วิธีหาคะแนนเฉลี่ย
คะแนนสอบที่ได้จากโรงเรียนหาค่าเฉลี่ยได้อย่างไร เริ่มจากวิธีง่าย ๆ ซึ่งคะแนนทุกค่ามีน้ำหนักเท่ากัน สมมติว่าสอบห้าครั้ง (เต็ม 100) และได้คะแนนดังนี้:
การสอบครั้งสุดท้ายทำให้ค่าเฉลี่ยลดลงไปมากทีเดียว การหาค่าเฉลี่ยทำได้โดยนำคะแนนทั้งหมดมาบวกกัน:
จากนั้นนำผลบวกหารด้วยจำนวนคะแนน คือหารด้วยห้า:
เท่านี้ก็เสร็จ คะแนนเฉลี่ยคือ 80 พอดี คะแนนเฉลี่ยอาจไม่ตรงกับคะแนนที่ได้จากการสอบครั้งใดเลยก็ได้ ตัวอย่างเช่น ถ้าตั้งใจอ่านหนังสือสอบครั้งสุดท้ายมากขึ้นและได้ 60 คะแนน ผลบวกจะเป็น:
และค่าเฉลี่ยจะเป็น:
แต่ในใบรายงานผลการเรียนก็น่าจะยังได้เกรด 4 เท่าเดิม
คะแนนถ่วงน้ำหนักของการสอบกลางภาค
การสอบบางครั้งอาจสำคัญกว่าครั้งอื่น ตัวอย่างเช่น การสอบกลางภาคอาจมีน้ำหนักเป็นสองเท่า ถ้าการสอบย่อยได้คะแนน 80, 60, 40, 60 และการสอบกลางภาคได้ 100 คะแนนเต็ม จะหาคะแนนเฉลี่ยอย่างไร ถ้าคะแนนใดมีน้ำหนักเป็นสองเท่า ให้หาค่าเฉลี่ยตามปกติ เพียงแต่นับคะแนนที่มีน้ำหนักสองเท่านั้นสองครั้ง ดังนั้นผลบวกของคะแนนคือ:
จากนั้นหารด้วยจำนวนคะแนน แต่นับการสอบกลางภาคเป็นคะแนนสองค่า มีคะแนนปกติสี่ค่า และคะแนนจากการสอบกลางภาค “สองค่า” จึงหารผลบวกด้วยหก:
คะแนนเฉลี่ยคือ 73.333 ซึ่งในใบรายงานผลการเรียนน่าจะได้เกรด 3 ถ้าการสอบกลางภาคมีน้ำหนักเป็นสามเท่า ให้นับ 100 คะแนนนั้นสามครั้ง:
และตอนหารก็นับเป็นคะแนนสามค่าเช่นกัน จึงหารด้วยเจ็ด:
คะแนนเฉลี่ยหลังจากปัดเศษคือ 77.14
คะแนนเต็มไม่เท่ากัน
ถ้าการสอบบางครั้งมีคะแนนเต็มไม่ใช่ 100 จะทำอย่างไร ตัวอย่างเช่น การสอบย่อยครั้งหนึ่งเต็ม 10 คะแนนและได้ 9 คะแนน อีกครั้งหนึ่งเต็ม 20 คะแนนและได้ 14 คะแนน ก่อนหาค่าเฉลี่ยต้องแปลงคะแนนทุกค่าให้เป็นคะแนนเต็ม 100 เสียก่อน 9 คะแนนจาก 10 คะแนนเท่ากับ 90 คะแนนจาก 100 คะแนน และ 14 คะแนนจาก 20 คะแนนเท่ากับ 70 คะแนนจาก 100 คะแนน ถ้าได้คะแนน
แล้วหารด้วยห้าตามปกติ เพราะมีคะแนนห้าค่า:
คะแนนเฉลี่ยคือ 80 ถ้าครูให้คะแนนในรูปแบบอื่นอีก เช่น ดาวหรือสติกเกอร์ ก็ต้องถามครูเองว่าแปลงเป็นตัวเลขอย่างไร 🙃
คะแนนถ่วงน้ำหนักที่ซับซ้อนขึ้น
ถ้าน้ำหนักของคะแนนซับซ้อนกว่านี้อีกจะทำอย่างไร ตัวอย่างเช่น อาจได้คะแนน 40, 60, 60, 20 และ 40 โดยคะแนนแรกมีน้ำหนักครึ่งหนึ่ง คะแนนที่สองมีน้ำหนักหนึ่งส่วนสาม คะแนนถัดไปมีน้ำหนักปกติ คะแนนถัดไปมีน้ำหนักสองเท่า และคะแนนสุดท้ายมีน้ำหนัก 2.5 เท่า เขียนลงในตารางเพื่อให้ดูง่ายขึ้น:
| น้ำหนัก: | ½ | ⅓ | 1 | 2 | 2.5 |
| คะแนน: | 40 | 60 | 60 | 20 | 40 |
แถวแรกเป็นน้ำหนัก แถวที่สองเป็นคะแนน การหาคะแนนเฉลี่ยทำได้โดยนำคะแนนแต่ละค่าคูณด้วยน้ำหนักของคะแนนนั้น แล้วเขียนผลคูณไว้ในแถวที่สามของตาราง:
| น้ำหนัก: | ½ | ⅓ | 1 | 2 | 2.5 |
| คะแนน: | 40 | 60 | 60 | 20 | 40 |
| ผลคูณ: | 20 | 20 | 60 | 40 | 100 |
ต่อไปหาผลบวกของผลคูณทั้งหมด คือบวกค่าในแถวที่สาม:
แล้วหาผลบวกของน้ำหนักทั้งหมด คือบวกค่าในแถวแรกของตาราง:
จากนั้นนำผลบวกของคะแนนที่ถ่วงน้ำหนักแล้วหารด้วยผลบวกของน้ำหนัก:
คะแนนเฉลี่ยหลังจากปัดเศษมีค่าประมาณ 37.9
ดูเพิ่มเติม
สารบัญ: ค่าเฉลี่ย, มัธยฐาน, ฐานนิยม, วิธีหาคะแนนเฉลี่ย, ค่าเฉลี่ยเรขาคณิต, ค่าเฉลี่ยฮาร์มอนิก