การหารพหุนามด้วยพหุนาม
การหารพหุนามไม่ใช่การดำเนินการที่ง่ายนัก และมักใช้ค่อนข้างบ่อยในการจัดรูปพหุนามให้อยู่ในรูปอย่างง่าย
ตัวอย่างที่หนึ่ง
การหารพหุนามซับซ้อนกว่าการดำเนินการที่ผ่านมาพอสมควร แต่ขั้นตอนการหารพหุนามก็คล้ายกับการหารยาวของจำนวนที่ทำด้วยมือ จะแสดงขั้นตอนทั้งหมดด้วยตัวอย่าง เริ่มจากตัวอย่างง่าย ๆ เช่น
ให้พหุนามทั้งสองเรียงพจน์ตามเลขชี้กำลังจากมากไปน้อยและจัดรูปเรียบร้อยแล้ว คือพจน์ใดรวมกันได้ก็รวมแล้ว ข้อนี้ไม่สำคัญต่อขั้นตอนการหาร แต่ทำให้คิดง่ายขึ้น ขั้นแรกนำพจน์แรกของพหุนามตัวแรกหารด้วยพจน์แรกของพหุนามตัวที่สอง (ในที่นี้พหุนามตัวที่สองมีพจน์เดียว พจน์แรกจึงเป็นพหุนามตัวที่สองทั้งตัว) นั่นคือคิด
การหารพจน์พื้นฐานแบบนี้ทำย้อนกลับกับการคูณ จึงไม่มีอะไรน่าแปลกใจ เนื่องจากเป็นขั้นแรก ให้เขียนผลลัพธ์ลงในนิพจน์ตั้งต้นที่ต้องการหาค่า
แล้วทำขั้นที่สองต่อ นำผลลัพธ์ชั่วคราวไปคูณกับพหุนามตัวที่สอง คือพหุนามที่เป็นตัวหาร
นำผลลัพธ์นี้ไปลบออกจากพหุนามตัวแรกทั้งตัว โดยเขียนไว้ใต้พหุนามตัวแรกประมาณนี้
ตอนนี้ใต้เส้นเหลือผลลัพธ์อยู่ และนำผลลัพธ์นี้มาทำแบบเดียวกับพหุนามตั้งต้น คือหารด้วยพจน์แรกของพหุนามตัวที่สอง
นำผลลัพธ์นี้ไปบวกกับคำตอบชั่วคราวก่อนหน้า:
แล้วนำสี่ไปคูณกับพหุนามตัวที่สองทั้งตัวอีกครั้ง
และนำไปลบออกจากสิ่งที่เหลืออยู่ใต้เส้น
หลังจากลบแล้วเหลือศูนย์ ขั้นตอนจึงสิ้นสุด ทางขวามือคือผลลัพธ์ของการหาร ถ้าต้องการตรวจคำตอบ ให้นำพหุนามที่ได้นี้ไปคูณกับพหุนามตัวที่สอง ซึ่งต้องได้พหุนามตัวแรก
ตัวอย่างที่สอง
ปรับโจทย์ข้อที่แล้วเพียงเล็กน้อย แล้วลองหาค่าของ
การคิดจะเป็นแบบเดียวกับตัวอย่างที่แล้วตลอด เพียงแต่หลังจากลบแต่ละครั้ง ผลลัพธ์จะมากกว่าเดิมเจ็ด สรุปการคิดโดยย่อได้ดังนี้
ขั้นตอนไม่ได้เปลี่ยน เพียงแต่มีเจ็ดเพิ่มเข้ามา ในขั้นนี้จะหารผลต่างใหม่ (คือเจ็ด) ด้วยพหุนามตัวที่สองให้ออกมาสวย ๆ ไม่ได้แล้ว จึงเขียนผลลัพธ์เป็นเจ็ดส่วนพหุนามนั้น แล้วบวกเข้ากับผลลัพธ์ระหว่างทาง
เมื่อคูณกลับด้วยพหุนามตัวที่สองจะได้เจ็ด
ดังนั้นหลังจากลบจะได้ศูนย์
ขั้นตอนสิ้นสุดตรงนี้ เพราะได้ศูนย์แล้ว
ตัวอย่างที่สาม
เพิ่มพจน์ให้พหุนามตัวที่สองอีกหนึ่งพจน์
ขั้นแรกนำพจน์แรกของพหุนามตัวแรกหารด้วยพจน์แรกของพหุนามตัวที่สอง เช่นเดียวกับตัวอย่างที่ผ่านมา
ขั้นต่อไปนำผลลัพธ์ระหว่างทางนี้ไปคูณกับพหุนามตัวที่สองทั้งตัว แล้วนำไปลบออกจากพหุนามตัวแรก
เขียนไว้ใต้โจทย์ให้เป็นระเบียบ
ทำต่อไป นำพจน์แรกของพหุนามที่ได้ใหม่หารด้วยพจน์แรกของพหุนามตัวที่สอง
คูณด้วยพหุนามตัวที่สองทั้งตัว:
เขียนแล้วลบ:
ส่วนนี้หารต่อไม่ได้แล้ว จึงบวกเศษส่วนของพหุนามทั้งสองเข้าไป
ถ้าคูณกลับและลบอีกครั้ง จะได้ศูนย์ทันทีเหมือนตัวอย่างที่แล้ว ต่อไปจะตรวจคำตอบ ก่อนตรวจอย่างละเอียด ลองทดสอบแบบเร็วก่อนได้ โดยแทนค่าง่าย ๆ ลงในนิพจน์ เช่น ศูนย์ ถ้าแทนศูนย์ลงในผลลัพธ์ของการหาร จะได้
ถ้าแทนศูนย์ลงในนิพจน์ที่นำมาหารกัน จะได้
ถ้าจัดรูปถูกต้อง ทั้งสองค่าต้องให้ผลลัพธ์เท่ากัน จะเห็นว่าทั้งสองค่าเท่ากัน วิธีนี้ไม่ได้รับประกันว่าถูกต้องทั้งหมด เพราะต้องทดสอบทุกค่าที่แทน x ได้ แต่ช่วยให้พบข้อผิดพลาดได้เร็ว ลองทำแบบเดียวกันกับหนึ่ง แทนลงในผลลัพธ์จะได้:
แทนลงในนิพจน์ตั้งต้นจะได้
ดูเหมือนจะถูกต้อง แต่การยืนยันขั้นสุดท้ายต้องคูณให้ครบทั้งหมด
สารบัญ: พหุนาม, การหารพหุนามด้วยพหุนาม, รากของพหุนาม, การแยกตัวประกอบของพหุนาม