ความเท่ากันทุกประการของรูปสามเหลี่ยม
รูปสามเหลี่ยมสองรูปเท่ากันทุกประการ ถ้าตัดรูปหนึ่งออกจากกระดาษแล้ววางทับอีกรูปหนึ่งได้สนิท ระหว่างนั้นจะขยับรูปที่ตัดออกมาอย่างไรก็ได้ จะเลื่อน หมุน หรือแม้แต่พลิกกลับด้านก็ได้ แต่ห้ามยืดหรือย่อ
ในรูปสามเหลี่ยมที่เท่ากันทุกประการ ด้านที่สมนัยกันยาวเท่ากัน และมุมที่สมนัยกันมีขนาดเท่ากัน ในรูป ด้านที่สมนัยกันมีสีเดียวกัน ด้าน AB ยาวเท่ากับ KL ด้าน BC ยาวเท่ากับ LM และด้าน AC ยาวเท่ากับ KM เขียนได้ดังนี้:
ลำดับของจุดยอดในการเขียนไม่ได้เป็นไปโดยบังเอิญ ลำดับนี้บอกว่าจุดยอดใดทับจุดยอดใด คือ A ทับ K B ทับ L และ C ทับ M
ทฤษฎีบทเกี่ยวกับความเท่ากันทุกประการ
รูปสามเหลี่ยมมีส่วนประกอบหกส่วน คือด้านสามด้านและมุมสามมุม การตรวจว่ารูปสามเหลี่ยมสองรูปเท่ากันทุกประการหรือไม่ ไม่ต้องเปรียบเทียบทั้งหกส่วน ใช้เพียงสามส่วนก็พอ แต่ต้องเลือกให้ถูก ทฤษฎีบทเกี่ยวกับความเท่ากันทุกประการสี่ข้อบอกว่าส่วนประกอบสามส่วนชุดใดเพียงพอ ในรูป ส่วนประกอบทั้งสามส่วนเน้นด้วยสี
แบบ ด.ด.ด. (ด้าน-ด้าน-ด้าน): รูปสามเหลี่ยมสองรูปที่มีด้านทั้งสามยาวเท่ากันเป็นคู่ ๆ เท่ากันทุกประการ ลองนึกถึงวิธีสร้างรูปสามเหลี่ยมจากด้านสามด้าน จุด C หาได้ด้วยวงเวียนจากจุดตัดของวงกลมสองวง วงกลมทั้งสองตัดกันที่จุดสองจุด คือเหนือด้าน AB และใต้ด้านนี้ แต่รูปสามเหลี่ยมทั้งสองรูปที่ได้เป็นเพียงรูปเดียวกันที่พลิกกลับด้าน ดังนั้นด้านสามด้านจึงให้รูปสามเหลี่ยมรูปเดียวกันเสมอ
แบบ ด.ม.ด. (ด้าน-มุม-ด้าน): ใช้ด้านสองด้านกับมุมที่ด้านทั้งสองทำต่อกันก็พอ มุมนั้นต้องอยู่ที่จุดยอดที่ด้านทั้งสองมาพบกัน
แบบ ม.ด.ม. (มุม-ด้าน-มุม): ใช้ด้านหนึ่งด้านกับมุมสองมุมที่อยู่ที่ปลายของด้านนั้นก็พอ แขนของมุมทั้งสองตัดกันที่จุดเดียว ซึ่งเป็นจุดยอดที่สาม
แบบด้าน-ด้าน-มุม เมื่อมุมอยู่ตรงข้ามด้านที่ยาวกว่า: ใช้ด้านสองด้านกับมุมที่อยู่ตรงข้ามด้านที่ยาวกว่าก็พอ (กรณีพิเศษของแบบนี้ในรูปสามเหลี่ยมมุมฉากคือแบบ ฉ.ด.ด. เพราะมุมฉากอยู่ตรงข้ามด้านตรงข้ามมุมฉากซึ่งยาวที่สุด)
