✖

การคูณ

การคูณเป็นการดำเนินการพื้นฐานของเลขคณิตที่พบได้ทั่วไป

ความหมายของการคูณ

การคูณเขียนแทนด้วยเครื่องหมายจุดกลางบรรทัดหรือเครื่องหมายกากบาท ถ้าต้องการเขียนสามคูณเจ็ด จะเขียนเป็น 3 · 7 หรือ 3 × 7 บางครั้งก็ใช้ตัวอักษร x (เอกซ์) ธรรมดาแทนเครื่องหมายกากบาท: 3 x 7

การคูณจำนวนนับ คือจำนวน 1, 2, 3, … เปลี่ยนเป็นการบวกได้ง่าย ๆ ลองพิจารณา 4 · 6 = ? สี่คูณหก ถ้าพูดเป็นภาษาธรรมดาอาจพูดว่า “ไปหาต้น 4 ครั้ง แต่ละครั้งดีดหน้าผากเขา 6 ที” ต้นจะถูกดีดหน้าผากทั้งหมดกี่ที ครั้งแรกดีด 6 ที ครั้งที่สองก็ 6 ที ครั้งที่สามและครั้งที่สี่ก็เช่นกัน รวมแล้วดีดไป 6 + 6 + 6 + 6 = 24 ที เพื่อจะได้ไม่ต้องเขียนจำนวนเดียวกันซ้ำ ๆ หลายครั้ง จึงมีการคูณขึ้นมา เมื่อต้องการบวกหกสี่ตัว แทนที่จะเขียน 6 + 6 + 6 + 6 ก็เขียนเพียง 4 × 6

สังเกตว่าจะบวกหกสี่ตัวหรือบวกสี่หกตัวก็ได้ผลลัพธ์เท่ากันเสมอ

4⋅6=6+6+6+6=4+4+4+4+4+4=24

ผลลัพธ์ของการคูณเรียกว่าผลคูณ จึงกล่าวว่า “ผลคูณของ 4 และ 6 คือ 24” หรือ “ผลคูณของ 4 คูณ 6 คือ 24” จำนวนที่นำมาคูณกัน ในที่นี้คือ 4 และ 6 เรียกว่าตัวตั้งและตัวคูณ

การแสดงการคูณด้วยภาพ

การคูณแสดงด้วยภาพได้เป็นพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ยังคงใช้ตัวอย่าง 4 · 6 สร้างรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่มีด้านหนึ่งยาว 4 และอีกด้านหนึ่งยาว 6 จะได้รูปดังนี้:

รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่มีด้านยาว 4 และ 6

ต่อไปหาพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้านี้ นั่นคือนับรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสเล็ก ๆ ทั้งหมดที่อยู่ภายใน

รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสเล็ก ๆ ที่มีหมายเลขกำกับ

จะเห็นว่ามีรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสเล็ก ๆ อยู่ 24 รูป เพราะอะไร เพราะเราวางรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสหกรูปซ้อนกันขึ้นไปสี่ชั้น ผลลัพธ์จึงเป็นผลบวก 6 + 6 + 6 + 6 = 24 อีกครั้ง

การคูณด้วยศูนย์

ถ้านำจำนวนใดก็ตามคูณด้วยศูนย์ ผลลัพธ์จะเป็นศูนย์เสมอ เหตุผลง่าย ๆ ถ้ายึดตามตัวอย่างก่อนหน้า ก็เหมือนกับพูดว่า “ไม่ต้องไปหาต้นเลยสักครั้ง แล้วดีดหน้าผากเขา 6 ที” คราวนี้ต้นสบายไป เพราะแม้จะกำหนดไว้ว่าดีด 6 ที แต่ไม่ได้ไปหาเขาเลยสักครั้ง

แสดงด้วยภาพได้เช่นกัน ภาพของผลคูณ 5 · 0 จะเป็นดังนี้:

การคูณด้วยศูนย์

เนื่องจากจำนวนตัวที่สองที่นำมาคูณมีค่าเป็นศูนย์ ด้านหนึ่งของรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าจึงยาวศูนย์ รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าจึงกลายเป็นส่วนของเส้นตรงที่ไม่มีพื้นที่

ลำดับขั้นของการคูณ

การคูณต้องทำก่อนการบวกและการลบ หมายความว่าถ้ามีโจทย์ 2 + 3 · 4 ต้องหาผลคูณ 3 · 4 = 12 ก่อน แล้วจึงหาผลบวก หลังจากหาผลคูณแล้วจะได้ 2 + 12 ซึ่งเท่ากับ 14

