✖

การวัดมุมในหน่วยเรเดียน

เรเดียนเป็นหน่วยวัดขนาดของมุมเช่นเดียวกับองศา นิยามบนวงกลมหนึ่งหน่วย และหนึ่งเรเดียนคือขนาดของมุมที่จุดศูนย์กลางซึ่งรองรับส่วนโค้งที่ยาวเท่ากับรัศมีของส่วนโค้งนั้น

บทนิยาม

การนิยามหน่วยเรเดียนต้องใช้วงกลมหนึ่งหน่วย กำหนดจุด A และ B บนวงกลมนี้ โดยให้ส่วนโค้งระหว่างจุดทั้งสองยาวหนึ่งหน่วย นั่นคือส่วนโค้งยาวเท่ากับรัศมีของวงกลม ถ้าให้จุดศูนย์กลางของวงกลมเป็นจุด O มุม AOB จะมีขนาดหนึ่งเรเดียน

หนึ่งเรเดียน

ส่วนของเส้นตรง AO คือรัศมีของวงกลม แสดงด้วยสีแดง เส้นสีแดงอีกเส้นหนึ่งคือส่วนโค้ง AB ต้องยาวเท่ากัน สิ่งสำคัญคือไม่ได้สนใจระยะห่างระหว่างจุด A และ B โดยตรง นั่นคือไม่ได้สนใจส่วนของเส้นตรง AB แต่สนใจความยาวของส่วนโค้งนี้จริง ๆ

หนึ่งเรเดียนเท่ากับกี่องศา ประมาณ 57° 17′ 45′′ ค่าที่แน่นอนเขียนเป็นทศนิยมจำกัดไม่ได้ คำถามต่อมาคือหน่วยแบบนี้มีประโยชน์อย่างไร

การคำนวณกับเรเดียนในทางปฏิบัติ

คำถามแรกคือวงกลมทั้งวงมีกี่เรเดียน นั่นคือ 360 องศาเท่ากับกี่เรเดียน เรารู้ว่าส่วนโค้งของหนึ่งเรเดียนยาวเท่ากับรัศมีของวงกลม แล้ววางส่วนโค้งแบบนี้รอบวงกลมได้กี่ส่วน ความยาวรอบวงกลมทั้งวง (ความยาวเส้นรอบวง) คือ

P=2πr

ส่วนโค้งของเรายาว r ดังนั้นถ้าต้องการรู้ว่าวางส่วนโค้งรอบวงกลมได้กี่ครั้ง ต้องหารความยาวเส้นรอบวงด้วยรัศมี P / r จะได้:

2πrr=2π

คำตอบคือวางส่วนโค้งแบบนี้รอบวงกลมได้ 2π ส่วน ซึ่งเป็นจำนวนที่ดูดีทีเดียว จึงเขียนได้ว่า

360∘=2π radและ180∘=π rad

บ่อยครั้งไม่เขียนหน่วย rad และเขียนเพียงว่ามุมมีขนาด เช่น 2π

รูปต่อไปนี้แสดงมุมสามมุมที่มีขนาดหนึ่งเรเดียน คือมุมแอลฟา มุมบีตา และมุมแกมมา จะเห็นว่าผลบวกของขนาดของมุมทั้งสามเกือบเท่ากับ 180 องศา แต่ 180 องศาต้องใช้ π เรเดียน และ π มีค่าประมาณ 3.1415… จึงยังขาดอยู่อีกเล็กน้อย

มุมสามมุมขนาดหนึ่งเรเดียนเรียงต่อกัน

การแปลงองศาเป็นเรเดียนและเรเดียนเป็นองศา

เครื่องมือและโปรแกรมส่วนใหญ่ที่คำนวณฟังก์ชันตรีโกณมิติใช้หน่วยเรเดียนเป็นค่าเริ่มต้น ซึ่งเป็นปัญหาอยู่บ้างถ้ามุมที่กำหนดเป็นองศา ทำได้สองทาง คือถ้าเป็นไปได้ให้ตั้งเครื่องให้คำนวณเป็นองศา หรือแปลงองศาเป็นเรเดียน

