✖

ผลบวกของมุมภายในรูปหลายเหลี่ยม

ถ้านำมุมภายในของรูปสามเหลี่ยมใด ๆ มาบวกกัน จะได้ 180° เสมอ ไม่ว่าจะเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมแหลม รูปสามเหลี่ยมมุมป้าน หรือรูปสามเหลี่ยมเล็กเท่าแสตมป์ แล้วรูปสี่เหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม หรือรูปหกเหลี่ยมล่ะ มุมของรูปเหล่านี้รวมกันได้เท่าใด

แบ่งเป็นรูปสามเหลี่ยม

พิจารณารูปห้าเหลี่ยม ABCDE จากจุดยอด A ลากเส้นทแยงมุมไปยังจุดยอดทุกจุดที่ยังไม่ได้เชื่อมกับจุดนี้ด้วยด้าน ได้แก่เส้นทแยงมุม AC และ AD เส้นทแยงมุมทั้งสองแบ่งรูปห้าเหลี่ยมออกเป็นรูปสามเหลี่ยมสามรูป:

เส้นทแยงมุมจากจุดยอด A แบ่งรูปห้าเหลี่ยมออกเป็นรูปสามเหลี่ยมสามรูป

ดูมุมที่ระบายสีไว้ มุมแต่ละมุมของรูปสามเหลี่ยมอยู่ที่จุดยอดใดจุดยอดหนึ่งของรูปห้าเหลี่ยม และเมื่อรวมกันแล้วเต็มมุมภายในทุกมุมของรูปห้าเหลี่ยม ไม่มีส่วนเกินและไม่มีส่วนขาด ที่จุดยอด A มีมุมของรูปสามเหลี่ยมทั้งสามรูปมาบรรจบกัน ส่วนที่ C และ D มีเพียงสองรูป ดังนั้นผลบวกของมุมภายในรูปห้าเหลี่ยมจึงเท่ากับผลบวกของมุมในรูปสามเหลี่ยมสามรูป คือ 3 × 180°

รูปหลายเหลี่ยมนูนทุกรูปก็เป็นแบบเดียวกัน จากจุดยอดหนึ่งลากเส้นทแยงมุมไปยังจุดยอดอื่นได้ทุกจุดยกเว้นจุดยอดที่อยู่ติดกันสองจุด รูป n เหลี่ยมจึงแบ่งเป็นรูปสามเหลี่ยมได้ n − 2 รูป ดังนั้นผลบวกของมุมภายในรูป n เหลี่ยมคือ

(n−2)⋅180∘

สูตรนี้ใช้ได้กับรูปหลายเหลี่ยมที่ไม่เป็นรูปนูนด้วย คือรูปที่มีมุมภายในบางมุมมากกว่า 180° รูปแบบนี้ก็แบ่งเป็นรูปสามเหลี่ยมได้ แต่เส้นทแยงมุมอาจไม่ได้ออกจากจุดยอดเดียวกันทั้งหมด

รูปสี่เหลี่ยม มีจุดยอดสี่จุด แทน n = 4:

(4−2)×180∘=2×180∘=360∘

ผลนี้สอดคล้องกับรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้วย มุมฉากสี่มุมของรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสรวมกันได้ 4 × 90° = 360°

สำหรับรูปห้าเหลี่ยม n = 5:

(5−2)×180∘=3×180∘=540∘

และรูปหกเหลี่ยม คือ n = 6:

(6−2)×180∘=4×180∘=720∘

เมื่อเพิ่มจุดยอดหนึ่งจุด จะมีรูปสามเหลี่ยมเพิ่มขึ้นหนึ่งรูป และผลบวกของมุมจะเพิ่มขึ้น 180°

ทำไมไม่ใช่รูปสามเหลี่ยม n รูป

รูปหลายเหลี่ยมแบ่งด้วยวิธีอื่นก็ได้ เลือกจุด S ข้างในรูปแล้วเชื่อมจุดนี้กับจุดยอดทุกจุด รูปห้าเหลี่ยมจะแบ่งเป็นรูปสามเหลี่ยมห้ารูป ข้อสรุปที่ชวนให้เชื่อคือผลบวกของมุมเท่ากับ 5 × 180° แต่ข้อสรุปนี้ผิด

