โจทย์ปัญหาเกี่ยวกับงาน
โจทย์ปัญหาเกี่ยวกับงานมักมีตัวละครสองตัวที่ทำงานอย่างเดียวกันโดยใช้เวลาต่างกัน และต้องหาว่าถ้าทำงานนั้นร่วมกันจะใช้เวลาเท่าใด
ตัวอย่างโจทย์
ลองนึกภาพว่ากำลังเล่นเกมที่ต้องต่อสู้กับมังกร อัศวินใช้ดาบฟันมังกรจนตายใน 30 วินาที ส่วนนักรบคนเถื่อนใช้กระบองทุบมังกรจนตายได้ใน 20 วินาทีเท่านั้น คำถามคือ ถ้านักรบคนเถื่อนกับอัศวินช่วยกันสู้กับมังกร จะฆ่ามังกรได้ในเวลาเท่าใด ต้องใช้ “งานร่วมกัน” มากเท่าใด
แก้โจทย์นี้ได้โดยหาก่อนว่า นักรบผู้กล้าแต่ละคนทำให้มังกรบาดเจ็บได้มากเท่าใดในหนึ่งวินาที เนื่องจากอัศวินฆ่ามังกรได้ใน 30 วินาที ในหนึ่งวินาทีจึงลดพลังชีวิตของมังกรได้ 1/30 หรือหนึ่งในสามสิบของพลังชีวิต ถ้ามังกรมีพลังชีวิต 180 หน่วย เพื่อให้อัศวินฆ่ามังกรได้ในสามสิบวินาที เขาต้องลดพลังชีวิตของมังกรวินาทีละ 180 / 30 = 6 หน่วย (ซึ่งคือหนึ่งในสามสิบของพลังชีวิต) และ 180 / 30 ก็เท่ากับ 180 × (1/30)
นักรบคนเถื่อนฆ่ามังกรได้ใน 20 วินาที จึงลดพลังชีวิตของมังกรได้วินาทีละ 1/20 ของพลังชีวิตทั้งหมด สำหรับมังกรตัวเดียวกันที่มีพลังชีวิต 180 หน่วย เขาจะลดได้วินาทีละ 180 / 20 = 9 หน่วย
ดังนั้นอัศวินลดพลังชีวิตของมังกรได้วินาทีละ 1/30 นักรบคนเถื่อนได้ 1/20 ทีนี้คำถามคือ ทั้งสองคนต้องใช้เวลากี่วินาทีจึงจะช่วยกันฆ่ามังกรได้ ลองดูทีละขั้น ในสองวินาทีทั้งสองจะลดพลังชีวิตของมังกรได้เท่าใด
ได้หนึ่งในหกของพลังชีวิต บวก 1/30 + 1/20 เพราะนักรบทั้งสองสู้ไปพร้อมกัน และบวกแบบนี้สองครั้ง เพราะสู้กันสองวินาที จะเห็นว่าสรุปเป็นกรณีทั่วไปได้ ถ้าสู้กัน x วินาที จะลดพลังชีวิตของมังกรได้
ทีนี้เหลืออย่างเดียว มังกรจะตายเมื่อพลังชีวิตถูกลดจนหมด พลังชีวิตทั้งหมดแทนด้วยจำนวน 1 เพราะเศษส่วน 1/30 แทนหนึ่งในสามสิบของพลังชีวิตมังกร จำนวน 1 จึงเป็นพลังชีวิตทั้งหมดของมังกร จึงให้นิพจน์ข้างต้นเท่ากับหนึ่ง:
แล้วหาคำตอบ คูณทั้งสมการด้วย 60 จะได้:
ได้ x = 12 หมายความว่าทั้งสองจะฆ่ามังกรได้ใน 12 วินาที ไม่เลวเลย
ตรวจคำตอบได้โดยลองแทนตัวเลขที่เป็นรูปธรรม มังกรมีพลังชีวิต 180 หน่วย และผลลัพธ์บอกว่าทั้งสองช่วยกันฆ่ามังกรได้ใน 12 วินาที อัศวินลดพลังชีวิตของมังกรตัวนี้ได้วินาทีละ 6 หน่วย นักรบคนเถื่อนได้ 9 หน่วย หมายความว่าใน 12 วินาทีอัศวินลดพลังชีวิตของมังกรได้ทั้งหมด 12 × 6 = 72 หน่วย และนักรบคนเถื่อนได้ 12 × 9 = 108 หน่วย รวมแล้วลดได้ 72 + 108 = 180 หน่วย ซึ่งตรงกับที่ลดพลังชีวิตจนหมด