ตัวอย่างเช่น เครื่องมือค้นหา Google มีเครื่องคิดเลขในตัว จึงใช้คำนวณค่าของฟังก์ชันไซน์ได้ แต่ค่าเริ่มต้นใช้หน่วยเรเดียน ถ้าลองคำนวณ sin(30) จะไม่ได้ผลลัพธ์ที่ถูกต้อง 0.5 เพราะ Google เข้าใจว่าเป็นสามสิบเรเดียน ไม่ใช่สามสิบองศา แต่ถ้าเติมคำว่า “degrees” (ภาษาอังกฤษแปลว่า “องศา”) ต่อท้ายตัวเลข ก็จะคำนวณได้ถูกต้อง sin(30 degrees) เครื่องคิดเลขส่วนใหญ่มีสองโหมด โหมดหนึ่งคำนวณเป็นองศา อีกโหมดหนึ่งคำนวณเป็นเรเดียน มักอยู่ใต้ปุ่มที่เขียนว่า rad และ deg โดย rad ย่อมาจาก radian และ deg ย่อมาจาก degree

ถ้าไม่มีทางเลือกอื่น ต้องแปลงองศาเป็นเรเดียนหรือแปลงกลับ เริ่มจากกรณีแรก การแปลงองศาเป็นเรเดียน เรารู้แล้วว่า 180° = π rad ต้องการรู้ว่าหนึ่งองศาเท่ากับกี่เรเดียน จึงหารทั้งสองข้างของสมการด้วย 180:

1∘=π180 rad

ตอนนี้รู้แล้วว่าหนึ่งองศาเท่ากับกี่เรเดียน ถ้าต้องการแปลง เช่น สามสิบองศา ก็คูณเศษส่วนนี้ด้วยสามสิบ:

30∘=30×π180 rad=π6 rad

องศาอื่น ๆ ก็ทำในทำนองเดียวกัน

ต่อไปเป็นกรณีกลับกัน การแปลงเรเดียนเป็นองศา เริ่มจากความสัมพันธ์ 180° = π rad อีกครั้ง ถ้ามี 2π เรเดียน จะได้องศาเป็นสองเท่า คือ 360 ถ้ามีเพียงครึ่งหนึ่งของ π เรเดียน จะได้องศาครึ่งหนึ่ง คือ 90 ขั้นแรกจึงนำค่าในหน่วยเรเดียนหารด้วย π เพื่อหาว่ามุมนี้เป็นกี่เท่าของ 180 องศา จากนั้นคูณผลลัพธ์ด้วย 180 ก็จะได้มุมในหน่วยองศา ถ้ามุมมีขนาด 3π/2 เรเดียน หลังจากหารจะได้:

3π2÷π=3π2×1π=32

นำผลลัพธ์นี้คูณด้วย 180 จะได้มุมในหน่วยองศา 3/2 × 180 = 270 ถ้ามีสองเรเดียน จะได้:

2 rad=2π×180=(360π)∘=114.59…∘

ความสัมพันธ์พื้นฐานระหว่างค่าในหน่วยเรเดียนและค่าในหน่วยองศาแสดงด้วยสูตรนี้ (rad คือค่าในหน่วยเรเดียน deg คือค่าในหน่วยองศา):

deg=rad⋅180∘π

ประวัติ

ผู้ที่คิดแนวคิดของเรเดียนเป็นคนแรกน่าจะเป็นโรเจอร์ โคตส์ ในปี 1714 ตอนนั้นหน่วยนี้ยังไม่มีชื่อว่า “เรเดียน” แต่บทนิยามและสมบัติอื่น ๆ เหมือนกันทุกประการ คำว่า “เรเดียน” (radian) ปรากฏในเอกสารเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 1873 ในบทความของเจมส์ ทอมสัน หน่วยนี้อาจได้ชื่อว่า “radial” หรือเพียง “rad” ก็ได้ (ที่มา: วิกิพีเดีย)

ตารางความสัมพันธ์พื้นฐานในการแปลงหน่วย

มุมบางมุมใช้บ่อย ตารางต่อไปนี้จึงแสดงค่าในหน่วยองศาและค่าที่เท่ากันในหน่วยเรเดียน:

deg: 030456090180270360rad: 0π6π4π3π2π3π22π

สารบัญ: มุม, การสร้างเส้นแบ่งครึ่งมุม, การสร้างมุมให้มีขนาดเท่ากับมุมที่กำหนด, การวัดมุมในหน่วยเรเดียน, มุมที่มีทิศทาง, ผลบวกของมุมภายในรูปหลายเหลี่ยม, การแปลงความชันของถนนเป็นมุม