Równania kwadratowe w zbiorze liczb zespolonych
Jeśli przy rozwiązywaniu równania kwadratowego wyjdzie ci ujemny wyróżnik, oznacza to, że równanie nie ma rozwiązań w zbiorze liczb rzeczywistych. Takie równanie ma jednak zawsze rozwiązania w zbiorze liczb zespolonych.
Motywacja
Spróbujmy rozwiązać następujące równanie kwadratowe: x2 + 2x + 5 = 0. Najpierw obliczamy wyróżnik: D = 4 − 20 = −16. Jak już wiemy, to równanie nie ma rozwiązań w zbiorze liczb rzeczywistych. Liczby zespolone mają jednak tę zaletę, że pozwalają nam wyciągnąć pierwiastek także z liczby ujemnej. Ponieważ i2 = −1, możemy nasz wyróżnik zapisać w postaci −16 = 16i2. Z tej liczby już pierwiastek wyciągniemy i dostaniemy 4i. Dokończmy obliczanie rozwiązań równania kwadratowego:
Wzory i zależności
Z poprzedniego przykładu możemy wyprowadzić wzór na rozwiązania równania kwadratowego w przypadku, gdy wyróżnik jest ujemny:
Wynika z tego, że każde równanie kwadratowe ma rozwiązanie. Jeśli wyróżnik jest nieujemny, wystarczą nam liczby rzeczywiste; jeśli wyróżnik jest ujemny, musimy rozwiązywać równanie w liczbach zespolonych. Ogólnie możemy powiedzieć, że każde równanie kwadratowe ma rozwiązanie w zbiorze liczb zespolonych.
Także dla tych zespolonych rozwiązań obowiązują wzory Viète’a. Najpierw wyprowadzenie dla sumy:
A teraz dla iloczynu. Skorzystamy z tego, że wyróżnik jest ujemny, a ponieważ musimy wyciągnąć z niego pierwiastek, będziemy używać liczby minus D, która jest dodatnia. Zamiast |D| będziemy więc pisać −D, wynik jest taki sam.
Przykład
Rozwiąż równanie kwadratowe 2x2 + 6x + 9 = 0. Obliczamy wyróżnik: D = 36 − 72 = −36. Wyszła liczba ujemna, więc użyjemy wzoru na rozwiązania zespolone i tylko podstawimy:
Rozdziały: Podstawowe równanie kwadratowe, Rozwiązywanie za pomocą wyróżnika, Równanie kwadratowe z parametrem, Rozwiązania w zbiorze liczb zespolonych