กรณีที่ไม่เพียงพอ
ชวนให้คิดว่าส่วนประกอบสามส่วนใด ๆ ก็เพียงพอ แต่ไม่เป็นเช่นนั้น
มุมที่เท่ากันสามมุมยังไม่พอ รูปสามเหลี่ยมที่มีมุมเท่ากันอาจมีขนาดเท่าใดก็ได้ เหมือนรูปถ่ายกับรูปที่ขยายแล้ว รูปสามเหลี่ยมแบบนี้มีรูปร่างเหมือนกันแต่ขนาดไม่เท่ากัน และเรียกว่ารูปสามเหลี่ยมที่คล้ายกัน
ด้านสองด้านกับมุมที่อยู่ตรงข้ามด้านที่สั้นกว่าก็ไม่พอ ลองสร้างรูปสามเหลี่ยมแบบนี้ ขั้นแรกวาดมุม α แล้ววัดด้าน c = |AB| ลงบนแขนข้างหนึ่งของมุม จุด C อยู่บนแขนอีกข้างหนึ่งและอยู่ห่างจากจุด B เท่ากับ a จึงเขียนวงกลมรัศมี a รอบจุด B ถ้า a น้อยกว่า c วงกลมอาจตัดแขนของมุมที่จุดสองจุด
รูปสามเหลี่ยม ABC1 และ ABC2 มีด้าน a c และมุม α เท่ากัน แต่ก็ไม่เท่ากันทุกประการ ถ้า a มากกว่า c วงกลมจะตัดแขนของมุมเพียงครั้งเดียว ซึ่งก็คือสิ่งที่ทฤษฎีบทแบบด้าน-ด้าน-มุมที่มุมอยู่ตรงข้ามด้านที่ยาวกว่ากล่าวไว้
ตัวอย่าง ความกว้างของแม่น้ำ
สมมติว่ายืนอยู่ริมแม่น้ำที่จุด A และตรงข้ามบนอีกฝั่งหนึ่งมีต้นไม้ S จะหาความกว้างของแม่น้ำได้อย่างไรเมื่อขึงเทปวัดข้ามแม่น้ำไม่ได้
เดินไปตามริมฝั่ง เมื่อครบ 20 เมตรให้ปักหลัก P จากนั้นเดินต่อไปอีก 20 เมตรจนถึงจุด B ที่นั่นเลี้ยวออกจากแม่น้ำในแนวตั้งฉาก แล้วเดินไปจนเห็นหลักกับต้นไม้อยู่ในแนวเดียวกัน ตำแหน่งนั้นคือจุด C
รูปสามเหลี่ยม APS และ BPC เท่ากันทุกประการแบบ ม.ด.ม. ด้าน AP และ BP ยาว 20 เมตรทั้งคู่ มุมที่ A และที่ B เป็นมุมฉาก มุมที่หลัก P เป็นมุมตรงข้าม จึงมีขนาดเท่ากันด้วย จะได้ว่า
และด้าน BC ยาวเท่ากับด้าน AS ซึ่งก็คือความกว้างของแม่น้ำ
สมมติว่าจากจุด B ถึงจุด C นับได้ 36 ก้าว และหนึ่งก้าวยาวประมาณ 75 cm ระยะ |BC| จะเท่ากับ
แม่น้ำกว้างประมาณ 27 เมตร โดยไม่ต้องเปียกน้ำเลย
ดูเพิ่มเติม
สารบัญ: รูปสามเหลี่ยม, ส่วนสูงของรูปสามเหลี่ยม, เส้นมัธยฐานของรูปสามเหลี่ยม, วงกลมกับรูปสามเหลี่ยม, รูปสามเหลี่ยมมุมฉาก, การสร้างรูปสามเหลี่ยม, ความเท่ากันทุกประการของรูปสามเหลี่ยม, ความคล้ายของรูปสามเหลี่ยม, พื้นที่ของรูปสามเหลี่ยม, ทฤษฎีบทพีทาโกรัส