✖

การสร้างรูปสามเหลี่ยม

รูปสามเหลี่ยมคือรูปหลายเหลี่ยมที่มีสามด้าน ใช้อักษรตัวพิมพ์เล็กแทนด้าน ตามปกติคือ a, b, c รูปสามเหลี่ยมมีจุดยอดสามจุดด้วย ซึ่งใช้อักษรตัวพิมพ์ใหญ่แทน ตามปกติคือ A, B, C ด้าน a คือส่วนของเส้นตรง BC ด้าน b คือส่วนของเส้นตรง AC และด้าน c คือส่วนของเส้นตรง AB ด้าน a อยู่ตรงข้ามจุดยอด A เสมอ ด้านอื่นก็ในทำนองเดียวกัน

รู้ความยาวของด้านทั้งสาม

ถ้ารู้ความยาวของด้านทั้งสาม การสร้างรูปสามเหลี่ยมง่ายมาก เลือกด้านหนึ่ง เช่น AB แล้ววาดเป็นส่วนของเส้นตรงตามปกติ จากนั้นต้องหาว่าจุดที่สามอยู่ที่ใด ทำได้ง่าย ๆ คือปักวงเวียนที่จุด B แล้วเขียนวงกลมที่มีรัศมียาวเท่ากับด้าน BC เช่น ห้าเซนติเมตร จะได้ตำแหน่งทั้งหมดที่จุด C อาจอยู่ได้ เพื่อให้ห่างจากจุด B ห้าเซนติเมตร จากนั้นทำแบบเดียวกันกับด้าน AC และจุด A ตอนนี้มีวงกลมสองวง และจุดตัดของวงกลมทั้งสองคือจุดที่อยู่ห่างจากจุดยอด A และจากจุด B ตามระยะที่กำหนด

รู้ด้านสองด้านกับส่วนสูง

ด้านแต่ละด้านของรูปสามเหลี่ยมมีส่วนสูงของตน ซึ่งนิยามเป็นเส้นตั้งฉากจากจุดยอดตรงข้ามไปยังด้านที่กำหนด ถ้าเส้นตั้งฉากนั้นไม่ตัดด้านโดยตรง ต้องต่อด้านออกไปจนตัดกับเส้นตั้งฉาก สมบัติพื้นฐานของส่วนสูงจึงเป็นการตั้งฉากกับด้านที่เป็นของส่วนสูงนั้น สมบัตินี้ใช้บ่อยในโจทย์คำนวณ เพราะใช้ทฤษฎีบทพีทาโกรัสได้ โดยทั่วไปเขียนส่วนสูงที่ตั้งฉากกับด้าน c ด้วยอักษรตัวพิมพ์เล็ก h ที่มีตัวห้อยเป็นชื่อด้านที่ส่วนสูงนั้นเป็นของ ในกรณีของเราคือ hc จุดเชิงตั้งฉาก (จุดตัดของด้านกับเส้นตั้งฉาก) เขียนในทำนองเดียวกัน แต่ใช้อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ P แทน h ตัวเล็ก คือ Pc

ส่วนสูงของรูปสามเหลี่ยม

ส่วนสูงนี้ลากจากจุดยอด C จุดปลายอีกข้างหนึ่งอยู่บนด้านตรงข้าม AB (หรือด้าน c) และส่วนของเส้นตรง CPc ตั้งฉากกับด้าน c จุด Pc เรียกว่าจุดเชิงตั้งฉากของส่วนสูง และเรียกด้าน c ว่าฐาน โดยทั่วไปตั้งชื่อจุดเชิงตั้งฉากด้วยตัวอักษร P ที่มีตัวห้อยเป็นชื่อจุดยอดที่ส่วนสูงลากออกมา ในกรณีนี้คือจุดยอด C

การวาดส่วนสูงทำได้ไม่ยาก ใช้ไม้ฉากลากเส้นตั้งฉากกับด้าน c ให้ผ่านจุด C เท่านั้นเอง

ลากส่วนสูงได้จากจุดยอดทุกจุดของรูปสามเหลี่ยม ส่วนสูงทั้งหมดตัดกันที่จุดหนึ่งซึ่งเรียกว่าจุดออร์โทเซนเตอร์ จุดออร์โทเซนเตอร์อาจอยู่ข้างในรูปสามเหลี่ยมหรือไม่อยู่ก็ได้ ในกรณีของรูปสามเหลี่ยมมุมแหลม จุดออร์โทเซนเตอร์อยู่ข้างในรูปสามเหลี่ยม

