Brzytwa Hanlona: to raczej była głupota niż zła wola
Kapitoly: Brzytwa Ockhama, Brzytwa Hanlona
Brzytwa Hanlona mówi nam, że nie powinniśmy zakładać po innych najgorszego. Najczęściej opisuje się ją aforyzmem
Nie szukaj złej woli tam, gdzie wystarczającym wyjaśnieniem jest głupota.
My, ludzie, często mamy skłonność widzieć świat w najczarniejszych barwach i oczekiwać od innych tylko najgorszego. Kelner w restauracji wylał na nas piwo? Na pewno zrobił to specjalnie, bo zapomnieliśmy się z nim przywitać. Szefowa nie zatwierdziła nam urlopu? Na pewno mści się na nas za słabe wyniki kwartalne. Sonda Mars Climate Orbiter spłonęła w atmosferze Marsa? Na pewno ktoś sabotował pracę naukowców z NASA!
W takich przypadkach łatwo dopatrzyć się złej woli, bo dostajemy w ten sposób jasne wyjaśnienie tego, co się stało. Kelner, który pracuje w tej restauracji od pięciu lat, przecież nie jest taki głupi, żeby oblać nas piwem, musi się za tym kryć jakaś zła wola! W rzeczywistości dużo bardziej prawdopodobne jest, że poślizgnął się na wodzie, którą rozlało dziecko od sąsiedniego stolika, i wylał piwo przez przypadek. Starsza szefowa z kolei niezbyt przyjaźni się z komputerami i nie umie sobie ustawić powiadomień. O urlopie, o który prosiliśmy ją w systemie, w ogóle więc nie wie. A sonda Climate Orbiter? Ta naprawdę w 1999 roku spłonęła w atmosferze Marsa, bo dwa zespoły (NASA i firma Lockheed Martin, która sondę zbudowała) nie uzgodniły, czy będą używać układu metrycznego (czyli metrów, kilogramów itd.), czy imperialnego (czyli stóp, funtów itd.). W końcu każdy zespół przez pomyłkę użył czegoś innego i przez to doszło do katastrofy.
Czy ty sam jesteś zły?
Możesz to sobie wyobrazić na własnym przykładzie: ile razy zdarzyło ci się kogoś skrzywdzić celowo, w złych zamiarach? A ile razy po prostu o czymś zapomniałeś? Czegoś nie zauważyłeś? Jeśli nie jesteś psychopatą, dużo częściej dochodzi do pomyłek z nieuwagi, niedbalstwa czy głupoty niż ze złej woli.
Podobnie można patrzeć na różne teorie spiskowe. Możemy myśleć, że rząd, politycy i wszyscy dookoła próbują nas okłamać i że wszyscy działają po to, żeby nas zniewolić. W chwili, gdy powiemy sobie przecież nie są tak głupi, żeby zrobić XYZ, przypomnijmy sobie brzytwę Hanlona: dużo bardziej prawdopodobne jest, że naprawdę są aż tak głupi.
Czy na świecie naprawdę nie ma zła?
Oczywiście, że zło na świecie istnieje. Brzytwa Hanlona mówi nam tylko, że zła wola nie powinna być pierwszą rzeczą, która przychodzi nam do głowy, gdy natrafimy na jakiś problem. Zwykle bardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem jest czyjaś nieudolność albo pomyłka niż czyjaś zła wola. Czasem jednak naprawdę się zdarza, że główną przyczyną jest czyjaś zła wola. Świat nie jest idealnym miejscem do życia.