วงกลม
วงกลมคือเซตของจุดทั้งหมดในระนาบที่อยู่ห่างจากจุดที่กำหนด ซึ่งเรียกว่าจุดศูนย์กลางของวงกลม เป็นระยะเท่ากัน วงกลมจัดเป็นภาคตัดกรวยชนิดหนึ่งด้วย
ส่วนประกอบของวงกลม
ดูรูปวงกลมนี้
โดยทั่วไปใช้อักษรตัวพิมพ์เล็ก k หรือ l แทนวงกลม
- วงกลมทุกวงมีจุดศูนย์กลาง ใช้สัญลักษณ์ O
- จุดทุกจุดบนวงกลมอยู่ห่างจากจุดศูนย์กลาง O เป็นระยะเท่ากัน ระยะนี้เรียกว่ารัศมีของวงกลม และใช้สัญลักษณ์ r ในรูปคือส่วนของเส้นตรง AO
- ส่วนของเส้นตรงที่เชื่อมจุดสองจุดที่แตกต่างกันบนวงกลมเรียกว่าคอร์ด ในรูปคือส่วนของเส้นตรง FG
- คอร์ดที่ผ่านจุดศูนย์กลาง O เรียกว่าเส้นผ่านศูนย์กลางของวงกลม และใช้สัญลักษณ์ d จะได้ว่า 2r = d
นอกจากนี้ยังกล่าวถึงบริเวณภายในและบริเวณภายนอกวงกลม บริเวณภายในคือเซตของจุดทั้งหมดที่อยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางน้อยกว่ารัศมีของวงกลม บริเวณภายนอกคือจุดทั้งหมดที่อยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางมากกว่ารัศมี ถ้านำวงกลมมายูเนียนกับบริเวณภายในวงกลม จะได้แผ่นวงกลม (บริเวณวงกลมทั้งหมด)
ความยาวเส้นรอบวงและพื้นที่
เส้นผ่านศูนย์กลางของวงกลมกับความยาวเส้นรอบวงสัมพันธ์กันอย่างไร ความยาวเส้นรอบวงยาวเป็นกี่เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลาง ถ้านำวงกลมมาวัดเส้นผ่านศูนย์กลางแล้ววัดความยาวเส้นรอบวง จะพบว่าประมาณสามเท่า ละเอียดขึ้นคือ 3.1415 เท่า และละเอียดยิ่งขึ้นคือ π เท่า
จำนวน π (อ่านว่า พาย) เป็นจำนวนอตรรกยะ คือจำนวนที่เป็นทศนิยมไม่รู้จบแบบไม่ซ้ำ ดังนั้นถ้าเส้นผ่านศูนย์กลางของวงกลมเป็นจำนวนเต็ม จะหาความยาวเส้นรอบวงที่แน่นอนเป็นทศนิยมไม่ได้เลย แต่ในชีวิตจริงใช้ค่าประมาณก็เพียงพอแล้ว
สูตรความยาวเส้นรอบวงของวงกลมเป็นดังนี้:
สูตรพื้นที่ของวงกลม:
ตำแหน่งสัมพัทธ์ของวงกลมสองวง
-
วงกลมที่มีจุดศูนย์กลางร่วมกัน มีจุดศูนย์กลาง O ร่วมกัน
วงกลมที่ไม่มีจุดศูนย์กลางร่วมกันคือวงกลมที่มีจุดศูนย์กลางไม่ใช่จุดเดียวกัน ส่วนของเส้นตรงที่เชื่อมจุดศูนย์กลางของวงกลมทั้งสองเรียกว่าเส้นเชื่อมจุดศูนย์กลาง
-
วงกลม k1 อยู่ในบริเวณภายนอกของ k2 วงกลมทั้งสองไม่มีจุดร่วมกันเลย
-
วงกลม k1 อยู่ในบริเวณภายนอกของ k2 แต่สัมผัสกันที่จุดหนึ่งจุด
-
วงกลมตัดกันที่จุดสองจุด
-
วงกลม k1 อยู่ในบริเวณภายในของ k2 และสัมผัสกันที่จุดหนึ่งจุด
-
วงกลม k1 อยู่ในบริเวณภายในของ k2
ส่วนโค้ง
คอร์ดทุกเส้นที่มีจุดปลาย A และ B แบ่งวงกลมออกเป็นสองส่วนซึ่งเรียกว่าส่วนโค้ง จุดทุกจุดบนวงกลมยกเว้นจุด A และ B เป็นจุดภายในของส่วนโค้งใดส่วนโค้งหนึ่ง เขียนชื่อส่วนโค้งได้ เช่น AXB เมื่อ X เป็นจุดภายในของส่วนโค้ง
ถ้าคอร์ดนั้นเป็นเส้นผ่านศูนย์กลางด้วย จะแบ่งวงกลมออกเป็นส่วนโค้งสองส่วนที่เท่ากัน ซึ่งเรียกว่าครึ่งวงกลม ในกรณีอื่นวงกลมจะถูกแบ่งเป็นส่วนโค้งสองส่วนที่มีขนาดต่างกันเสมอ
มุมที่จุดศูนย์กลาง
ให้วงกลม k มีจุดศูนย์กลางที่จุด O และมีส่วนโค้ง AB จะเรียกมุม AOB ว่ามุมที่จุดศูนย์กลางที่รองรับด้วยส่วนโค้ง AB ส่วนโค้งที่เล็กกว่ารองรับมุมที่จุดศูนย์กลางที่มีขนาดน้อยกว่า 180° ส่วนโค้งที่ใหญ่กว่ารองรับมุมกลับ (มากกว่า 180°)
วงกลมในรูปแสดงส่วนโค้ง AB สองส่วน ส่วนโค้งที่ใหญ่กว่าคู่กับมุม α และส่วนโค้งที่เล็กกว่าคู่กับมุม β
มุมในส่วนโค้งของวงกลม
ให้วงกลม k มีจุดศูนย์กลางที่จุด O และมีส่วนโค้ง AB เลือกจุด V ที่ไม่อยู่บนส่วนโค้งนี้แต่อยู่บนวงกลม จะเรียกมุม AVB ว่ามุมในส่วนโค้งของวงกลม
ในรูปมีมุมในส่วนโค้งของวงกลมสองมุม คือ AV1B และ AV2B สังเกตว่ามุมทั้งสองมีขนาดเท่ากัน คือ 60° และขนาดนี้เป็นครึ่งหนึ่งของมุมที่จุดศูนย์กลาง ซึ่งมีขนาด 120°
สารบัญ: วงกลม, มุมในครึ่งวงกลม (ทฤษฎีบทของทาลีส)