วิธีคำนวณดอกเบี้ยสินเชื่อบ้าน
สินเชื่อบ้านทั่วไปคือเงินกู้ที่ใช้ซื้ออสังหาริมทรัพย์ ซึ่งมักเป็นบ้านหรือห้องชุด ต่อไปจะแสดงว่าดอกเบี้ยที่ต้องจ่ายสำหรับสินเชื่อบ้านคำนวณอย่างไร
ดอกเบี้ยต่อปีกับการคิดดอกเบี้ยรายเดือน
สินเชื่อบ้านทุกสัญญามีอัตราดอกเบี้ยต่อปีที่กำหนดเป็นร้อยละ เราจึงอาจเห็นโฆษณาสินเชื่อบ้านอัตราดอกเบี้ย 3% ต่อปี (ในภาษาอังกฤษบางครั้งเขียน “p.a.” ย่อมาจากภาษาละติน “per annum” แปลว่า “ต่อปี”) ถ้ากล่าวอย่างง่ายและไม่แม่นยำนัก เมื่อกู้เงิน 1 ล้านบาท ในหนึ่งปีจะต้องจ่ายดอกเบี้ย 3% ซึ่งเท่ากับ 30,000 บาท
แต่ที่จริงแล้วจะไม่ได้จ่ายสามหมื่นบาทพอดี แต่จ่ายน้อยกว่านั้น เพราะสินเชื่อบ้านทั่วไปผ่อนชำระเป็นรายเดือน และธนาคารก็คิดดอกเบี้ยบ่อยเท่ากัน แทนที่ธนาคารจะคิดดอกเบี้ยต่อปีครั้งเดียว ธนาคารจะคิดดอกเบี้ยรายเดือนสิบสองครั้ง และเนื่องจากผู้กู้ผ่อนชำระไปเรื่อย ๆ หนี้ที่ค้างธนาคารจึงลดลงเรื่อย ๆ ดอกเบี้ยก็ลดลงเรื่อย ๆ ด้วย ลองดูจากตัวอย่าง กู้เงิน 1 ล้านบาท อัตราดอกเบี้ย 3% ต่อปี ผ่อนชำระเดือนละ 10,000 บาท ดอกเบี้ยงวดแรกจะเป็นเท่าใด
ค่างวดงวดแรก
ขั้นแรกคำนวณอัตราดอกเบี้ยรายเดือน โดยนำอัตราดอกเบี้ยต่อปีหารด้วยสิบสอง:
ดังนั้นอัตราดอกเบี้ยรายเดือนคือ 0.25% ในเดือนแรกเราจ่ายดอกเบี้ยให้ธนาคาร 0.25% ของหนี้ที่ยังค้างอยู่ ซึ่งก็คือ 1 ล้านบาท คำนวณ 0.25% ได้ดังนี้:
ในเดือนแรกเราจ่ายดอกเบี้ยให้ธนาคาร 2,500 บาท เนื่องจากค่างวดรายเดือนคือ 10,000 บาท หลังเดือนแรกจึงเป็นหนี้ธนาคาร
คือ 992,500 บาท ค่างวดงวดแรกจึงประกอบด้วยเงิน 2,500 บาทที่เป็นดอกเบี้ย และ 7,500 บาทที่นำไปลดหนี้กับธนาคาร เงิน 7,500 บาทนี้เรียกว่าเงินตัดต้น (การชำระคืนเงินต้น)
ค่างวดงวดที่สอง
ในเดือนที่สองจะเป็นอย่างไร อัตราดอกเบี้ยรายเดือนไม่เปลี่ยน ยังคงเป็น 0.25% แต่จำนวนเงินที่ค้างธนาคารเปลี่ยนไป จำนวนเงินนี้เรียกว่าเงินต้น และหลังเดือนแรกเป็น 992,500 บาท ดอกเบี้ยรายเดือนใหม่คำนวณแบบเดียวกับเดือนแรกทุกประการ เพียงแต่ใช้ 992,500 บาทแทน 1 ล้านบาท นั่นคือคำนวณ 0.25% ของ 992,500 บาท:
ดังนั้นในเดือนที่สองดอกเบี้ยเป็นเพียง 2,481.25 บาท แทนที่จะเป็น 2,500 บาท เพราะเราได้ตัดเงินต้นไปบางส่วนแล้ว และเงินต้นเหลือน้อยลง เงินตัดต้นจะเท่ากับ
ในเดือนที่สองเราจึงตัดเงินต้นได้มากกว่าเดือนแรก และหนี้ทั้งหมดเหลือเพียง
ค่างวดงวดต่อ ๆ ไป
ค่างวดงวดต่อไปคำนวณแบบเดิมเสมอจนกว่าหนี้จะเป็นศูนย์ ในเดือนที่สามจะคำนวณดอกเบี้ยได้เป็น
จะเห็นว่าดอกเบี้ย 2,462.45 บาทน้อยกว่าเดือนก่อนหน้าเล็กน้อย ส่วนเงินตัดต้น 7,537.55 บาทกลับมากกว่าเล็กน้อย ทุกเดือนต่อจากนี้ดอกเบี้ยจะน้อยลงเรื่อย ๆ เพราะหนี้ที่ค้างธนาคารลดลงเรื่อย ๆ และเงินตัดต้นจะมากขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อเวลาผ่านไปเราจะผ่อนสินเชื่อบ้านได้เร็วขึ้นเรื่อย ๆ เพราะจ่ายดอกเบี้ยน้อยลงและมีเงินไปตัดเงินต้นมากขึ้น
