ความคล้ายของรูปสามเหลี่ยม
รูปสามเหลี่ยมที่คล้ายกันมีรูปร่างเหมือนกัน แต่อาจมีขนาดต่างกัน รูปหนึ่งเป็นสำเนาที่ขยายหรือย่อของอีกรูปหนึ่ง เหมือนการขยายภาพด้วยเครื่องถ่ายเอกสาร จะหมุนหรือพลิกสำเนาก็ได้ ความคล้ายไม่เปลี่ยน
ในรูปสามเหลี่ยมที่คล้ายกัน มุมที่สมนัยกันมีขนาดเท่ากัน และด้านที่สมนัยกันมีอัตราส่วนเท่ากัน ในรูป ด้าน a' ยาวเป็นสองเท่าของด้าน a ด้าน b' ยาวเป็นสองเท่าของ b และ c' ยาวเป็นสองเท่าของ c จำนวนนี้เรียกว่าอัตราส่วนของความคล้าย และใช้สัญลักษณ์ k ด้านแต่ละด้านยาวเป็น k เท่า:
ในรูป k = 2 ถ้า k น้อยกว่าหนึ่ง เช่น
เช่นเดียวกับความเท่ากันทุกประการ ลำดับของจุดยอดบอกว่าส่วนใดสมนัยกับส่วนใด จุดยอด A สมนัยกับจุดยอด A' B สมนัยกับจุดยอด B' และ C สมนัยกับจุดยอด C' รูปสามเหลี่ยมที่เท่ากันทุกประการเป็นกรณีพิเศษของรูปสามเหลี่ยมที่คล้ายกัน โดยมีอัตราส่วน k = 1 คือสำเนาไม่ใหญ่ขึ้นและไม่เล็กลง
ทฤษฎีบทเกี่ยวกับความคล้าย
การตรวจว่ารูปสามเหลี่ยมสองรูปคล้ายกันหรือไม่ ไม่ต้องตรวจทุกมุมและทุกด้าน ทฤษฎีบทเกี่ยวกับความคล้ายคล้ายกับทฤษฎีบทเกี่ยวกับความเท่ากันทุกประการ ต่างกันเพียงแทนที่จะหาด้านที่ยาวเท่ากัน ให้หาอัตราส่วนของด้านที่เท่ากัน
แบบ ม.ม.ม. (มุมเท่ากันสองคู่): ถ้ารูปสามเหลี่ยมสองรูปมีมุมที่มีขนาดเท่ากันสองคู่ รูปสามเหลี่ยมทั้งสองคล้ายกัน ไม่ต้องวัดมุมที่สาม เพราะมุมในรูปสามเหลี่ยมรวมกันได้ 180° เสมอ มุมที่สามจึงต้องเท่ากันด้วย
แบบ ด.ด.ด. (ด้าน-ด้าน-ด้าน): ถ้าอัตราส่วนของด้านที่สมนัยกันทั้งสามคู่ของรูปสามเหลี่ยมสองรูปเท่ากัน รูปสามเหลี่ยมทั้งสองคล้ายกัน:
แบบ ด.ม.ด. (ด้าน-มุม-ด้าน): ถ้าด้านที่สมนัยกันสองคู่มีอัตราส่วนเท่ากัน และมุมที่ด้านเหล่านั้นทำต่อกันมีขนาดเท่ากัน ก็เพียงพอ
ตัวอย่าง ต้นไม้สูงเท่าใด
ในสวนมีต้นไม้สูงต้นหนึ่ง และอยากรู้ว่าต้นไม้สูงเท่าใด แต่ไม่อยากปีนขึ้นไปบนยอดพร้อมตลับเมตร จึงปักเสาตั้งตรงสูง 2 เมตรลงในดิน เสาทอดเงายาว 1.5 เมตร และในเวลาเดียวกันต้นไม้ทอดเงายาว 12 เมตร
ต้นไม้ เงาของต้นไม้ และแสงอาทิตย์เป็นรูปสามเหลี่ยม รูปสามเหลี่ยมรูปที่สองเกิดจากเสา เงาของเสา และแสงอาทิตย์ ทั้งเสาและต้นไม้ตั้งฉากกับพื้น รูปสามเหลี่ยมทั้งสองจึงมีมุมฉากที่โคน แสงอาทิตย์ในเวลาเดียวกันตกกระทบด้วยมุมเดียวกัน มุมที่ปลายเงาในรูปสามเหลี่ยมทั้งสองจึงเท่ากันด้วย มีมุมเท่ากันสองคู่ ดังนั้นตามแบบ ม.ม.ม. รูปสามเหลี่ยมทั้งสองคล้ายกัน
อัตราส่วนของความคล้ายอ่านได้จากเงา เงาของต้นไม้ยาวเป็น k เท่าของเงาของเสา:
หารกัน:
ต้นไม้จึงสูงเป็นแปดเท่าของเสา ความสูงของต้นไม้คือ
คูณกัน:
ต้นไม้สูง 16 เมตร ตรวจความถูกต้องได้ด้วยอัตราส่วนของความสูงต่อความยาวเงา ซึ่งต้องเท่ากันในรูปสามเหลี่ยมทั้งสอง สำหรับเสาคือ
ระวังเรื่องพื้นที่
ชวนให้สรุปว่าเมื่อด้านยาวเป็น k เท่า พื้นที่ก็จะเป็น k เท่าด้วย ซึ่งผิด พื้นที่จะเพิ่มเป็น k2 เท่า
ลองนึกถึงรูปสามเหลี่ยมที่ด้านทุกด้านยาวเป็นสองเท่า ถ้าเชื่อมจุดกึ่งกลางของด้าน รูปนี้จะแบ่งเป็นรูปสามเหลี่ยมสี่รูป และแต่ละรูปเป็นสำเนาที่เหมือนรูปเดิมทุกประการ
เมื่ออัตราส่วนของความคล้าย k = 2 พื้นที่จึงเป็นสี่เท่า ไม่ใช่สองเท่า โดยทั่วไปพื้นที่ของรูปสามเหลี่ยม A'B'C' คือ
เมื่อ S คือพื้นที่ของรูปสามเหลี่ยมเดิม เมื่อ k = 3 พื้นที่จะเป็นเก้าเท่า เหมือนกับรูปถ่าย ถ้าขยายทั้งความกว้างและความสูงเป็นสองเท่า จะใช้กระดาษมากขึ้นสี่เท่า
ดูเพิ่มเติม
สารบัญ: รูปสามเหลี่ยม, ส่วนสูงของรูปสามเหลี่ยม, เส้นมัธยฐานของรูปสามเหลี่ยม, วงกลมกับรูปสามเหลี่ยม, รูปสามเหลี่ยมมุมฉาก, การสร้างรูปสามเหลี่ยม, ความเท่ากันทุกประการของรูปสามเหลี่ยม, ความคล้ายของรูปสามเหลี่ยม, พื้นที่ของรูปสามเหลี่ยม, ทฤษฎีบทพีทาโกรัส