ถ้าหาผลบวกก่อนจะได้ผลลัพธ์อื่น: 2 + 3 = 5 แล้ว 5 · 4 = 20 ผลลัพธ์นี้ผิด

การลบก็เช่นเดียวกัน 10 − 8 · 2 + 7 ต้องคิดเหมือนมีวงเล็บอยู่: 10 − (8 · 2) + 7 นั่นคือ 10 − 16 + 7 = 1

ระวังโจทย์หลอกที่มักแชร์กันในโซเชียลมีเดีย เช่น 1 + 1 + 1 · 0 = ? หลายคนเห็นการคูณด้วยศูนย์แล้วตอบทันทีว่าผลลัพธ์เป็นศูนย์ ซึ่งผิด เนื่องจากการคูณต้องทำก่อน โจทย์นี้จึงเหมือนกับโจทย์ 1 + 1 + (1 · 0) = ?

ขั้นแรกคูณในวงเล็บ: 1 + 1 + 0 = ? แล้วจึงบวก: 1 + 1 + 0 = 2 คำตอบที่ถูกต้องคือ 2 ไม่ใช่ 0

ที่หลอกที่สุดคือ เครื่องคิดเลขแบบธรรมดาก็ให้ผลลัพธ์เป็นศูนย์เช่นกัน เพราะอะไร เพราะเครื่องคิดเลขแบบธรรมดาไม่ได้รับนิพจน์ทั้งหมดในครั้งเดียว แต่รับทีละส่วนและคิดต่อจากผลลัพธ์ระหว่างทาง ถ้ากด 1 + 1 + 1 · 0 ลงในเครื่องคิดเลขแบบนี้ เครื่องจะคิด 1 + 1 = 2 ก่อน แล้วคิด 2 + 1 = 3 เพราะจำได้เพียงผลลัพธ์ระหว่างทาง 2 สุดท้ายจึงคิด 3 · 0 = 0 ที่จริงแล้วเครื่องคิดเลขจึงคิดโจทย์ (((1 + 1) + 1) · 0)

เครื่องคิดเลขบางเครื่องจัดการลำดับขั้นของการดำเนินการได้ บางเครื่องให้ใส่โจทย์ทั้งหมดในครั้งเดียวแล้วจึงคิดให้ถูกต้อง ถ้าเครื่องที่ใช้อยู่ทำไม่ได้ ก็ต้องจำเรื่องนี้ไว้

เรื่องลำดับขั้นของการคูณมีอธิบายแยกไว้อีกบทหนึ่ง

สูตรคูณ

ในการคิดคำนวณต่อไปควรท่องสูตรคูณให้ได้ทั้งหมด คือผลคูณทั้งหมดของจำนวนที่น้อยกว่า 11:

เริ่มจากสูตรคูณแม่หนึ่งถึงแม่ห้า:

1⋅1=12⋅1=23⋅1=34⋅1=45⋅1=51⋅2=22⋅2=43⋅2=64⋅2=85⋅2=101⋅3=32⋅3=63⋅3=94⋅3=125⋅3=151⋅4=42⋅4=83⋅4=124⋅4=165⋅4=201⋅5=52⋅5=103⋅5=154⋅5=205⋅5=251⋅6=62⋅6=123⋅6=184⋅6=245⋅6=301⋅7=72⋅7=143⋅7=214⋅7=285⋅7=351⋅8=82⋅8=163⋅8=244⋅8=325⋅8=401⋅9=92⋅9=183⋅9=274⋅9=365⋅9=451⋅10=102⋅10=203⋅10=304⋅10=405⋅10=50

ต่อไปคือแม่หกถึงแม่สิบ:

6⋅1=67⋅1=78⋅1=89⋅1=910⋅1=106⋅2=127⋅2=148⋅2=169⋅2=1810⋅2=206⋅3=187⋅3=218⋅3=249⋅3=2710⋅3=306⋅4=247⋅4=288⋅4=329⋅4=3610⋅4=406⋅5=307⋅5=358⋅5=409⋅5=4510⋅5=506⋅6=367⋅6=428⋅6=489⋅6=5410⋅6=606⋅7=427⋅7=498⋅7=569⋅7=6310⋅7=706⋅8=487⋅8=568⋅8=649⋅8=7210⋅8=806⋅9=547⋅9=638⋅9=729⋅9=8110⋅9=906⋅10=607⋅10=708⋅10=809⋅10=9010⋅10=100

สารบัญ: การคูณ, การคูณแบบตั้งหลัก, การคูณจำนวนลบ