✖

การแจกแจงความถี่

การแจกแจง (distribution) บอกเซตของค่าที่ตัวแปรสุ่มของเราเป็นได้

การแจกแจงความถี่ของตัวแปรเดียว

โดยทั่วไปจะแสดงการแจกแจงในรูปตารางหรือกราฟ เริ่มจากการทำการทดลองอย่างหนึ่ง ครูสมศรีสอนคณิตศาสตร์ชั้น ม.2/3 เราจะดูว่านักเรียนของครูได้คะแนนวิชาคณิตศาสตร์ปลายภาค (เต็ม 100) เท่าใด ประชากรของการทดลองนี้คือนักเรียนทุกคนในห้อง ม.2/3 ซึ่งมีทั้งหมด 30 คน บันทึกผลการทดลองลงในตาราง:

คะแนน จำนวนนักเรียน
100 7
80 13
60 6
40 3
20 1

ตารางนี้แสดงการแจกแจงความถี่ของตัวแปรไม่ต่อเนื่อง “คะแนนวิชาคณิตศาสตร์ปลายภาค” การแจกแจงเดียวกันนี้แสดงด้วยแผนภูมิแท่งได้ดังนี้

การแจกแจงความถี่แยกตามกลุ่ม

ในตัวอย่างก่อนหน้า คะแนนแต่ละค่ามีแท่งเพียงแท่งเดียว ซึ่งบอกว่ามีนักเรียนกี่คนที่ได้คะแนนนั้น เรายังแบ่งความถี่เหล่านี้ออกเป็นกลุ่มย่อยที่น่าสนใจได้อีก เช่น อาจอยากรู้ว่านักเรียนชายและนักเรียนหญิงได้คะแนนเท่าใด แทนที่จะมีคอลัมน์เดียวก็ใช้สองคอลัมน์ คอลัมน์หนึ่งสำหรับนักเรียนชาย อีกคอลัมน์หนึ่งสำหรับนักเรียนหญิง ตารางเช่นนี้แสดงการแจกแจงความถี่แยกตามกลุ่ม

คะแนน จำนวนนักเรียนชาย จำนวนนักเรียนหญิง
100 5 2
80 6 7
60 4 2
40 1 2
20 1 0

ข้อมูลชุดเดียวกันในแผนภูมิแท่ง:

ความถี่สัมพัทธ์

บางครั้งไม่จำเป็นต้องรู้จำนวนนักเรียนที่ได้คะแนนแต่ละค่า อาจต้องการรู้เพียงว่านักเรียนกี่เปอร์เซ็นต์ที่ได้ 20 คะแนน เป็นต้น สิ่งที่ใช้ในกรณีนี้คือความถี่สัมพัทธ์ (relative frequency)

ห้อง ม.2/3 มีนักเรียนทั้งหมด 30 คน ให้จำนวนนี้แทนด้วย N นั่นคือ N = 30 ถ้าต้องการหาความถี่สัมพัทธ์ ให้นำความถี่ไปหารด้วย N ดังนั้นความถี่สัมพัทธ์ของคะแนน 60 เมื่อไม่แยกนักเรียนชายและหญิงหาได้จาก 6/30 โดย 6 คือจำนวนนักเรียนที่ได้ 60 คะแนน ผลที่ได้คือความถี่สัมพัทธ์ 0.2 ถ้าต้องการผลเป็นเปอร์เซ็นต์ ให้คูณจำนวนนี้ด้วยหนึ่งร้อย: 0.2 × 100 = 20 จึงได้ 20% ความถี่สัมพัทธ์เขียนลงในตารางได้เช่นกัน:

คะแนน ความถี่ ความถี่สัมพัทธ์
100 7 0.2333…
80 13 0.4333…
60 6 0.2
40 3 0.1
20 1 0.0333…

ความถี่สัมพัทธ์แสดงในแผนภูมิได้เช่นกัน:

ความถี่สะสม

ข้างคอลัมน์ความถี่ของคะแนนยังเพิ่มอีกคอลัมน์หนึ่งสำหรับความถี่สะสม (cumulative frequency) ได้ พิจารณาตารางต่อไปนี้

คะแนน จำนวนนักเรียน ความถี่สะสม
100 7 7
80 13 20
60 6 26
40 3 29
20 1 30

ในแถวที่สอง คอลัมน์ความถี่สะสมมีค่า 20 ซึ่งได้จากการบวกจำนวนนักเรียนในแถวที่หนึ่งและแถวที่สอง คือ 7 + 13 = 20 ในแถวที่สามมีความถี่สะสม 26 เพราะ 7 + 13 + 6 = 26 กล่าวอีกอย่างหนึ่ง ความถี่สะสมคือผลบวกของความถี่ในทุกแถวที่อยู่เหนือแถวปัจจุบันบวกกับค่าในแถวปัจจุบัน

ในแถวแรกความถี่สะสมจึงเท่ากับความถี่ และในแถวสุดท้ายความถี่สะสมเท่ากับขนาดของประชากรทั้งหมด (ในห้องมีนักเรียนสามสิบคน)

หาความถี่สะสมสัมพัทธ์ได้เช่นกัน:

คะแนน ความถี่สัมพัทธ์ ความถี่สะสมสัมพัทธ์
100 0.2333 0.2333…
80 0.4333 0.6666…
60 0.2 0.86666…
40 0.1 0.96666…
20 0.0333 1

ในแถวแรก ความถี่สะสมสัมพัทธ์มีค่าเท่ากับค่าในคอลัมน์ความถี่สัมพัทธ์อีกเช่นกัน ส่วนแถวสุดท้ายมีค่า 1 ซึ่งหมายถึง 100% ของประชากร

การแจกแจงความถี่ของตัวแปรต่อเนื่อง

ถ้าตัวแปรสุ่มไม่ใช่ตัวแปรไม่ต่อเนื่องแต่เป็นตัวแปรต่อเนื่อง โดยทั่วไปจะไม่แสดงในตารางหรือแผนภูมิแท่ง แต่แสดงเป็นกราฟธรรมดาเหมือนกราฟของฟังก์ชัน ตัวอย่างของตัวแปรต่อเนื่องคืออุณหภูมิ จากเว็บไซต์ chmi.cz ของสถาบันอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยาแห่งสาธารณรัฐเช็ก หาอุณหภูมิเฉลี่ยของกรุงปรากในเดือนมกราคม ช่วงปี 1961–1990 ได้ แล้วแสดงในกราฟเป็นเส้นโค้งต่อเนื่อง: