✖

วิธีแก้โจทย์แบบรูปของจำนวน

โจทย์หาแบบรูปของจำนวนพบได้ในแบบทดสอบความถนัดและแบบทดสอบเชาวน์ต่าง ๆ โจทย์ให้ชุดจำนวนมาชุดหนึ่ง และต้องเติมจำนวนถัดไปที่ควรตามมาอย่างสมเหตุสมผล บทความนี้แสดงวิธีแก้โจทย์แบบนี้

โจทย์

โจทย์หาแบบรูปของจำนวนแบบดั้งเดิมมีลักษณะดังนี้:

2,4,6,8,10,?

ต้องหาจำนวนที่แทนเครื่องหมายคำถามแล้วสมเหตุสมผลที่สุด จึงต้องหาลักษณะเฉพาะที่จำนวนที่กำหนดมีร่วมกัน แล้วใช้ลักษณะนั้นคำนวณจำนวนที่หายไป ในกรณีนี้คำตอบคือ 12 เพราะแต่ละจำนวนในชุดมากกว่าจำนวนก่อนหน้าอยู่ 2 เสมอ

คำตอบอาจไม่ได้มีแบบเดียวเสมอไป อาจกล่าวได้ว่าจะแทนเครื่องหมายคำถามด้วยจำนวนใดก็ได้ ถ้าอธิบายเหตุผลของการเลือกนั้นได้

การบวกและการคูณ

แบบรูปที่ง่ายที่สุดคือแบบที่บวกด้วยจำนวนหนึ่งไปเรื่อย ๆ ตัวอย่าง:

3,10,17,24,?

ข้อนี้บวกด้วย 7 ทุกครั้ง จำนวนที่แทนเครื่องหมายคำถามจึงเป็น 31 อีกตัวอย่างหนึ่ง:

−8,−5,−2,1,?

บวกด้วย 3 ทุกครั้ง จำนวนถัดไปจึงเป็น 4 อีกตัวอย่างหนึ่ง:

17,8,−1,−10,?

ชุดนี้บวกด้วย −9 หรือลบด้วย 9 จำนวนถัดไปจึงเป็น −19 อีกตัวอย่างหนึ่ง:

2,4,8,16,?

ข้อนี้ไม่ได้บวก แต่คูณ แต่ละจำนวนเป็นสองเท่าของจำนวนก่อนหน้า คำตอบจึงเป็น 32 อีกตัวอย่างหนึ่ง:

27,9,3,1,?

ชุดนี้กลับเป็นการหารด้วยสาม คำตอบคือ 13 จำนวนที่นำมาบวกไม่จำเป็นต้องคงตัว:

2,4,7,9,12,?

ข้อนี้สลับกันบวก +2 และ +3 นั่นคือ 2 บวก +2 ได้ 4 จากนั้นบวก +3 ได้ 7 ทำต่อไปเรื่อย ๆ สุดท้าย 12 บวก 2 ได้ 14 อีกตัวอย่างหนึ่ง:

5,6,8,11,15,20,?

ชุดนี้บวกด้วยจำนวนที่มากกว่าครั้งก่อนอยู่หนึ่งเสมอ โดยเริ่มจาก +1 นั่นคือ 5 + 1 = 6 6 + 2 = 8 8 + 3 = 11 ไปเรื่อย ๆ สุดท้ายบวก 6 คำตอบจึงเป็น 20 + 6 = 26 อีกตัวอย่างหนึ่ง:

1,2,6,12,36,72,?

ข้อนี้สลับกันคูณด้วยสองและสาม 1 × 2 = 2 2 × 3 = 6 6 × 2 = 12 ไปเรื่อย ๆ สุดท้ายคูณด้วยสาม คำตอบจึงเป็น 216

ชุดจำนวนที่สลับกัน

แบบรูปและการดำเนินการยังนำมารวมกันได้อีก เช่น ครั้งหนึ่งใช้การบวก อีกครั้งใช้การคูณ:

3,12,14,56,58,232,?

ข้อนี้คูณด้วยสี่ก่อน แล้วขั้นต่อไปบวกสอง นั่นคือ 3 × 4 = 12 12 + 2 = 14 14 × 4 = 56 ไปเรื่อย ๆ สุดท้ายบวกสอง คำตอบจึงเป็น 234 ตัวอย่างคล้ายกัน:

3,9,5,15,11,33,29,?

คูณด้วยสามก่อน แล้วลบสี่ ดังนี้ 3 × 3 = 9 9 − 4 = 5 5 × 3 = 15 ไปเรื่อย ๆ สุดท้ายคูณด้วยสาม คำตอบคือ 87

อีกแบบหนึ่งคือในชุดจำนวนชุดเดียวมีชุดจำนวนสองชุดซ้อนกันอยู่ แต่ละชุดมีลักษณะเฉพาะของตัวเอง ตัวอย่าง:

2,1,4,6,8,11,16,16,32,?

ตำแหน่งคี่เป็นชุดจำนวนที่คุ้นเคย 2, 4, 8, 16, 32 คือแต่ละจำนวนเป็นสองเท่าของจำนวนก่อนหน้า ส่วนตำแหน่งคู่เป็นลำดับ 1, 6, 11, 16, ? ซึ่งบวกห้าไปเรื่อย ๆ คำตอบจึงเป็น 16 + 5 = 21 อีกตัวอย่างหนึ่ง:

2,7,3,11,5,15,8,19,12,?

ในชุดนี้พบชุดย่อยสองชุด ตำแหน่งคี่เป็น 2, 3, 5, 8, 12 ซึ่งบวกด้วยจำนวนที่มากกว่าครั้งก่อนอยู่หนึ่งเสมอ ส่วนตำแหน่งคู่เป็น 7, 11, 15, 19, ? ซึ่งบวกสี่ไปเรื่อย ๆ คำตอบคือ 23

ชุดจำนวนที่ควรรู้จัก

มีชุดจำนวนบางชุดที่ควรกล่าวถึง เริ่มจาก:

  • 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100, 121, 144, … คือลำดับของกำลังสองของจำนวนนับ เขียนอีกแบบได้เป็น 12, 22, 32, 42, 52, … ถ้าเห็นจำนวนเหล่านี้ในชุดจำนวน โดยเฉพาะจำนวนที่มาก ๆ ก็มีโอกาสสูงที่โจทย์เกี่ยวกับกำลังสอง

  • 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, … คือลำดับฟีโบนัชชีที่มีชื่อเสียง แต่ละจำนวนเท่ากับผลบวกของสองจำนวนก่อนหน้า ไล่จากท้าย: 21 = 8 + 13 13 = 5 + 8 8 = 3 + 5 ไปเรื่อย ๆ สองจำนวนแรก คือศูนย์และหนึ่ง กำหนดไว้ตายตัว

  • 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, … คือลำดับของจำนวนเฉพาะ ระวังเพียงว่าหนึ่งไม่ใช่จำนวนเฉพาะ

  • 1, 2, 6, 24, 120, 720, 5040, 40320, … คือลำดับของแฟกทอเรียล จำนวนในตำแหน่งที่ n เท่ากับผลคูณ 1 × 2 × 3 × … × n เช่น ตำแหน่งที่สี่คือ 24 ซึ่งเท่ากับ 1 × 2 × 3 × 4 = 24

แบบรูปแบบอื่น

ตัวอย่าง:

17,3,6,14,−3,23,19,?

คำตอบคือ ถ้าบวกจำนวนในตำแหน่งที่หนึ่งกับตำแหน่งที่สอง จะได้ยี่สิบ: 17 + 3 = 20 คู่ต่อ ๆ ไปก็เช่นเดียวกัน: 6 + 14 = 20 −3 + 23 = 20 19+? = 20 จำนวนที่แทนเครื่องหมายคำถามจึงต้องเป็นหนึ่ง อีกตัวอย่างหนึ่ง:

?,7,12,4,5,9,6,−1,5

ในลำดับนี้แบ่งจำนวนเป็นกลุ่มละสามจำนวน a, b, c โดย a + b = c นั่นคือ ?+7 = 12 และ 4 + 5 = 9 จำนวนที่แทนเครื่องหมายคำถามจึงเป็น 5 อีกตัวอย่างหนึ่ง:

2,4,10,28,?

ข้อนี้ใช้การดำเนินการสองแบบร่วมกัน คือการคูณและการลบ จำนวนถัดไปได้จากการนำจำนวนก่อนหน้าคูณด้วยสามแล้วลบสอง ดังนี้ 4 = 2 × 3 − 2 10 = 4 × 3 − 2 28 = 10 × 3 − 2 จำนวนถัดไปคือ 28 × 3 − 2 = 82