✖

Równania dwukwadratowe

Równaniem dwukwadratowym jest na przykład równanie 3x4 + 7x2 + 5 = 0. Ogólnie równanie nazywamy dwukwadratowym, jeśli za pomocą przekształceń równoważnych da się je sprowadzić do postaci

ax4+bx2+c=0

gdzie a, b, c są liczbami rzeczywistymi, a współczynnik a jest różny od zera. Równanie trochę przypomina równanie kwadratowe, tylko wykładniki są dwa razy większe. Jak takie równanie rozwiązać? Małą sztuczką zamienimy je właśnie na równanie kwadratowe. Ta sztuczka nazywa się podstawienie. Podstawienia dokonujemy tak, że ustalamy t = x2 i wszędzie tam, gdzie w pierwotnym równaniu było x2, piszemy teraz t. Weźmy dla przykładu równanie dwukwadratowe

x4−2x2−15=0

Każde x2 zastępujemy przez t, pamiętając przy tym, że x4 to w rzeczywistości x2 · x2, czyli x4 = t2:

t2−2t−15=0

Teraz widać, po co było to podstawienie — dostaliśmy zwykłe równanie kwadratowe. Możemy je rozwiązać na przykład obliczając wyróżnik albo metodą sprowadzenia do postaci kanonicznej. Wyróżnik wychodzi

D=b2−4ac=(−2)2−4⋅1⋅(−15)=64

Rozwiązania równania są więc równe

t1,2=−b±D2a=2±642=2±82

Mamy zatem dwa rozwiązania równania:

t1=5,t2=−3

Znamy już więc rozwiązania równania kwadratowego t2 − 2t − 15 = 0. Zostaje nam obliczyć rozwiązania pierwotnego równania dwukwadratowego. Wiemy, że jeśli t jest równe pięciu albo minus trzem, to równanie jest spełnione. Nie chodzi nam jednak o rozwiązania dla t, tylko o rozwiązania dla x. Wiemy, że t = x2, bo tak wybraliśmy podstawienie. Dlatego gdy teraz rozwiążemy równania

x2=5ix2=−3

dostaniemy rozwiązania pierwotnego równania dla x. Pierwsze równanie jest proste: jeśli x2 = 5, to

x1=5,x2=−5

Z drugim równaniem jest trudniej, bo x2 = −3 nie ma rozwiązania w zbiorze liczb rzeczywistych; rozwiązań musielibyśmy szukać w zbiorze liczb zespolonych. Jeśli szukamy tylko rozwiązań w zbiorze liczb rzeczywistych, możemy powiedzieć, że pierwotne równanie dwukwadratowe ma dwa rozwiązania rzeczywiste x1=5 i x2=−5.