✖

ลิมิตที่เป็นจำนวนจริงที่อนันต์

ลิมิตของฟังก์ชันเป็นแนวคิดที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของการวิเคราะห์เชิงคณิตศาสตร์ ลิมิตอธิบายพฤติกรรมของฟังก์ชันในย่านใกล้เคียงของจุดใดจุดหนึ่ง ซึ่งทำให้นิยามความต่อเนื่องของฟังก์ชันได้ เป็นต้น ลิมิตของฟังก์ชันยังช่วยให้เข้าใจพฤติกรรมของฟังก์ชันแม้ที่จุดซึ่งฟังก์ชันไม่นิยามเลย

ลิมิตที่เป็นจำนวนจริงที่อนันต์

กรณีนี้คล้ายกับลิมิตของลำดับ คือหาว่าฟังก์ชันมีลิมิตเท่าใดเมื่อเข้าใกล้อนันต์ ลิมิตอาจเป็นจำนวนจริงหรือเป็นอนันต์ก็ได้ เริ่มจากลิมิตที่เป็นจำนวนจริง

ให้ ∞ เป็นจุดลิมิตของโดเมนของฟังก์ชัน f จะได้ว่า L ∈ ℝ เป็นลิมิตของฟังก์ชันที่ ∞ ถ้า

(∀ϵ>0)(∃A∈R)(∀x∈Df)(x>A⇒|f(x)−L|<ϵ)

และเป็นลิมิตที่ −∞ ถ้า

(∀ϵ>0)(∃A∈R)(∀x∈Df)(x<A⇒|f(x)−L|<ϵ)

นิยามนี้บอกอะไร นิยามบอกว่า ถ้าเลือกย่านใกล้เคียง ϵ รอบลิมิต L ที่คาดไว้ (บนแกน y) จะหาจุด A บนแกน x ได้เสมอ ที่ทำให้สำหรับทุกจุด x ทางขวาของ A คือ x>A จะได้ |f(x) − L| < ϵ นั่นคือค่าของฟังก์ชันทุกค่าอยู่ห่างจากลิมิต L น้อยกว่า ϵ

พิจารณาฟังก์ชัน f(x) = (2/x) + 1 กราฟเป็นดังนี้:

กราฟของฟังก์ชัน f(x)=(2/x)+1

จะเห็นว่าเมื่อค่า x เข้าใกล้อนันต์ ค่าของฟังก์ชัน f(x) เข้าใกล้ 1 จึงเลือก L = 1 ต่อไปจะพิสูจน์ว่า L = 1 เป็นลิมิตของฟังก์ชันนี้ที่บวกอนันต์จริง ก่อนอื่นลองทดสอบดู เลือกเอปซิลอนค่าหนึ่ง เช่น ϵ=12 แล้วหา A ∈ ℝ ที่ทำให้สำหรับทุก x ที่มากกว่า A ค่าของฟังก์ชันอยู่ห่างจาก L น้อยกว่า ϵ ร่างลงในรูปได้ดังนี้:

กราฟของฟังก์ชัน f(x)=(2/x)+1 และ \epsilon

การที่ค่าของฟังก์ชัน f(x) อยู่ห่างจากจุด L น้อยกว่า ϵ หมายความว่าเส้นโค้งที่เป็นกราฟของฟังก์ชันอยู่ระหว่างเส้นสีแดงทั้งสอง ตอนนี้ต้องหาขอบเขต A บนแกน x ซึ่งตั้งแต่ขอบเขตนี้เป็นต้นไปเงื่อนไขนี้เป็นจริง ไม่จำเป็นต้องเป็นขอบเขตที่น้อยที่สุด จึงเลือก A = 6 ได้ เป็นต้น

กราฟของฟังก์ชัน f(x)=(2/x)+1 พร้อม \epsilon และจุด A

จะเห็นว่าหลังขอบเขต A เส้นโค้งที่เป็นกราฟอยู่ระหว่างเส้นสีแดงทั้งหมด ซึ่งแสดงระยะ ϵ จาก L อย่างไรก็ตาม ที่แสดงมานี้เป็นเพียงกรณี ϵ ค่าเดียว เพื่อพิสูจน์ว่า L = 1 เป็นลิมิตจริง ต้องพิสูจน์ได้สำหรับทุก ϵ > 0

ตอนนี้ต้องหาว่า A ค่าใดที่ทำให้ความสัมพันธ์ต่อไปนี้เป็นจริง:

x>A⇒|f(x)−L|<ϵ

เมื่อแทนค่าจะได้:

x>A⇒|(2x+1)−1|<ϵ

ตัด 1 ออกได้:

x>A⇒|2x|<ϵ

ต่อไปสมมติว่าพิจารณาเฉพาะ x ที่เป็นบวก (สนใจค่า x ที่เข้าใกล้บวกอนันต์) จึงเอาเครื่องหมายค่าสัมบูรณ์ออกได้:

x>A⇒2x<ϵ

คูณด้วย x:

x>A⇒2<x⋅ϵ

หารด้วย ϵ:

x>A⇒2ϵ<x

จากการจัดรูปพบว่า x ต้องมากกว่า 2/ϵ ดังนั้นถ้าเลือก A เป็นจำนวนใดก็ได้ที่มากกว่า 2/ϵ ก็จะได้ขอบเขตที่ต้องการ

ในการทดสอบข้างต้นเลือก ϵ=12 จึงควรเลือก A เป็นจำนวนที่มากกว่า 2/12=4 ซึ่งเราเลือก A = 6 จึงถูกต้อง

สารบัญ: ลิมิตของฟังก์ชัน, ลิมิตอนันต์ที่จุด, ลิมิตที่เป็นจำนวนจริงที่อนันต์, ลิมิตอนันต์ที่อนันต์, ลิมิตด้านเดียว, กฎของโลปีตาล