Máy tính tỉ suất lợi nhuận trên giá bán và trên giá vốn

Một người bán hàng nhập một chiếc cốc với giá 80.000 đồng và bán ra với giá 100.000 đồng. Anh ấy lời 20.000 đồng, nhưng đó là bao nhiêu phần trăm? Còn tuỳ ta lấy giá nào làm gốc. Tỉ suất lợi nhuận trên giá bán (còn gọi là biên lợi nhuận) là lợi nhuận tính theo phần trăm của giá bán, ở đây là 20.000:100.000 = 20 %. Tỉ suất lợi nhuận trên giá vốn (còn gọi là tỉ lệ cộng thêm, markup) là lợi nhuận tính theo phần trăm của giá vốn, tức giá nhập, 20.000:80.000 = 25 %. Vẫn là 20.000 đồng ấy, chỉ là mỗi lần so với một đại lượng gốc khác.

Nhiều người nhầm hai tỉ suất này, và trong kinh doanh thì sự nhầm lẫn đó gây thiệt hại. Ai muốn có tỉ suất lợi nhuận trên giá bán 25% mà cộng thêm 25% vào giá nhập thì thực tế chỉ đạt 20%. Tỉ suất lợi nhuận trên giá vốn luôn lớn hơn tỉ suất lợi nhuận trên giá bán, vì giá nhập nhỏ hơn giá bán.

Giá nhập và giá bán phải cùng là giá đã có thuế GTGT hoặc cùng là giá chưa có thuế GTGT, đừng trộn lẫn.

Cách tính

Máy tính dùng các công thức

$$\text{tỉ suất trên giá bán}=\frac{p-n}{p}\cdot 100\mathrm{\%}\text{tỉ suất trên giá vốn}=\frac{p-n}{n}\cdot 100\mathrm{\%}$$

Ở đây n là giá nhập và p là giá bán.

Lợi nhuận là hiệu của giá bán và giá nhập, 100.000 − 80.000 = 20.000 đồng. Chia lợi nhuận cho giá bán, ta được tỉ suất lợi nhuận trên giá bán:

$$\frac{20.000}{100.000}=0,2=20\mathrm{\%}$$

Chia lợi nhuận cho giá nhập, ta được tỉ suất lợi nhuận trên giá vốn:

$$\frac{20.000}{80.000}=0,25=25\mathrm{\%}$$

Có thể đổi qua lại giữa hai tỉ lệ mà không cần biết giá. Tỉ suất trên giá bán 20% nghĩa là cứ 100.000 đồng doanh thu thì 80.000 đồng là giá vốn và 20.000 đồng là lợi nhuận, mà 20:80 ứng với tỉ suất trên giá vốn 25%. Tỉ suất trên giá bán 50% ứng với tỉ suất trên giá vốn 100%, tức là bán với giá gấp đôi. Tỉ suất lợi nhuận trên giá bán không bao giờ đạt tới 100%, vì khi đó hàng phải được nhập miễn phí.