สังเกตได้ว่าแม้ดอกเบี้ยต่อปีจะเป็น 3% แต่เราไม่ได้จ่ายดอกเบี้ย 30,000 บาท การจะจ่ายดอกเบี้ย 30,000 บาท ต้องจ่ายดอกเบี้ยเดือนละ 2,500 บาททุกเดือน แต่ทุกเดือนเราจ่ายน้อยลงเรื่อย ๆ สุดท้ายจึงจ่ายดอกเบี้ยน้อยกว่า 30,000 บาท
ที่จริงเพียงเท่านี้ก็เป็นทุกสิ่งที่ต้องรู้เกี่ยวกับการคำนวณดอกเบี้ยสินเชื่อบ้าน แต่ลองมาดูเรื่องที่น่าสนใจอื่น ๆ อีกเล็กน้อย
การคำนวณดอกเบี้ยรายเดือนที่แม่นยำ
ตอนต้นเราคำนวณดอกเบี้ยรายเดือนได้เป็น
ธนาคารใช้การคำนวณแบบนี้ แต่ในทางคณิตศาสตร์ไม่ถูกต้อง ธนาคารใช้วิธีนี้ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์มากกว่า เพราะการหารด้วยสิบสองง่ายกว่าวิธีที่ถูกต้องทางคณิตศาสตร์ เมื่อคำนวณดอกเบี้ยรายเดือน เราต้องการอะไรกันแน่ ดอกเบี้ยต่อปี 3% ของ 1 ล้านบาทบอกว่าในหนึ่งปีลูกค้าจะจ่ายดอกเบี้ย 30,000 บาท สมมติว่าลูกค้าไม่ผ่อนชำระเลยตลอดทั้งปี และให้ธนาคารนำดอกเบี้ยรวมเข้ากับเงินต้นเท่านั้น อัตราดอกเบี้ยรายเดือนควรเป็นเท่าใดจึงจะได้ดอกเบี้ยรวม 30,000 บาทพอดีหลังสิบสองเดือน ถ้าใช้สูตร “หารด้วยสิบสอง” จะได้มากกว่า 30,000 บาท ลองคำนวณดู
ขั้นแรกจะแสดงวิธีง่าย ๆ ในการนำดอกเบี้ยรวมเข้ากับเงินต้น ถ้าคำนวณอัตราดอกเบี้ยรายเดือนได้ 0.25% เงินรวมหลังนำดอกเบี้ยรวมเข้ากับเงินต้นจะหาได้โดยนำเงินต้นคูณด้วย 1.0025:
หลังสองเดือนที่ไม่ผ่อนชำระ เงินต้นจะเท่ากับ
นั่นคือนำ 1 ล้านคูณด้วย 1.0025 ซ้ำตามจำนวนครั้งที่ต้องการนำดอกเบี้ยรวมเข้ากับเงินต้น เพื่อให้ง่ายขึ้นอาจใช้เลขยกกำลัง เพราะทราบว่า
จึงเขียนได้ว่า
เราต้องการรู้ว่าหลัง 12 เดือนจะได้เงินเท่าใด:
จะเห็นว่าหลัง 12 เดือนเงินต้นจะเท่ากับ 1,030,416 บาท ซึ่งมากกว่าที่ควรเป็น 416 บาท ต้องยอมรับว่า… ไม่ใช่ความแตกต่างที่มากนัก แต่อย่างไรก็ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่ถูกต้อง จะแก้ไขอย่างไร
กลับไปที่อัตราดอกเบี้ยต่อปีของสินเชื่อบ้านของเรา ถ้าต้องการรู้ว่าเงินต้นจะเป็นเท่าใดเมื่อคิดดอกเบี้ยต่อปี 3% เขียนได้ดังนี้
ตอนนี้เราต้องการเขียน 1.03 เป็นผลคูณของจำนวนที่เท่ากันสิบสองจำนวน ซึ่งจะได้หนึ่งบวกอัตราดอกเบี้ยรายเดือน นั่นคือผลคูณของจำนวนที่เท่ากันสิบสองจำนวนใดที่ได้ 1.03 คำตอบคือรากที่สิบสองของ 1.03:
คำนวณได้ว่ารากที่สิบสองของ 1.03 คือ 1.0024662 กว่า ๆ ซึ่งไม่ต่างจาก 1.0025 ที่ได้จากวิธีหารด้วยสิบสองมากนัก แต่เป็นผลลัพธ์ที่ถูกต้อง ถ้าอัตราดอกเบี้ยรายเดือนเท่ากับ
ดอกเบี้ยรายวันกับดอกเบี้ยรายเดือน
เรื่องที่น่าสนใจคือ ธนาคารบางแห่งคำนวณดอกเบี้ยรายเดือนของสินเชื่อบ้านต่างออกไปเล็กน้อย การคำนวณดอกเบี้ยรายเดือนโดยนำดอกเบี้ยต่อปีหารด้วยสิบสองมีผลข้างเคียงอีกข้อหนึ่ง คือได้อัตราดอกเบี้ยเท่ากันทุกเดือน แม้แต่ละเดือนจะมีจำนวนวันไม่เท่ากัน กุมภาพันธ์และกรกฎาคมได้อัตราเท่ากัน จะแก้ปัญหานี้อย่างไร ธนาคารบางแห่งแก้โดยนำดอกเบี้ยต่อปีหารด้วย 360 ได้อัตราดอกเบี้ยรายวัน แล้วนำอัตรารายวันนี้คูณด้วยจำนวนวันในเดือนนั้น
ทำไมจึงหารด้วย 360 ไม่ใช่ 365 หรือ 366 เพราะคำนวณง่ายกว่าอีกเช่นกัน
สารบัญ: ดอกเบี้ย, ดอกเบี้ยทบต้น, เงินเฟ้อ, ดอกเบี้ยทบต้นรายเดือน, วิธีคำนวณดอกเบี้ยสินเชื่อบ้าน