✖

เครื่องคิดเลขอัตราดอกเบี้ยรายเดือนและอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง

ธนาคารประกาศว่าเงินกู้มีอัตราดอกเบี้ย 6% ต่อปี แต่คิดดอกเบี้ยทุกเดือน แต่ละเดือนจึงคิดหนึ่งในสิบสอง คือ 0.5% เนื่องจากเดือนถัดไปดอกเบี้ยที่ทบเข้าไปก่อนหน้าก็ถูกคิดดอกเบี้ยด้วย ใน 1 ปีหนี้จึงเพิ่มขึ้นมากกว่า 6% อยู่เล็กน้อย คือประมาณ 6.17% ตัวเลขที่ธนาคารประกาศเรียกว่าอัตราที่กำหนด (nominal rate) ส่วนอัตราที่เกิดขึ้นจริงใน 1 ปีเรียกว่าอัตราที่แท้จริง (effective rate)

เงินกู้ 100 บาทที่อัตรา 6% ต่อปีจึงกลายเป็นหนี้ 106.17 บาทเมื่อครบปี ไม่ใช่ 106 บาท เงินฝากก็เป็นแบบเดียวกัน แต่คราวนี้เป็นผลดีต่อผู้ฝาก

คำนวณย้อนกลับ: จากอัตราที่แท้จริงเป็นอัตราต่อเดือน

บางครั้งเรารู้อัตราที่แท้จริง เช่น ต้องการให้เงินเพิ่มขึ้น 6% พอดีใน 1 ปี แล้วต้องการหาอัตราต่อเดือนที่ให้ผลเช่นนั้น

วิธีคำนวณ

เครื่องคิดเลขคำนวณตามสูตร

ref=(1+r12)12−1

เมื่อ r คืออัตราที่กำหนดต่อปี และ ref คืออัตราที่แท้จริง ทั้งสองค่าอยู่ในรูปทศนิยม (6% คือ 0.06)

นำอัตราที่กำหนด 6% หารด้วย 12 จะได้อัตราต่อเดือน 6÷12=0.5% ใน 1 ปีมีการคิดดอกเบี้ย 12 ครั้ง เงินจึงคูณด้วย

(1+0.0612)12≈1.0617

อัตราที่แท้จริงจึงเป็น 6.17% ผลต่างนี้ยิ่งมากขึ้นเมื่ออัตราดอกเบี้ยสูงขึ้น ที่อัตรา 20% ต่อปี อัตราที่แท้จริงจะเป็นถึง 21.94% ด้วยเหตุนี้สัญญาเงินกู้จึงต้องแจ้งอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปีไว้ด้วย ซึ่งนอกจากการคิดดอกเบี้ยทบแบบนี้แล้วยังรวมค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ไว้ด้วย

ในทางกลับกัน เมื่อรู้อัตราที่แท้จริงและต้องการหาอัตราต่อเดือน ใช้รากที่ 12:

i=1+ref12−1

อัตราที่กำหนดต่อปีจะเท่ากับ 12 เท่าของอัตราต่อเดือน สำหรับ 6% จะได้ 1.0612≈1.004868 อัตราต่อเดือนจึงเป็น 0.487% และอัตราที่กำหนดต่อปีเป็น 12 × 0.487 ≈ 5.84 % ธนาคารที่ต้องการคิดดอกเบี้ยที่แท้จริง 6% พอดีจะต้องประกาศอัตรา 5.84% และคิดดอกเบี้ยทุกเดือน ที่มาของสูตรนี้อธิบายไว้ละเอียดกว่านี้ในบทความการคิดดอกเบี้ยสินเชื่อบ้าน

สารบัญ: เครื่องคิดเลขดอกเบี้ยทบต้น, เครื่องคิดเลขค่างวดเงินกู้และสินเชื่อบ้าน, เครื่องคิดเลขอัตราดอกเบี้ยรายเดือนและอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง, เครื่องคิดเลขระยะเวลาที่เงินเพิ่มเป็นสองเท่า, เครื่องคิดเลขอัตรากำไรขั้นต้นและส่วนบวกเพิ่ม