✖

ปฏิทรรศน์คนโกหกเชิงความน่าจะเป็น

ตัวอย่างนี้คล้ายกับปฏิทรรศน์คนโกหก (liar paradox) แบบดั้งเดิม เพียงแต่แปลงมาอยู่ในรูปของความน่าจะเป็น

โจทย์

ถ้าสุ่มเลือกคำตอบของคำถามข้อนี้ โอกาสที่คำตอบที่เลือกจะถูกเป็นเท่าใด

  • A) 25%
  • B) 50%
  • C) 0%
  • D) 25%

ปฏิทรรศน์คนโกหกแบบดั้งเดิม

ตัวอย่างนี้มีปัญหาที่พบเสมอในโจทย์ที่อ้างถึงตัวเอง จึงกล่าวถึงปฏิทรรศน์คนโกหกข้างต้น ซึ่งอาจเป็นดังนี้ “ประโยคนี้เป็นเท็จ” ปฏิทรรศน์อยู่ที่ว่า ถ้าประโยคนี้เป็นเท็จจริง ประโยคนี้ก็กล่าวความจริง แต่ถ้าประโยคนี้กล่าวความจริง ประโยคนี้ก็เป็นจริงไม่ได้ เพราะตัวมันเองบอกว่าเป็นเท็จ

วิธีคิด

ในการแก้ปัญหา สมมติให้ความน่าจะเป็นกระจายอย่างสม่ำเสมอ ดังนั้นสุ่มเลือกคำตอบแต่ละข้อได้ด้วยความน่าจะเป็น 25%

  • สมมติว่าคำตอบ A ถูก ประเด็นสำคัญคือคำตอบ D มีร้อยละเท่ากัน ความน่าจะเป็นที่จะเลือกคำตอบ 25% จึงเท่ากับ 50% ดังนั้นคำตอบ A ถูกไม่ได้ และคำตอบ D ก็ถูกไม่ได้เช่นกัน
  • ความน่าจะเป็นที่จะเลือกคำตอบ B คือ 25% ดังนั้นคำตอบ B ก็ถูกไม่ได้ เพราะคำตอบนี้บอกว่ามีโอกาส 50% ที่จะเลือกคำตอบที่ถูก
  • ความน่าจะเป็นที่จะเลือกคำตอบ C คือ 25% ดังนั้นคำตอบ C ก็ถูกไม่ได้ เพราะคำตอบนี้บอกว่ามีโอกาส 0% ที่จะเลือกคำตอบที่ถูก

จะเห็นว่าไม่มีคำตอบใดถูกเลย แล้วโอกาสที่จะเลือกคำตอบที่ถูกเป็นเท่าใด ถ้าไม่มีคำตอบใดถูก ก็มีโอกาส 0% ที่จะเลือกคำตอบที่ถูก แต่ข้อนี้ขัดแย้งกับความจริงที่ว่ามีความน่าจะเป็น 25% ที่จะเลือกคำตอบซึ่งบอกว่ามีโอกาส 0%

ดังนั้นโจทย์นี้ไม่มีคำตอบ เป็นปฏิทรรศน์ที่น่าสนใจเช่นเดียวกับปฏิทรรศน์คนโกหกแบบดั้งเดิม

สารบัญ: ปัญหามอนตี ฮอลล์, ปฏิทรรศน์วันเกิด, กฎของเบนฟอร์ด, ปฏิทรรศน์คนโกหกเชิงความน่าจะเป็น, ปฏิทรรศน์เนกไท, ปฏิทรรศน์ของซิมป์สัน, ปฏิทรรศน์ผลบวกลวงในการตรวจทางการแพทย์, ปฏิทรรศน์เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก, ลูกเต๋าไม่ถ่ายทอด