✖

การแจกแจงเอกรูปและการแจกแจงปกติ

การแจกแจงความถี่ที่พบบ่อยและพบได้ในชีวิตจริงมีอยู่สองแบบ คือการแจกแจงความถี่แบบเอกรูปและการแจกแจงความถี่แบบปกติ

การแจกแจงความถี่แบบเอกรูป

การแจกแจงเอกรูป (uniform distribution) หมายความว่าข้อมูลทุกค่าในข้อมูลชุดของเราปรากฏบ่อยเท่ากัน ตัวอย่างเช่น นับว่าปี 2000, 2001, …, 2009 มีกี่เดือน:

ถ้าทอดลูกเต๋าธรรมดาในอุดมคติ ความน่าจะเป็นที่จะได้แต้ม 1 คือ 16 ความน่าจะเป็นที่จะได้แต้ม 2 คือ 16 เป็นต้น จึงเรียกว่าการแจกแจงความน่าจะเป็นแบบเอกรูป เพราะผลลัพธ์ทุกผลลัพธ์มีความน่าจะเป็นเท่ากัน

ถ้ามีลูกเต๋าที่ไม่เที่ยงตรงซึ่งขึ้นแต้ม 6 ด้วยความน่าจะเป็น 13 การแจกแจงจะไม่เป็นแบบเอกรูป หน้าอื่น ๆ จะมีความน่าจะเป็น 13 ด้วยไม่ได้ ในทำนองเดียวกัน ถ้านับจำนวนวันในแต่ละเดือน ซึ่งไม่ใช่ทุกเดือนที่มีจำนวนวันเท่ากัน ก็จะไม่ได้การแจกแจงความถี่แบบเอกรูป

การแจกแจงความน่าจะเป็นแบบปกติ

การแจกแจงปกติ (normal distribution) บางครั้งเรียกว่าการแจกแจงแบบเกาส์ ใช้กับตัวแปรสุ่มต่อเนื่องเท่านั้น การแจกแจงปกติมาตรฐานมีรูปร่างดังนี้:

การแจกแจงความน่าจะเป็นแบบปกติมาตรฐาน

เส้นโค้งนี้อธิบายด้วยฟังก์ชันที่เรียกว่าฟังก์ชันเกาส์ ซึ่งมีรูปดังนี้:

f(x)=1σ2πe−(x−μ)22σ2

ฟังก์ชันนี้ค่อนข้างซับซ้อนและไม่จำเป็นต้องจำ แต่จะเห็นว่าการแจกแจงปกติกำหนดได้ด้วยค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน/ความแปรปรวน เมื่อค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานต่างกันก็จะได้กราฟต่างกัน:

การแจกแจงปกติแบบต่าง ๆ

การแจกแจงปกติมีความสำคัญเพราะจำลองการแจกแจงต่าง ๆ ที่พบได้ในชีวิตจริงได้ค่อนข้างใกล้เคียง จะเห็นว่าเส้นโค้งมีค่าสูงสุดสัมบูรณ์เพียงค่าเดียวเสมอ ซึ่งอยู่ที่ค่าเฉลี่ย ตัวอย่างเช่น เส้นโค้งสีแดงมีค่าสูงสุดที่ X = 0 ค่าเฉลี่ยของตัวแปรนี้จึงเท่ากับศูนย์ เส้นโค้งมีความสมมาตร คือสมมาตรเทียบกับเส้นตรงที่ตั้งฉากกับแกน X และผ่านค่าเฉลี่ย คือผ่าน X = 0 กล่าวอีกอย่างหนึ่ง เส้นโค้งทางซ้ายของศูนย์มีรูปร่างเหมือนทางขวาของศูนย์ เส้นโค้งสีเขียวมีสมบัติเดียวกัน เพียงแต่สมมาตรเทียบกับ X = −2 แทนศูนย์

การแจกแจงปกติอธิบายการแจกแจงของระดับสติปัญญาหรือ IQ ของคนได้ค่อนข้างดี ค่าเฉลี่ยของ IQ คือ 100 ตามบทนิยาม และจำนวนคนที่มี IQ สูงกว่า 100 กับจำนวนคนที่มี IQ ต่ำกว่า 100 มีประมาณเท่ากัน คนที่ฉลาดน้อยกว่าค่าเฉลี่ยเล็กน้อยมีประมาณเท่ากับคนที่ฉลาดกว่าค่าเฉลี่ยเล็กน้อย และคนที่ด้อยสติปัญญามากก็มีพอ ๆ กับอัจฉริยะ แม้บางครั้งจะดูไม่เป็นอย่างนั้นก็ตาม :-) กราฟแสดงการแจกแจงของ IQ โดยประมาณ:

การแจกแจงของ IQ

ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานมีบทบาทสำคัญในการแจกแจงปกติ ถ้าการแจกแจงเป็นการแจกแจงปกติที่มีส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน σ จะได้ว่าข้อมูลประมาณ 68% อยู่ในช่วง [μ − σ, μ + σ] นั่นคือข้อมูลประมาณ 68% ต่างจากค่าเฉลี่ยไม่เกินหนึ่งเท่าของส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ข้อมูลประมาณ 95% อยู่ในช่วง [μ − 2σ, μ + 2σ] และข้อมูล 99.7% อยู่ในช่วง [μ − 3σ, μ + 3σ] รูปต่อไปนี้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจน:

การแจกแจงปกติและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

แหล่งอ้างอิง