ผลบวกของมุมภายในรูปหลายเหลี่ยม
ถ้านำมุมภายในของรูปสามเหลี่ยมใด ๆ มาบวกกัน จะได้ 180° เสมอ ไม่ว่าจะเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมแหลม รูปสามเหลี่ยมมุมป้าน หรือรูปสามเหลี่ยมเล็กเท่าแสตมป์ แล้วรูปสี่เหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม หรือรูปหกเหลี่ยมล่ะ มุมของรูปเหล่านี้รวมกันได้เท่าใด
แบ่งเป็นรูปสามเหลี่ยม
พิจารณารูปห้าเหลี่ยม ABCDE จากจุดยอด A ลากเส้นทแยงมุมไปยังจุดยอดทุกจุดที่ยังไม่ได้เชื่อมกับจุดนี้ด้วยด้าน ได้แก่เส้นทแยงมุม AC และ AD เส้นทแยงมุมทั้งสองแบ่งรูปห้าเหลี่ยมออกเป็นรูปสามเหลี่ยมสามรูป:
ดูมุมที่ระบายสีไว้ มุมแต่ละมุมของรูปสามเหลี่ยมอยู่ที่จุดยอดใดจุดยอดหนึ่งของรูปห้าเหลี่ยม และเมื่อรวมกันแล้วเต็มมุมภายในทุกมุมของรูปห้าเหลี่ยม ไม่มีส่วนเกินและไม่มีส่วนขาด ที่จุดยอด A มีมุมของรูปสามเหลี่ยมทั้งสามรูปมาบรรจบกัน ส่วนที่ C และ D มีเพียงสองรูป ดังนั้นผลบวกของมุมภายในรูปห้าเหลี่ยมจึงเท่ากับผลบวกของมุมในรูปสามเหลี่ยมสามรูป คือ 3 × 180°
รูปหลายเหลี่ยมนูนทุกรูปก็เป็นแบบเดียวกัน จากจุดยอดหนึ่งลากเส้นทแยงมุมไปยังจุดยอดอื่นได้ทุกจุดยกเว้นจุดยอดที่อยู่ติดกันสองจุด รูป n เหลี่ยมจึงแบ่งเป็นรูปสามเหลี่ยมได้ n − 2 รูป ดังนั้นผลบวกของมุมภายในรูป n เหลี่ยมคือ
สูตรนี้ใช้ได้กับรูปหลายเหลี่ยมที่ไม่เป็นรูปนูนด้วย คือรูปที่มีมุมภายในบางมุมมากกว่า 180° รูปแบบนี้ก็แบ่งเป็นรูปสามเหลี่ยมได้ แต่เส้นทแยงมุมอาจไม่ได้ออกจากจุดยอดเดียวกันทั้งหมด
รูปสี่เหลี่ยม มีจุดยอดสี่จุด แทน n = 4:
ผลนี้สอดคล้องกับรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้วย มุมฉากสี่มุมของรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสรวมกันได้ 4 × 90° = 360°
สำหรับรูปห้าเหลี่ยม n = 5:
และรูปหกเหลี่ยม คือ n = 6:
เมื่อเพิ่มจุดยอดหนึ่งจุด จะมีรูปสามเหลี่ยมเพิ่มขึ้นหนึ่งรูป และผลบวกของมุมจะเพิ่มขึ้น 180°
ทำไมไม่ใช่รูปสามเหลี่ยม n รูป
รูปหลายเหลี่ยมแบ่งด้วยวิธีอื่นก็ได้ เลือกจุด S ข้างในรูปแล้วเชื่อมจุดนี้กับจุดยอดทุกจุด รูปห้าเหลี่ยมจะแบ่งเป็นรูปสามเหลี่ยมห้ารูป ข้อสรุปที่ชวนให้เชื่อคือผลบวกของมุมเท่ากับ 5 × 180° แต่ข้อสรุปนี้ผิด
มุมของรูปสามเหลี่ยมที่จุด S ไม่ใช่มุมภายในของรูปห้าเหลี่ยม มุมเหล่านี้รวมกันเป็นมุมรอบจุด 360° ซึ่งต้องลบออก:
ได้ผลเท่ากับก่อนหน้า และรูป n เหลี่ยมนูนทุกรูปก็ให้ผลเดียวกัน เพราะ 360° = 2 × 180°:
รูปหลายเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่า
รูปหลายเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่ามีด้านทุกด้านยาวเท่ากันและมุมทุกมุมมีขนาดเท่ากัน ขนาดของมุมหนึ่งมุมหาได้โดยนำผลบวกของมุมทั้งหมดหารด้วยจำนวนมุม n:
มุมของรูปห้าเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่ามีขนาด
ผึ้งสร้างรวงจากรูปหกเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่า รวงผึ้งต่อกันโดยไม่มีช่องว่างเลย เพราะที่จุดยอดแต่ละจุดมีรูปหกเหลี่ยมสามรูปมาบรรจบกัน และมุมของรูปทั้งสามรวมกันได้
ซึ่งเท่ากับมุมรอบจุด
รูปห้าเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่าทำแบบนี้ไม่ได้ มุมขนาด 108° สามมุมรวมกันได้ 324° จึงเหลือช่องว่าง ส่วนสี่มุมรวมกันได้ 432° ซึ่งมากเกินไป วิธีคำนวณพื้นที่ของรูปหลายเหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่าอยู่ในบทความพื้นที่ของรูป n เหลี่ยมด้านเท่ามุมเท่า
มุมภายนอกรวมกันได้ 360°
มุมภายนอกเกิดจากการต่อด้านของรูปหลายเหลี่ยมออกไปเลยจุดยอด เป็นมุมระหว่างส่วนที่ต่อออกไปกับด้านถัดไป ลองนึกภาพการเดินรอบรูปห้าเหลี่ยมไปตามขอบ ที่จุดยอดแต่ละจุดจะเลี้ยวไปเท่ากับมุมภายนอก เมื่อกลับมาถึงจุดเริ่มต้นจะหันไปทางเดียวกับตอนเริ่ม จึงหมุนไปครบหนึ่งรอบ คือ 360°
หน้าปัดทางขวาแสดงว่าลูกศรหมุนไปแล้วทั้งหมดเท่าใด
คำนวณก็ได้ผลเดียวกัน มุมภายในและมุมภายนอกที่จุดยอดเดียวกันเป็นมุมประกอบสองมุมฉาก จึงรวมกันได้ 180° ที่จุดยอด n จุดรวมกันได้ n · 180° ในจำนวนนี้ (n − 2) · 180° เป็นของมุมภายใน จึงเหลือเป็นของมุมภายนอก
จำนวนจุดยอดไม่มีผล ผลบวกของมุมภายนอกของรูปหลายเหลี่ยมนูนเท่ากับ 360° เสมอ ไม่ว่าจะเป็นรูปสามเหลี่ยมหรือรูปหนึ่งร้อยเหลี่ยม
ดูเพิ่มเติม
สารบัญ: มุม, การสร้างเส้นแบ่งครึ่งมุม, การสร้างมุมให้มีขนาดเท่ากับมุมที่กำหนด, การวัดมุมในหน่วยเรเดียน, มุมที่มีทิศทาง, ผลบวกของมุมภายในรูปหลายเหลี่ยม, การแปลงความชันของถนนเป็นมุม