ลองดูตัวอย่างโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับงานพร้อมวิธีทำต่อไปนี้:
ตัวอย่าง
- กฤษอยากซื้อโทรศัพท์มือถือเครื่องใหม่มาก เขาตกลงกับแม่ ซึ่งบอกว่าจะให้เงินค่าขนมทุกสัปดาห์ และหลังจาก 60 สัปดาห์เขาจะมีเงินพอดีสำหรับโทรศัพท์ที่อยากได้ แต่กฤษไม่ใช่เด็กไร้เดียงสา เขาจึงไปหาพ่อด้วย พ่อก็สัญญาว่าจะให้เงินเช่นกัน และบอกว่าเขาจะมีเงินพอซื้อโทรศัพท์ใหม่ได้หลังจาก 30 สัปดาห์เท่านั้น ถ้ากฤษได้ค่าขนมรายสัปดาห์จากทั้งแม่และพ่อ ที่จริงแล้วเขาจะมีโทรศัพท์ใหม่ในอีกกี่สัปดาห์
ทุกสัปดาห์กฤษได้เงินจากแม่ 1/60 ของราคาโทรศัพท์ และจากพ่อ 1/30 ของราคาโทรศัพท์ เขียนสมการได้เหมือนกรณีที่แล้วทุกอย่าง:
นิพจน์ x · 1/60 + x · 1/30 บอกว่าหลังจาก x สัปดาห์ กฤษเก็บเงินได้คิดเป็นส่วนเท่าใดของราคาโทรศัพท์ เนื่องจากถามว่าเมื่อใดจะมีเงินพอดีสำหรับโทรศัพท์เครื่องนั้น จึงให้นิพจน์นี้เท่ากับหนึ่ง ถ้าเขาต้องการซื้อโทรศัพท์สามเครื่อง ข้างขวาจะเป็นสาม
แก้สมการ ขั้นแรกคูณด้วย 60:
ผลลัพธ์คือกฤษจะมีโทรศัพท์ใหม่ในอีก 20 สัปดาห์ ตรวจคำตอบได้อีกครั้งโดยลองใช้ราคาจริง ถ้าโทรศัพท์ราคา 9,000 บาท ทุกสัปดาห์เขาจะได้จากแม่ 1/60 ของราคานี้ คือ 150 บาท และได้จากพ่อ 1/30 ของราคา คือ 300 บาท พ่อแม่ใจดีไม่น้อย ใน 20 สัปดาห์เขาจะได้จากแม่ 20 × 150 = 3000 บาท และได้จากพ่อ 20 × 300 = 6000 บาท รวมได้ 3000 + 6000 = 9000 บาท
- มีท่อสามท่อต่อเข้าสระว่ายน้ำ ท่อแรกเติมน้ำเต็มสระใน 100 นาที ท่อที่สองใน 75 นาที และท่อสุดท้ายใน 50 นาที ถ้าเปิดน้ำจากทั้งสามท่อพร้อมกัน จะเติมน้ำเต็มสระในเวลาเท่าใด
ตัวอย่างนี้ก็เหมือนกรณีที่ผ่านมา เพียงแต่มีผู้ทำงานร่วมกันสามรายแทนสองราย สมการจึงเป็น:
คูณสมการด้วย 150 แล้วจัดรูปต่อไป:
ได้ผลลัพธ์ที่สวยกว่านี้ไม่ได้แล้ว สระจะเต็มใน 300/13 นาที ซึ่งประมาณ 23 นาที
- บริษัทตัดหญ้าเร็วจี๋ตัดหญ้าในทุ่งหญ้าแห่งหนึ่งเสร็จในสิบชั่วโมง บริษัทถอนหญ้าด้วยระเบิดตัดหญ้าในทุ่งเดียวกันเสร็จในหกชั่วโมง ถ้าสองบริษัทนี้ทำงานร่วมกัน จะตัดหญ้าในทุ่งหญ้าแบบนี้สองแห่งเสร็จในกี่ชั่วโมง
ใน x ชั่วโมงสองบริษัทนี้ตัดหญ้าได้เท่าใด นิพจน์นี้คุ้นเคยดีแล้ว:
แต่เนื่องจากต้องการให้ตัดหญ้าสองแห่ง ข้างขวาของสมการจึงไม่ใช่ 1 แต่เป็น 2:
ที่เหลือคิดแบบเดิม คูณทั้งสมการด้วย 30 แล้วจัดรูป:
สองบริษัทจะตัดหญ้าทั้งสองแห่งเสร็จในเจ็ดชั่วโมงครึ่ง
- ผู้หญิงหนึ่งคนตั้งครรภ์และคลอดลูกในเก้าเดือน ผู้หญิงเก้าคนจะคลอดลูกหนึ่งคนในกี่เดือน