รูปห้าเหลี่ยมที่แบ่งจากจุด S เป็นรูปสามเหลี่ยมห้ารูป รอบจุด S เป็นมุมรอบจุด

มุมของรูปสามเหลี่ยมที่จุด S ไม่ใช่มุมภายในของรูปห้าเหลี่ยม มุมเหล่านี้รวมกันเป็นมุมรอบจุด 360° ซึ่งต้องลบออก:

5×180∘−360∘=900∘−360∘=540∘

ได้ผลเท่ากับก่อนหน้า และรูป n เหลี่ยมนูนทุกรูปก็ให้ผลเดียวกัน เพราะ 360° = 2 × 180°:

n⋅180∘−2⋅180∘=(n−2)⋅180∘

รูปหลายเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่า

รูปหลายเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่ามีด้านทุกด้านยาวเท่ากันและมุมทุกมุมมีขนาดเท่ากัน ขนาดของมุมหนึ่งมุมหาได้โดยนำผลบวกของมุมทั้งหมดหารด้วยจำนวนมุม n:

(n−2)⋅180∘n

มุมของรูปห้าเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่ามีขนาด 540∘÷5=108∘ และมุมของรูปหกเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่ามีขนาด 720∘÷6=120∘

ผึ้งสร้างรวงจากรูปหกเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่า รวงผึ้งต่อกันโดยไม่มีช่องว่างเลย เพราะที่จุดยอดแต่ละจุดมีรูปหกเหลี่ยมสามรูปมาบรรจบกัน และมุมของรูปทั้งสามรวมกันได้

3×120∘=360∘

ซึ่งเท่ากับมุมรอบจุด

รูปหกเหลี่ยมสามรูปมาบรรจบกันที่จุดยอดเป็นมุมรอบจุด

รูปห้าเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่าทำแบบนี้ไม่ได้ มุมขนาด 108° สามมุมรวมกันได้ 324° จึงเหลือช่องว่าง ส่วนสี่มุมรวมกันได้ 432° ซึ่งมากเกินไป วิธีคำนวณพื้นที่ของรูปหลายเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่าอยู่ในบทความพื้นที่ของรูป n เหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่า

มุมภายนอกรวมกันได้ 360°

มุมภายนอกเกิดจากการต่อด้านของรูปหลายเหลี่ยมออกไปเลยจุดยอด เป็นมุมระหว่างส่วนที่ต่อออกไปกับด้านถัดไป ลองนึกภาพการเดินรอบรูปห้าเหลี่ยมไปตามขอบ ที่จุดยอดแต่ละจุดจะเลี้ยวไปเท่ากับมุมภายนอก เมื่อกลับมาถึงจุดเริ่มต้นจะหันไปทางเดียวกับตอนเริ่ม จึงหมุนไปครบหนึ่งรอบ คือ 360°

ลูกศรเดินรอบรูปห้าเหลี่ยมและเลี้ยวที่จุดยอดแต่ละจุดเท่ากับมุมภายนอก รวมเป็นมุมรอบจุด

หน้าปัดทางขวาแสดงว่าลูกศรหมุนไปแล้วทั้งหมดเท่าใด

คำนวณก็ได้ผลเดียวกัน มุมภายในและมุมภายนอกที่จุดยอดเดียวกันเป็นมุมประกอบสองมุมฉาก จึงรวมกันได้ 180° ที่จุดยอด n จุดรวมกันได้ n · 180° ในจำนวนนี้ (n − 2) · 180° เป็นของมุมภายใน จึงเหลือเป็นของมุมภายนอก

n⋅180∘−(n−2)⋅180∘=2⋅180∘=360∘

จำนวนจุดยอดไม่มีผล ผลบวกของมุมภายนอกของรูปหลายเหลี่ยมนูนเท่ากับ 360° เสมอ ไม่ว่าจะเป็นรูปสามเหลี่ยมหรือรูปหนึ่งร้อยเหลี่ยม

ดูเพิ่มเติม

สารบัญ: มุม, การสร้างเส้นแบ่งครึ่งมุม, การสร้างมุมให้มีขนาดเท่ากับมุมที่กำหนด, การวัดมุมในหน่วยเรเดียน, มุมที่มีทิศทาง, ผลบวกของมุมภายในรูปหลายเหลี่ยม, การแปลงความชันของถนนเป็นมุม