✖

กฎของคราเมอร์

กฎของคราเมอร์ (Cramer's rule) ใช้แก้ระบบสมการเชิงเส้นที่เมทริกซ์สัมประสิทธิ์เป็นเมทริกซ์ไม่เอกฐาน

ระบบสมการที่ใช้กฎของคราเมอร์ได้

ให้ Ax = b เป็นระบบสมการเชิงเส้น เรียกระบบนี้ว่าระบบสมการที่ใช้กฎของคราเมอร์ได้ ถ้า A เป็นเมทริกซ์จัตุรัสที่ไม่เอกฐาน นั่นคือดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์นี้ไม่เป็นศูนย์ และเมทริกซ์ไม่มีแถวหรือหลักที่ขึ้นต่อกันเชิงเส้นเลย

ตามทฤษฎีบทรูเช–กาเปลลี ระบบสมการที่ใช้กฎของคราเมอร์ได้ทุกระบบมีผลเฉลยเพียงชุดเดียว ทฤษฎีบทรูเช–กาเปลลีบอกว่า ถ้า rank(A) = rank(A|b) = k ระบบจะมีผลเฉลย เมทริกซ์ A ของระบบนี้เป็นเมทริกซ์จัตุรัสและมีลำดับชั้นสูงสุดที่เป็นไปได้ หมายความว่าถ้าเพิ่มหลักใดเข้าไปในเมทริกซ์นี้ หลักนั้นต้องเป็นผลรวมเชิงเส้นของหลักของเมทริกซ์ A ดังนั้นการเพิ่มหลักของเมทริกซ์ b จะไม่ทำให้ลำดับชั้นของเมทริกซ์ A เพิ่มขึ้น

ทฤษฎีบทรูเช–กาเปลลียังบอกว่าการเขียนผลเฉลยต้องใช้พารามิเตอร์ n − k ตัว เมื่อ n เป็นจำนวนตัวแปร และ k เป็นลำดับชั้นของเมทริกซ์ rank(A|b) สำหรับระบบสมการที่ใช้กฎของคราเมอร์ได้ จะได้ n = k การเขียนผลเฉลยจึงไม่ต้องใช้พารามิเตอร์เลย ระบบสมการที่ใช้กฎของคราเมอร์ได้ทุกระบบจึงมีผลเฉลยเพียงชุดเดียว

ต่อไปให้ Ai เป็นเมทริกซ์ A ที่แทนหลักที่ i ด้วยหลัก b นิยามเมทริกซ์ Ai อย่างเป็นทางการได้ดังนี้:

Ai=(a1,1…a1,i−1b1a1,i+1…a1,na2,1…a2,i−1b2a2,i+1…a2,n⋮⋮⋮⋮⋮⋮⋮an,1…an,i−1bnan,i+1…an,n)

เมื่อ aij เป็นสมาชิกของเมทริกซ์ A และ bi เป็นสมาชิกของเมทริกซ์ b

กฎของคราเมอร์

ให้ Ax = b เป็นระบบสมการเชิงเส้นที่ใช้กฎของคราเมอร์ได้ กฎของคราเมอร์บอกว่าระบบนี้มีผลเฉลยเพียงชุดเดียว (x1, x2, …, xn) เมื่อ

xi=det Aidet A=|Ai||A|

ลองดูกฎนี้ในตัวอย่างเล็ก ๆ โดยแก้ระบบสมการต่อไปนี้ด้วยกฎของคราเมอร์

x1+2x2=54x1+3x2=15

เมทริกซ์สัมประสิทธิ์อยู่ในรูป:

A=(1243)

ดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์เท่ากับ:

|A|=3−8=−5

ต่อไปสร้างเมทริกซ์ A1 และ A2 ซึ่งอยู่ในรูป:

A1=(52153),A2=(15415)

หาดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์เหล่านี้:

|A1|=5×3−15×2=−15|A2|=1×15−4×5=−5

แล้วหา x1 และ x2 ทีละตัว ตามกฎของคราเมอร์ สำหรับ x1 จะได้

x1=|A1||A|

เมื่อแทนค่าจะได้

x1=−15−5=3

ทำแบบเดียวกันสำหรับตัวที่สอง x2:

x2=|A2||A|=−5−5=1

ผลเฉลยของระบบสมการจึงเป็นคู่ (x1, x2) = (3, 1)

กฎของคราเมอร์เหมาะเป็นพิเศษเมื่อต้องการเขียนขั้นตอนเป็นขั้นตอนวิธี เพราะเขียนโปรแกรมได้ง่าย การแก้ระบบสมการด้วยกฎของคราเมอร์ด้วยมือมักยุ่งยากกว่าการใช้วิธีการกำจัดแบบเกาส์

สารบัญ: ระบบสมการเชิงเส้น, กฎของคราเมอร์, ระบบสมการเชิงเส้นเอกพันธ์