เวกเตอร์
เวกเตอร์คือปริมาณที่มีทั้งขนาดและทิศทาง จึงแตกต่างจากจำนวนธรรมดาหรือสเกลาร์ซึ่งมีเพียงขนาด
ส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง
ให้ A, B เป็นจุดสองจุดที่แตกต่างกันบนระนาบ เราลากส่วนของเส้นตรงระหว่างจุดทั้งสองได้ โดยทั่วไปเขียนส่วนของเส้นตรงนี้ว่า AB และลำดับของจุดไม่มีผล ส่วนของเส้นตรง AB เป็นส่วนของเส้นตรงเดียวกันกับ BA ทุกประการ
บางครั้งสิ่งนี้ไม่สะดวก จึงนิยามส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง ซึ่งแยกจุดเริ่มต้นกับจุดสิ้นสุดออกจากกัน ส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง AB มีจุดเริ่มต้นที่ A และจุดสิ้นสุดที่ B ในรูปจะแสดงส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางด้วยลูกศร ส่วนในข้อความจะเขียนลูกศรไว้เหนือชื่อจุด:
ส่วนของเส้นตรง AB แสดงด้วยสีน้ำเงิน ส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง
ขนาดของส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางเท่ากับความยาวของส่วนของเส้นตรงธรรมดา จะได้ว่า
ทิศทางของส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง
พิจารณาส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง
เห็นได้ทันทีว่าส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางทั้งสองมีทิศทางเดียวกัน แม้จะนิยามคำว่า “ทิศทาง” อย่างเคร่งครัดได้ แต่ในที่นี้จะใช้ความเข้าใจตามสัญชาตญาณ กล่าวอย่างง่ายคือ ส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางสองเส้นมีทิศทางเดียวกัน ถ้าขนานกันและเส้นหนึ่งไม่ได้ชี้ไปทางตรงข้ามกับอีกเส้นหนึ่ง คู่ของส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางต่อไปนี้ล้วนมีทิศทางเดียวกัน:
คู่สุดท้ายสีเขียวคือส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง
เวกเตอร์คืออะไร
กลับไปพิจารณารูปของส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางสองเส้นซึ่งมีทิศทางเดียวกัน:
จะเห็นว่าส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางทั้งสองไม่เพียงมีทิศทางเดียวกัน แต่ยังมีขนาดเท่ากันด้วย ความแตกต่างเพียงอย่างเดียวคืออยู่คนละตำแหน่ง ส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางซึ่งมีทิศทางเดียวกันและขนาดเท่ากันเช่นนี้แทนเวกเตอร์เดียวกัน
ดังนั้นเวกเตอร์หนึ่งเวกเตอร์จึงวาดบนระนาบ (ในปริภูมิ…) ได้มากมายไม่จำกัดวิธี เพียงเลือกส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางใดก็ได้ที่มีทิศทางและขนาดเท่ากับเวกเตอร์ที่กำหนด ส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางต่อไปนี้จึงแทนเวกเตอร์เดียวกันทั้งหมด:
เวกเตอร์กำหนดได้ด้วยขนาดและทิศทางเท่านั้น ขนาดและทิศทางของเวกเตอร์เท่ากับขนาดและทิศทางของส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางซึ่งแทนเวกเตอร์นั้น โดยทั่วไปเขียนเวกเตอร์ด้วยตัวหนาและมีลูกศรเช่นเดียวกับส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง เช่น เวกเตอร์
ส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางเส้นหนึ่งแสดงการวางเวกเตอร์แบบหนึ่ง ในรูปก่อนหน้ามีส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางทั้งหมด 7 เส้น แต่ละเส้นกำหนดการวางเวกเตอร์ต่างกัน ส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง
เวกเตอร์ที่ขนานกัน
ให้
เวกเตอร์สีแดงทั้งหมดขนานกัน ทิศทางที่ชี้ไม่มีผล จะชี้ไปทางมุมขวาบนหรือมุมซ้ายล่างก็ได้ เวกเตอร์สีน้ำเงิน
อย่างไรก็ตาม ถ้าเวกเตอร์ที่ขนานกันชี้ไปทางเดียวกัน จะกล่าวว่าเวกเตอร์ทั้งสองมีทิศทางเดียวกัน ถ้าชี้ไปทางตรงข้ามกัน จะกล่าวว่ามีทิศทางตรงข้าม กลับไปที่รูปก่อนหน้า เวกเตอร์
องค์ประกอบของเวกเตอร์
เราทราบแล้วว่าเวกเตอร์หนึ่งเวกเตอร์แทนได้ด้วยส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทางมากมายไม่จำกัด หนึ่งในนั้นมีจุดเริ่มต้นที่จุดกำเนิดของระบบพิกัด คือจุด (0, 0) ถ้าพูดถึงระนาบ และจุด (0, 0, 0) ถ้าพูดถึงปริภูมิ พิจารณารูปต่อไปนี้:
ส่วนของเส้นตรงที่มีทิศทาง
เมื่อทราบว่าส่วนของเส้นตรง
จะกล่าวว่าเวกเตอร์
การหาองค์ประกอบของเวกเตอร์
ต่อไปเป็นวิธีหาองค์ประกอบของเวกเตอร์ทางคณิตศาสตร์ สมมติว่าทราบพิกัดของจุด A, B ที่กำหนดเวกเตอร์
เพียงเลื่อนส่วนของเส้นตรง
องค์ประกอบของเวกเตอร์
สรุปได้ว่า ถ้าเวกเตอร์
องค์ประกอบของเวกเตอร์
กลับไปที่รูปอีกครั้งเพื่อหาองค์ประกอบของเวกเตอร์
จะเห็นว่าได้พิกัดของจุด F ถูกต้อง
การหาขนาดของเวกเตอร์
เมื่อทราบองค์ประกอบของเวกเตอร์แล้ว จะหาขนาดของเวกเตอร์ได้ง่าย จากทฤษฎีบทพีทาโกรัส พิสูจน์ได้ไม่ยากว่าขนาดของเวกเตอร์
รูปต่อไปนี้แสดงว่าองค์ประกอบของเวกเตอร์เท่ากับความยาวด้านของรูปสามเหลี่ยมที่สร้างขึ้น และเมื่อใช้ทฤษฎีบทพีทาโกรัสก็หาขนาดของเวกเตอร์ได้ง่ายจริง ๆ
ถ้าเวกเตอร์
ต่อไปเป็นตัวอย่างสองข้อสำหรับฝึกเนื้อหาที่เรียนมา
-
จงหาองค์ประกอบของเวกเตอร์ u ที่กำหนดด้วยจุด A(3, 7), B(−1, 0) วิธีทำตรงไปตรงมามาก
ดังนั้นเวกเตอร์มีองค์ประกอบเป็น
-
กำหนดให้เวกเตอร์
มีองค์ประกอบเป็น และเกิดจากจุด A(6, 6) และ B(x1, y1) นั่นคือ จงหาพิกัดของจุด Bตั้งสมการเดิมที่คุ้นเคยอีกครั้ง แล้วแก้หาตัวแปร:
พิกัดที่สองหาได้ด้วยวิธีเดียวกัน:
จุด B มีพิกัดเป็น (8, 9)
สารบัญ: เวกเตอร์, การดำเนินการของเวกเตอร์, ผลคูณเชิงสเกลาร์, ผลคูณเชิงเวกเตอร์