✖

Równania kwadratowe w zbiorze liczb zespolonych

Jeśli przy rozwiązywaniu równania kwadratowego wyjdzie ci ujemny wyróżnik, oznacza to, że równanie nie ma rozwiązań w zbiorze liczb rzeczywistych. Takie równanie ma jednak zawsze rozwiązania w zbiorze liczb zespolonych.

Motywacja

Spróbujmy rozwiązać następujące równanie kwadratowe: x2 + 2x + 5 = 0. Najpierw obliczamy wyróżnik: D = 4 − 20 = −16. Jak już wiemy, to równanie nie ma rozwiązań w zbiorze liczb rzeczywistych. Liczby zespolone mają jednak tę zaletę, że pozwalają nam wyciągnąć pierwiastek także z liczby ujemnej. Ponieważ i2 = −1, możemy nasz wyróżnik zapisać w postaci −16 = 16i2. Z tej liczby już pierwiastek wyciągniemy i dostaniemy 4i. Dokończmy obliczanie rozwiązań równania kwadratowego:

x1=−2+16i22=−2+4i2=2(−1+2i)2=2i−1.

x2=−2−16i22=−2−4i2=2(−1−2i)2=−2i−1.

Wzory i zależności

Z poprzedniego przykładu możemy wyprowadzić wzór na rozwiązania równania kwadratowego w przypadku, gdy wyróżnik jest ujemny:

x1,2=−b±i|D|2a.

Wynika z tego, że każde równanie kwadratowe ma rozwiązanie. Jeśli wyróżnik jest nieujemny, wystarczą nam liczby rzeczywiste; jeśli wyróżnik jest ujemny, musimy rozwiązywać równanie w liczbach zespolonych. Ogólnie możemy powiedzieć, że każde równanie kwadratowe ma rozwiązanie w zbiorze liczb zespolonych.

Także dla tych zespolonych rozwiązań obowiązują wzory Viète’a. Najpierw wyprowadzenie dla sumy:

x1+x2=−b+i|D|2a+−b−i|D|2a=−b+i|D|−b−i|D|2a=−2b2a=−ba

A teraz dla iloczynu. Skorzystamy z tego, że wyróżnik jest ujemny, a ponieważ musimy wyciągnąć z niego pierwiastek, będziemy używać liczby minus D, która jest dodatnia. Zamiast |D| będziemy więc pisać −D, wynik jest taki sam.

x1⋅x2=−b+i−D2a⋅−b−i−D2a=b2+b⋅i−D−b⋅i−D−(−D)i24a2=b2+Di24a2=b2−D4a2=b2−(b2−4ac)4a2=4ac4a2=ca

Przykład

Rozwiąż równanie kwadratowe 2x2 + 6x + 9 = 0. Obliczamy wyróżnik: D = 36 − 72 = −36. Wyszła liczba ujemna, więc użyjemy wzoru na rozwiązania zespolone i tylko podstawimy:

x1=−b+i|D|2a=−6+i364=−6+6i4=3(i−1)2=−32+3i2

x2=−b−i|D|2a=…=−32−3i2

Rozdziały: Podstawowe równanie kwadratowe, Rozwiązywanie za pomocą wyróżnika, Równanie kwadratowe z parametrem, Rozwiązania w zbiorze liczb zespolonych