มุมในครึ่งวงกลม (ทฤษฎีบทของทาลีส)
ทฤษฎีบทมุมในครึ่งวงกลม (ทฤษฎีบทของทาลีส) กล่าวว่ารูปสามเหลี่ยมทุกรูปที่จุดศูนย์กลางของวงกลมล้อมรอบอยู่บนด้านใดด้านหนึ่งของรูปสามเหลี่ยมเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก
วงกลมที่มีด้านของรูปสามเหลี่ยมเป็นเส้นผ่านศูนย์กลาง
นานมาแล้ว ทาลีสแห่งมิเลทัสค้นพบสมบัติที่น่าสนใจของรูปสามเหลี่ยม ให้วาดรูปสามเหลี่ยมและวงกลมล้อมรอบของรูปสามเหลี่ยม โดยให้จุดศูนย์กลางของวงกลมนี้แบ่งครึ่งด้านตรงข้ามมุมฉาก (ด้านที่ยาวที่สุด) ของรูปสามเหลี่ยม ดูรูปต่อไปนี้
ในรูปมีวงกลม k ที่มีจุดศูนย์กลางที่จุด O วงกลมนี้ล้อมรอบรูปสามเหลี่ยม ABC นั่นคือผ่านจุดยอดทุกจุดของรูปสามเหลี่ยม สมบัติสำคัญคือด้านตรงข้ามมุมฉากผ่านจุดศูนย์กลางของวงกลม คือผ่านจุด O
จะได้ว่ามุมภายใน ABC มีขนาด 90° เสมอ คือเป็นมุมฉาก
ไม่ว่าจะเลื่อนจุดยอด B ไปที่ใดบนวงกลม มุมที่จุดยอดนี้ก็เป็นมุมฉากเสมอ ตัวอย่างอื่น ๆ
การพิสูจน์
มาดูกันว่าทำไมรูปสามเหลี่ยมในวงกลมแบบนี้จึงเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมฉากเสมอ ดัดแปลงรูปแรกเล็กน้อย
รูปสามเหลี่ยม OCB และ AOB เป็นรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่ว เพราะแต่ละรูปมีด้านสองด้านยาวเท่ากัน ในรูปสามเหลี่ยม OCB คือด้าน OC และ OB เพราะยาวเท่ากับรัศมีของวงกลม ในรูปสามเหลี่ยมรูปที่สองคือด้าน OA และ OB
ดังนั้นมุม BCO และมุม OBC มีขนาดเท่ากัน ในรูปแสดงด้วยตัวอักษร β รูปสามเหลี่ยมรูปที่สองก็เช่นกัน ซึ่งแสดงด้วยตัวอักษร α
นอกจากนี้ เรารู้ว่าผลบวกของมุมในรูปสามเหลี่ยมต้องเท่ากับ 180° เสมอ ต่อไปเขียนผลบวกของมุมในรูปสามเหลี่ยม ABC ด้วยมุม α และ β จะได้
มุม α มุมหนึ่งคือมุม CAB และมุม α อีกมุมหนึ่งคือมุม ABO มุม β ก็เช่นเดียวกัน จัดรูปสมการข้างบนเล็กน้อย:
หารทั้งสองข้างของสมการด้วยสอง:
การพิสูจน์เสร็จสมบูรณ์ เรารู้ว่าผลบวกของมุม α + β เท่ากับ 90 และรู้ว่าผลบวกของมุม α และ β คือมุมภายใน ABC ที่กำลังพิจารณา
แหล่งข้อมูล
สารบัญ: วงกลม, มุมในครึ่งวงกลม (ทฤษฎีบทของทาลีส)