รู้ด้านสองด้านกับเส้นมัธยฐาน

นอกจากส่วนสูงแล้ว รูปสามเหลี่ยมทุกรูปยังมีเส้นมัธยฐานสามเส้น เส้นมัธยฐานคือส่วนของเส้นตรงที่เชื่อมจุดยอดกับจุดกึ่งกลางของด้านตรงข้าม เส้นมัธยฐานทั้งสามตัดกันที่จุดเดียว ซึ่งเรียกว่าจุดเซนทรอยด์ จุดเซนทรอยด์แบ่งเส้นมัธยฐานในอัตราส่วน 2:1 เสมอ คือส่วนของเส้นมัธยฐานด้านหนึ่งของจุดเซนทรอยด์ยาวเป็นครึ่งหนึ่งหรือสองเท่าของอีกส่วนหนึ่ง ใช้อักษรตัวพิมพ์เล็ก m ที่มีตัวห้อยเป็นชื่อด้านที่เส้นมัธยฐานนั้นเป็นของแทนเส้นมัธยฐาน และโดยทั่วไปใช้อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ G แทนจุดเซนทรอยด์

เส้นมัธยฐานของรูปสามเหลี่ยม

ถ้ารู้ด้านสองด้านและเส้นมัธยฐานของด้านใดด้านหนึ่งในสองด้านนี้ ก็สร้างรูปสามเหลี่ยมได้ง่ายมาก เริ่มจากวาดด้าน AB เช่นเดิม แล้วหาตำแหน่งของจุด C โดยเขียนวงกลมสองวง วงแรกมีจุดศูนย์กลางที่จุด B (หรือ A ถ้ารู้ความยาว AC) และวงที่สองมีจุดศูนย์กลางที่จุดกึ่งกลางของด้าน AB จุดที่วงกลมทั้งสองตัดกันคือจุด C ที่ต้องการ ขั้นตอนเหมือนกรณีแรก ต่างกันเพียงแทนที่จะสร้างรูปสามเหลี่ยม ABC ให้สร้างรูปสามเหลี่ยม McBC ก่อน ซึ่งจะได้จุดยอด C ที่ต้องการ

รู้ด้านสองด้านกับเส้นมัธยฐานของด้านที่สาม

ก่อนอื่นดูภาพร่างว่ารูปควรเป็นอย่างไร

เส้นมัธยฐาน

ส่วนที่แสดงด้วยสีแดงคือส่วนที่รู้ และต้องใช้ส่วนเหล่านี้สร้างรูปสามเหลี่ยมทั้งรูป ขั้นตอนคือเติมรูปสามเหลี่ยมนี้ให้เป็นรูปสี่เหลี่ยม แล้วอาศัยรูปสี่เหลี่ยมวาดส่วนที่เหลือ รูปต่อไปนี้อธิบายไว้อย่างชัดเจน (ความยาว BD เท่ากับสองเท่าของความยาว mb)

การเติมให้เป็นรูปสี่เหลี่ยม ABCD

รูปสี่เหลี่ยมนี้วาดได้ง่าย ขั้นแรกวาดรูปสามเหลี่ยม ABD รู้ความยาวของด้าน AB แล้ว ด้าน BD ยาว 2mb และความยาว AD เท่ากับความยาว BC จุด C หาได้สองวิธี วิธีแรกคือหาจุด Mb ซึ่งเป็นจุดกึ่งกลางของส่วนของเส้นตรง BD แล้ววาดรังสี AMb ความยาว AC คือ 2AMb วิธีที่สองคือวาดเส้นตรงที่ขนานกับด้าน AB จุด C จะอยู่บนเส้นตรงนี้และอยู่ห่างจากจุด D เท่ากับ |AB|

สารบัญ: รูปสามเหลี่ยม, ส่วนสูงของรูปสามเหลี่ยม, เส้นมัธยฐานของรูปสามเหลี่ยม, วงกลมกับรูปสามเหลี่ยม, รูปสามเหลี่ยมมุมฉาก, การสร้างรูปสามเหลี่ยม, ความเท่ากันทุกประการของรูปสามเหลี่ยม, ความคล้ายของรูปสามเหลี่ยม, พื้นที่ของรูปสามเหลี่ยม, ทฤษฎีบทพีทาโกรัส