อินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์
อินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์ (inverse matrix) นิยามสำหรับเมทริกซ์จัตุรัสที่เป็นเมทริกซ์ไม่เอกฐาน ผลคูณของเมทริกซ์กับอินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์นั้นเป็นเมทริกซ์เอกลักษณ์
นิยาม
อินเวอร์สการคูณหาได้เฉพาะของเมทริกซ์จัตุรัส สำหรับเมทริกซ์ที่ไม่เป็นจัตุรัสไม่มีนิยาม นอกจากนี้อินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์ A (เขียนแทนด้วย A−1) มีเฉพาะเมื่อเมทริกซ์นั้นเป็นเมทริกซ์ไม่เอกฐาน (ไม่มีแถวที่ขึ้นต่อกันเชิงเส้น) และเมื่อมีก็มีเพียงเมทริกซ์เดียว สมบัติหลักสองข้อของอินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์คือ:
และสมบัติที่สำคัญที่สุดของอินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์ (ซึ่งเป็นนิยามของอินเวอร์สการคูณด้วย):
I คือเมทริกซ์เอกลักษณ์
วิธีหาอินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์
ต่อไปเป็นวิธีหาอินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์ ขั้นตอนวิธีที่ง่ายที่สุดคือวิธีการกำจัดแบบเกาส์ (Gaussian elimination) คือดำเนินการกับเมทริกซ์ A ให้เป็นเมทริกซ์เอกลักษณ์ โดยเขียนเมทริกซ์เอกลักษณ์ไว้ข้าง ๆ แล้วดำเนินการกับเมทริกซ์นั้นแบบเดียวกับที่ทำกับเมทริกซ์ A เมื่อคำนวณเสร็จ ทางซ้ายจะเป็นเมทริกซ์ A ที่กลายเป็นเมทริกซ์เอกลักษณ์ และทางขวาจะเป็นอินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์ ลองทำกับตัวอย่างง่าย ๆ:
ดูแวบเดียวก็เห็นว่าเมทริกซ์นี้เป็นเมทริกซ์ไม่เอกฐาน การหาอินเวอร์สการคูณจึงมีความหมาย เมื่อหาอินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์ มักเขียนในรูป:
ต่อไปดำเนินการกับเมทริกซ์ทางซ้ายให้เป็นเมทริกซ์เอกลักษณ์ และดำเนินการแบบเดียวกันกับเมทริกซ์ทางขวา นำ −3 เท่าของแถวที่หนึ่งไปบวกกับแถวที่สอง เริ่มจากเมทริกซ์ทางซ้าย:
ต่อไปนำ −3 เท่าของแถวที่หนึ่งของเมทริกซ์ทางขวาไปบวกกับแถวที่สองของเมทริกซ์ทางขวา:
ต่อไปต้องทำให้ตำแหน่ง a12 เป็นศูนย์ เพียงนำแถวที่สองไปบวกกับแถวที่หนึ่ง คราวนี้ทำทั้งสองข้างในขั้นเดียว:
และกำจัดลบสองโดยหารทั้งแถวด้วยลบสอง:
อินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์ที่ได้คือ:
ถ้าต้องการตรวจสอบว่าอินเวอร์สการคูณที่หาได้ถูกต้องหรือไม่ ให้คูณกับเมทริกซ์เดิม:
ตรวจคำตอบได้ที่ WolframAlpha
การหาด้วยดีเทอร์มิแนนต์
อินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์หาได้ด้วยดีเทอร์มิแนนต์ด้วย ถ้า A เป็นเมทริกซ์ไม่เอกฐาน อินเวอร์สการคูณ A−1 มีสมาชิก
ทางซ้ายมี i,j แต่ในตัวเศษมี j,i ระวังข้อนี้ การสลับนี้ไม่ใช่ความผิดพลาด ในตัวเศษมีเมทริกซ์ Aj,i ซึ่งเป็นเมทริกซ์ย่อยของเมทริกซ์ A ที่ได้จากการตัดแถวที่ j และหลักที่ i ออกจากเมทริกซ์ A ดังนั้น ถ้า
จะได้ว่า:
ถ้าไม่ชอบที่ตัวห้อยสลับกัน ก็เขียนได้อีกแบบหนึ่ง:
นั่นคือ ถ้าไม่สลับตัวห้อย จะได้เมทริกซ์สลับเปลี่ยนของอินเวอร์สการคูณ ถ้านำเมทริกซ์สลับเปลี่ยนนี้มาสลับเปลี่ยนอีกครั้ง ก็จะได้อินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์
การคำนวณด้วยวิธีนี้มักใช้เวลานาน เหมาะกับการคำนวณด้วยคอมพิวเตอร์เป็นหลัก เพราะตรงไปตรงมามาก ในตัวอย่างจะลองหาเพียงสองจำนวน กำหนดเมทริกซ์นี้:
ขั้นแรกหาดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์ทั้งเมทริกซ์ ซึ่งใช้เป็นตัวส่วนของเศษส่วน:
ต่อไปหาสมาชิกตัวแรกของอินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์ เขียนแทนด้วย
ต้องใช้เมทริกซ์ย่อย A1,1 เมื่อตัดแถวที่หนึ่งและหลักที่หนึ่งออก จะได้:
ต่อไปหาดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์นี้:
แล้วแทนค่าในสูตรได้เลย:
ได้สมาชิกตัวแรกของอินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์แล้ว
จำนวนที่สองหาได้ดังนี้:
ดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์ย่อยเท่ากับ
เมื่อแทนค่าทั้งหมดจะได้:
ได้อีกชิ้นหนึ่งของจิ๊กซอว์:
ทำต่อไปเรื่อย ๆ แบบนี้