ทำไมจึงหารด้วยศูนย์ไม่ได้
ลองกด
การหารคือการคูณย้อนกลับ
ในการหา
ดังนั้น
ต่อไปใช้วิธีเดียวกันกับศูนย์ ถ้า
แต่จำนวนใดคูณศูนย์ก็ได้ศูนย์ ดังที่ทราบจากการคูณด้วยศูนย์ ไม่ว่าจะแทน x ด้วยหนึ่ง หนึ่งล้าน หรือลบสาม ก็ได้ศูนย์เสมอ ไม่มีทางได้หก จึงไม่มี x แบบนี้ ผลหาร
ศูนย์ใส่ลงไปได้กี่ครั้ง
มองการหารเป็นการลบซ้ำ ๆ ก็ได้ ผลหาร
ลบสามได้สี่ครั้ง ดังนั้น
แต่สำหรับ
สิ่งที่เกิดขึ้นใกล้ศูนย์
หารด้วยศูนย์ไม่ได้ แต่หารด้วยจำนวนที่ใกล้ศูนย์มาก ๆ ได้ นำหนึ่งมาหารด้วยจำนวนที่เล็กลงเรื่อย ๆ ดังนี้:
ตัวหารยิ่งเล็ก ผลลัพธ์ยิ่งใหญ่ ตัวหาร 0.000001 ให้ผลลัพธ์หนึ่งล้านแล้ว และผลลัพธ์เพิ่มขึ้นอย่างไม่มีขอบเขต
ถ้าเข้าใกล้ศูนย์จากทางลบ เช่น
ทางขวาของศูนย์ เส้นโค้งพุ่งขึ้นไปข้างบน ทางซ้ายของศูนย์ดิ่งลงข้างล่าง จากทางขวาผลลัพธ์จึงเข้าใกล้อนันต์ จากทางซ้ายเข้าใกล้ลบอนันต์ แต่ละข้างพาไปคนละทาง ดังนั้น “อนันต์” ก็ไม่เหมาะจะเป็นผลลัพธ์ของ
ถ้าบอกว่าเป็นอนันต์ไปเลยไม่ได้หรือ
ลองดูว่าจะมีอะไรผิดพลาด สมมติว่า
ตรวจผลหารทั้งสองด้วยการคูณเหมือนตอนต้น จาก
ซึ่งแน่นอนว่าไม่เป็นจริง ดังนั้นจะคิดคำนวณกับอนันต์เหมือนจำนวนธรรมดาไม่ได้
แต่นักคณิตศาสตร์ไม่กลัวจำนวนใหม่ ๆ รากที่สองของลบหนึ่งไม่มีในจำนวนจริง จึงมีการสร้างจำนวนใหม่ i ที่ i2 = −1 ขึ้นมา เกิดเป็นจำนวนเชิงซ้อน ซึ่งการบวก การคูณ และการคิดกับวงเล็บยังใช้ได้เหมือนเดิม แต่กับการหารด้วยศูนย์ทำแบบนี้ไม่ได้ ไม่ว่าจำนวนใหม่จะเป็นอย่างไร ถ้าใช้กฎการคิดคำนวณตามปกติกับจำนวนนั้น ก็จะได้ผลอย่าง 1 = 2 เสมอ และการคิดคำนวณทั้งหมดจะพังลง
แล้วศูนย์หารด้วยศูนย์ล่ะ
กรณีนี้มีปัญหาในทางตรงข้าม ถ้า
การพิสูจน์ว่า 1 = 2
การหารด้วยศูนย์ซ่อนตัวได้อย่างแนบเนียน ให้จำนวนสองจำนวน a = b ที่ไม่เท่ากับศูนย์ แล้วจัดรูปดังนี้:
แยกตัวประกอบข้างซ้ายตามสูตร a2 − b2 = (a + b)(a − b) และดึงตัวร่วม b จากข้างขวา:
เนื่องจาก a = b จึงแทน a ด้วย b ได้:
ทุกขั้นดูไม่มีพิษภัย แต่เรากลับ “พิสูจน์” สิ่งที่ไม่สมเหตุสมผลได้ ผิดพลาดตรงไหน ลองหาดูก่อนอ่านต่อ
ข้อผิดพลาดซ่อนอยู่ในการหารด้วยนิพจน์ a − b เนื่องจาก a = b จึงได้ a − b = 0 ดังนั้นเราหารทั้งสมการด้วยศูนย์ ในการจัดรูปสมการจึงต้องระวังเสมอว่านิพจน์ที่ใช้หารเป็นศูนย์ได้หรือไม่ ส่วนการหารด้วย b ในขั้นสุดท้ายไม่มีปัญหา เพราะ b ไม่เท่ากับศูนย์