ปฏิทรรศน์คนโกหกเชิงความน่าจะเป็น
ตัวอย่างนี้คล้ายกับปฏิทรรศน์คนโกหก (liar paradox) แบบดั้งเดิม เพียงแต่แปลงมาอยู่ในรูปของความน่าจะเป็น
โจทย์
ถ้าสุ่มเลือกคำตอบของคำถามข้อนี้ โอกาสที่คำตอบที่เลือกจะถูกเป็นเท่าใด
- A) 25%
- B) 50%
- C) 0%
- D) 25%
ปฏิทรรศน์คนโกหกแบบดั้งเดิม
ตัวอย่างนี้มีปัญหาที่พบเสมอในโจทย์ที่อ้างถึงตัวเอง จึงกล่าวถึงปฏิทรรศน์คนโกหกข้างต้น ซึ่งอาจเป็นดังนี้ “ประโยคนี้เป็นเท็จ” ปฏิทรรศน์อยู่ที่ว่า ถ้าประโยคนี้เป็นเท็จจริง ประโยคนี้ก็กล่าวความจริง แต่ถ้าประโยคนี้กล่าวความจริง ประโยคนี้ก็เป็นจริงไม่ได้ เพราะตัวมันเองบอกว่าเป็นเท็จ
วิธีคิด
ในการแก้ปัญหา สมมติให้ความน่าจะเป็นกระจายอย่างสม่ำเสมอ ดังนั้นสุ่มเลือกคำตอบแต่ละข้อได้ด้วยความน่าจะเป็น 25%
- สมมติว่าคำตอบ A ถูก ประเด็นสำคัญคือคำตอบ D มีร้อยละเท่ากัน ความน่าจะเป็นที่จะเลือกคำตอบ 25% จึงเท่ากับ 50% ดังนั้นคำตอบ A ถูกไม่ได้ และคำตอบ D ก็ถูกไม่ได้เช่นกัน
- ความน่าจะเป็นที่จะเลือกคำตอบ B คือ 25% ดังนั้นคำตอบ B ก็ถูกไม่ได้ เพราะคำตอบนี้บอกว่ามีโอกาส 50% ที่จะเลือกคำตอบที่ถูก
- ความน่าจะเป็นที่จะเลือกคำตอบ C คือ 25% ดังนั้นคำตอบ C ก็ถูกไม่ได้ เพราะคำตอบนี้บอกว่ามีโอกาส 0% ที่จะเลือกคำตอบที่ถูก
จะเห็นว่าไม่มีคำตอบใดถูกเลย แล้วโอกาสที่จะเลือกคำตอบที่ถูกเป็นเท่าใด ถ้าไม่มีคำตอบใดถูก ก็มีโอกาส 0% ที่จะเลือกคำตอบที่ถูก แต่ข้อนี้ขัดแย้งกับความจริงที่ว่ามีความน่าจะเป็น 25% ที่จะเลือกคำตอบซึ่งบอกว่ามีโอกาส 0%
ดังนั้นโจทย์นี้ไม่มีคำตอบ เป็นปฏิทรรศน์ที่น่าสนใจเช่นเดียวกับปฏิทรรศน์คนโกหกแบบดั้งเดิม
สารบัญ: ปัญหามอนตี ฮอลล์, ปฏิทรรศน์วันเกิด, กฎของเบนฟอร์ด, ปฏิทรรศน์คนโกหกเชิงความน่าจะเป็น, ปฏิทรรศน์เนกไท, ปฏิทรรศน์ของซิมป์สัน, ปฏิทรรศน์ผลบวกลวงในการตรวจทางการแพทย์, ปฏิทรรศน์เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก, ลูกเต๋าไม่ถ่ายทอด