20. Kâr oranı (markup) ise kârın alış fiyatındaki payıdır: 500:2000 = 25, yani %25. İkisi de aynı 500 TL’dir, yalnızca her seferinde farklı bir bütünden hesaplanır.

İnsanlar bu ikisini karıştırır ve bu, işte pahalıya patlar. %25 marj isteyip alış fiyatının üzerine %25 eklersen, aslında yalnızca %20 marj elde edersin. Kâr oranı her zaman kâr marjından büyüktür, çünkü alış fiyatı satış fiyatından küçüktür.

Alış ve satış fiyatını ya KDV’li ya da KDV’siz gir, ikisini karıştırma.

Nasıl Hesaplanır

Hesap makinesi şu formüllerle hesaplar:

$$\text{kâr marjı}=\frac{p-n}{p}\cdot 100\mathrm{\%}\text{kâr oranı}=\frac{p-n}{n}\cdot 100\mathrm{\%}$$

Burada n alış fiyatı, p satış fiyatıdır.

Kâr, satış ile alış fiyatı arasındaki farktır: 2500 − 2000 = 500 TL. Kâr marjını, kârı satış fiyatına bölerek buluruz:

$$\frac{500}{2500}=0,2=20\mathrm{\%}$$

Kâr oranını ise alış fiyatına bölerek buluruz:

$$\frac{500}{2000}=0,25=25\mathrm{\%}$$

İki oran fiyatlar bilinmeden de birbirine çevrilebilir. %20 marj, satıştan gelen her 100 TL’nin 80 TL’sinin alış, 20 TL’sinin kâr olduğu anlamına gelir; 20:80 ise %25 kâr oranıdır. %50 marj, %100 kâr oranına, yani malı iki katı fiyata satmaya karşılık gelir. Marj asla %100 olamaz, çünkü o durumda mal bedava olurdu.