Το ξυράφι του Χάνλον: μάλλον ήταν βλακεία παρά κακή πρόθεση
Το ξυράφι του Χάνλον μας λέει ότι δεν πρέπει να υποθέτουμε το χειρότερο για τους άλλους. Συνήθως το ξυράφι του Χάνλον περιγράφεται με το απόφθεγμα
Μην ψάχνεις κακή πρόθεση εκεί που η βλακεία αρκεί ως εξήγηση.
Εμείς οι άνθρωποι έχουμε συχνά την τάση να βλέπουμε τον κόσμο με τα πιο μαύρα χρώματα και να περιμένουμε από τους άλλους μόνο το χειρότερο. Ο σερβιτόρος στο εστιατόριο μάς έχυσε μπίρα; Σίγουρα το έκανε επίτηδες, επειδή ξεχάσαμε να τον χαιρετήσουμε. Η προϊσταμένη δεν ενέκρινε την άδειά μας; Σίγουρα απλώς εκδικείται για τα κακά τριμηνιαία αποτελέσματα. Το διαστημικό σκάφος Mars Climate Orbiter κάηκε στην ατμόσφαιρα του Άρη; Σίγουρα κάποιος δολιοφθόρησε το επιστημονικό έργο της NASA!
Είναι εύκολο να βλέπουμε σε τέτοιες περιπτώσεις κακή πρόθεση, γιατί έτσι παίρνουμε μια σαφή εξήγηση για το τι συνέβη. Ο σερβιτόρος, που δουλεύει σε εκείνο το εστιατόριο πέντε χρόνια, μα δεν είναι τόσο ηλίθιος ώστε να μας χύσει μπίρα, πρέπει να υπάρχει κάποια κακή πρόθεση! Στην πραγματικότητα είναι πολύ πιθανότερο ότι γλίστρησε σε νερό που είχε χύσει το παιδί από το διπλανό τραπέζι και έχυσε την μπίρα κατά λάθος. Η προϊσταμένη, που είναι μεγαλύτερης ηλικίας, πάλι δεν τα πάει και τόσο καλά με τους υπολογιστές και δεν ξέρει να ρυθμίσει τις ειδοποιήσεις. Για την άδεια που της ζητήσαμε στο σύστημα, λοιπόν, δεν έχει καν ιδέα. Και το Climate Orbiter; Αυτό πράγματι κάηκε το 1999 στην ατμόσφαιρα του Άρη, επειδή δύο ομάδες (η NASA και η εταιρεία Lockheed Martin, που κατασκεύασε το σκάφος) δεν συμφώνησαν αν θα χρησιμοποιούν το μετρικό σύστημα (δηλ. μέτρα, χιλιόγραμμα κ.λπ.) ή το αγγλοσαξονικό (δηλ. πόδια, λίβρες κ.λπ.). Στο τέλος κάθε ομάδα χρησιμοποίησε κατά λάθος κάτι διαφορετικό και εξαιτίας αυτού έγινε η καταστροφή.
Είσαι εσύ ο ίδιος κακός;
Μπορείς να το φανταστείς στον εαυτό σου: πόσες φορές έχεις βλάψει κάποιον σκόπιμα, έχοντας κακή πρόθεση; Και πόσες φορές απλώς ξέχασες κάτι; Δεν πρόσεξες κάτι; Αν δεν είσαι ψυχοπαθής, πολύ συχνότερα συμβαίνουν λάθη από απροσεξία, αμέλεια ή βλακεία παρά από κακή πρόθεση.
Παρόμοια μπορούμε να δούμε και διάφορες θεωρίες συνωμοσίας. Μπορεί να νομίζουμε ότι η κυβέρνηση, οι πολιτικοί και όλοι γύρω μας προσπαθούν να μας εξαπατήσουν, ότι όλοι ενεργούν με σκοπό να μας υποδουλώσουν. Όταν πεις στον εαυτό σου μα δεν είναι τόσο ηλίθιοι ώστε να κάνουν το τάδε, θυμήσου το ξυράφι του Χάνλον: είναι πολύ πιθανότερο ότι πράγματι είναι τόσο ηλίθιοι.
Δεν υπάρχει πράγματι κακό στον κόσμο;
Φυσικά και υπάρχει κακό στον κόσμο. Το ξυράφι του Χάνλον μας λέει μόνο ότι η κακή πρόθεση δεν πρέπει να είναι το πρώτο που θα μας περάσει από το μυαλό, όταν συναντάμε κάποιο πρόβλημα. Συνήθως πιθανότερη εξήγηση είναι η ανικανότητα ή το λάθος κάποιου παρά η κακή του πρόθεση. Κάποιες φορές όμως η κύρια αιτία είναι πράγματι η κακή πρόθεση κάποιου. Ο κόσμος δεν είναι ένα τέλειο μέρος για να ζεις.
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
Κεφάλαια: Το ξυράφι του Όκαμ, Το ξυράφι του Χάνλον
