Máy tính pha loãng và pha trộn dung dịch

Khi trộn hai dung dịch, chất tan không mất đi đâu cả: trong hỗn hợp thu được có đúng bằng lượng chất tan bạn đã rót từ cả hai bình. Toàn bộ phương trình pha trộn chỉ có vậy.

Pha loãng bằng nước cũng thế, chỉ có điều “dung dịch” thứ hai là nước tinh khiết với nồng độ bằng 0.

Trộn hai dung dịch

Nhập lượng dung dịch theo gam, mililít hay đơn vị nào khác cũng được, miễn là hai dung dịch cùng một đơn vị. Kết quả sẽ có cùng đơn vị đó.

Cần thêm bao nhiêu nước

Bạn muốn pha loãng dung dịch đến một nồng độ thấp hơn.

Cách tính

Trộn dung dịch có khối lượng m₁ và nồng độ c₁ với dung dịch có khối lượng m₂ và nồng độ c₂, ta được dung dịch có khối lượng m₁ + m₂ và nồng độ c:

$$m_1\cdot c_1+m_2\cdot c_2=(m_1+m_2)\cdot c$$

Khi pha loãng bằng nước, lượng chất tan không đổi, vẫn là m₁ · c₁, chỉ phân bố trong một lượng dung dịch lớn hơn, và lượng dung dịch đó phải đủ để nồng độ bằng c₂. Vậy lượng nước cần thêm là

$$m_{\text{nước}}=m_1\cdot (\frac{c_1}{c_2}-1)$$

Ở máy tính thứ nhất, ta trộn 300 g nước đường nồng độ 40% với 200 g nước đường nồng độ 10%. Lượng đường trong đó là

$$300\cdot 0,40+200\cdot 0,10=120+20=140\text{g}$$

và lượng hỗn hợp là 300 + 200 = 500 g. Nồng độ của hỗn hợp là

$$c=\frac{140}{500}=0,28=28\mathrm{\%}$$

Ở máy tính thứ hai, ta có 500 g giấm nồng độ 8% và muốn có giấm 5% để trộn salad. Lượng axit trong đó là 500 · 0,08 = 40 g, và 40 g này phải chiếm 5% dung dịch, nên dung dịch phải nặng 40:0,05 = 800 g. Lượng nước cần thêm là phần chênh lệch:

$$500\cdot (\frac{8}{5}-1)=500\cdot 0,6=300\text{g}$$

Ta dễ nghĩ rằng muốn giảm nồng độ đi một nửa thì đổ thêm một nửa lượng nước. Thực ra phải đổ thêm lượng nước bằng lượng dung dịch đang có trong bình: từ 500 g giấm 8%, muốn được giấm 4% phải thêm 500 g nước.

Máy tính dùng nồng độ phần trăm theo khối lượng. Với nồng độ phần trăm theo thể tích (cồn), máy tính cũng dùng được nhưng chỉ cho kết quả gần đúng: 1 lít nước trộn với 1 lít cồn được ít hơn 2 lít một chút. Xem toàn bộ phần giải thích, kèm bài toán cần đổ thêm bao nhiêu dung dịch đặc hơn, trong bài Pha loãng và pha trộn dung dịch.