Binde (Promil)

‰1 (binde bir), bütünün binde biridir; başka bir deyişle %1’in onda biridir. Sık yapılan bir yanlış, binde birin yüzde birin binde biri olduğunu sanmaktır, ama bu doğru değildir; gerçekten bütünün binde biridir.

Binde işaretini ‰ simgesiyle yazarız. Yüzde işaretine benzer: % ama binde işaretinin altında bir daire daha vardır. Yani ‰15 “binde on beş” demektir, %15 ise “yüzde on beş”. Binde nasıl hesaplanır? Örneklere bakalım:

Bir tutarın binde birini hesaplamak istiyorsak tutarı bine böleriz:

• 1.000’in ‰1’i 1’dir, çünkü 1.000 bölü 1.000 eşittir 1.
• 20.000’in ‰1’i 20’dir, çünkü 20.000 bölü 1.000 eşittir 20.

Birden fazla binde olsaydı nasıl hesaplardık? Orantı kurmak yeterli. 5.000’in ‰20’si kaçtır? Şöyle ilerleyebiliriz:

1. Önce 5.000’in ‰1’inin kaç olduğunu hesaplarız. Yani 5.000 bölü 1.000 işlemini yaparız, sonuç 5. Demek ki 5.000’in binde biri 5’tir.
2. 5.000’in binde yirmisini hesaplamamız gerektiği için 5’i 20 ile çarparız, yani 20 · 5 = 100 işlemini yaparız.

Yani 5.000’in ‰20’si 100’dür. Binde bir, yüzde birin onda biri olduğundan binde yirmi, yüzde iki ile aynıdır, diyebiliriz. Yani 5.000’in %2’si 100’dür. Binde değerini kesir olarak da yazabiliriz. 5.000’in ‰20’sini hesaplamak istiyorsak bu, 5.000’i $\frac{20}{1000}$ kesriyle çarpmakla aynıdır:

$$5000\cdot \frac{20}{1000}=100$$

Deniz Suyundaki Tuz Oranı

Binde, sık sık çözeltilerdeki oranları ifade etmek için kullanılır. Örneğin deniz suyunda ortalama ‰35 tuz bulunur. Bu, bir kilogram deniz suyunda 35 gram tuzun çözünmüş olduğu anlamına gelir — çünkü 1.000 gramın binde 35’i 35 gramdır.