✖

กฎของโลปีตาล

กฎของโลปีตาล (L'Hôpital's rule) บางครั้งใช้หาลิมิตในรูปผลหารได้

นิยาม

เมื่อหาลิมิตของฟังก์ชันที่จุดหนึ่ง ภายใต้เงื่อนไขบางอย่างอาจใช้อนุพันธ์ช่วยได้ ให้ฟังก์ชันอยู่ในรูปผลหาร คือมีฟังก์ชัน f(x) และ g(x) และต้องการหาลิมิต

limx→x0f(x)g(x)

ถ้า limx→x0f(x)=limx→x0g(x)=0 ฟังก์ชันทั้งสองมีอนุพันธ์บนย่านใกล้เคียงหนึ่งของจุด x0 (ที่จุด x0 เองไม่จำเป็นต้องมี) และลิมิต

limx→x0f′(x)g′(x)

หาค่าได้ จะได้ความสัมพันธ์:

limx→x0f(x)g(x)=limx→x0f′(x)g′(x)

ถ้าลิมิต limx→x0f′(x)g′(x) หาค่าไม่ได้ ไม่ได้หมายความว่าลิมิต limx→x0f(x)g(x) หาค่าไม่ได้ด้วย ถ้าลิมิตของอนุพันธ์หาค่าไม่ได้ ต้องหาลิมิตเดิมที่ไม่มีอนุพันธ์ด้วยวิธีอื่น

ตัวอย่าง

  1. จงหาลิมิต

    limx→3x2−9x2−x−6

    ตัวอย่างนี้แก้ด้วยกฎของโลปีตาลได้หรือไม่ ขั้นแรกต้องตรวจสอบว่าลิมิตของฟังก์ชันทั้งสอง (ฟังก์ชันในตัวส่วนของเศษส่วนและฟังก์ชันในตัวเศษ) ที่จุด x0 = 3 เท่ากับศูนย์หรือไม่ ให้ f(x) = x2 − 9 และ g(x) = x2 − x − 6 ทั้งสองเป็นพหุนาม จึงเป็นฟังก์ชันต่อเนื่อง ลิมิตจึงเท่ากับค่าของฟังก์ชัน:

    f(3)=32−9=0g(3)=32−3−6=0

    เงื่อนไขแรกเป็นจริง สังเกตว่าหาลิมิตโดยแทน x ด้วย 3 ไม่ได้ เพราะฟังก์ชันทั้งหมดไม่ต่อเนื่องที่จุด x0 = 3 หรือกล่าวให้ชัดคือไม่มีค่าของฟังก์ชันที่จุดนั้นเลย (เพราะการหาค่าต้องหารด้วยศูนย์) ตอนนี้ลองใช้กฎของโลปีตาล โดยหาอนุพันธ์ของฟังก์ชันทั้งสอง ระวัง ไม่ได้ใช้สูตรอนุพันธ์ของผลหาร แต่หาอนุพันธ์ของฟังก์ชันในตัวเศษและฟังก์ชันในตัวส่วนแยกกัน จะได้:

    f′(x)=2xg′(x)=2x−1

    แทนที่จะหาลิมิตเดิม จึงหาลิมิตต่อไปนี้แทนได้:

    limx→32x2x−1

    ฟังก์ชันนี้ต่อเนื่องที่จุด x0 = 3 จึงแทน x ด้วย 3 และหาค่าของฟังก์ชันได้เลย:

    limx→32x2x−1=2×32×3−1=65

    จะเห็นว่าลิมิตของฟังก์ชันนี้หาค่าได้ ลิมิต limx→3x2−9x2−x−6 จึงหาค่าได้ด้วย และลิมิตทั้งสองเท่ากัน ดังนั้น:

    limx→3x2−9x2−x−6=limx→32x2x−1=65

  2. จงหาลิมิต

    limx→0xsin⁡x

    ที่จุด x0 = 0 เป็นอย่างไร ให้ f(x) = x และ g(x) = sin x อีกครั้ง จะได้ f(0) = 0 และ g(0) = 0 ได้ผลหาร 00 ฟังก์ชันไม่ต่อเนื่องที่จุดนี้ ลองใช้กฎของโลปีตาล หาอนุพันธ์ของฟังก์ชันทั้งสอง:

    f′(x)=1g′(x)=cos⁡x

    ได้อนุพันธ์ของฟังก์ชันแล้ว ลองหาลิมิต

    limx→01cos⁡x

    ที่จุด x0 = 0 เป็นอย่างไร เนื่องจาก cos(0) = 1 จะได้เศษส่วน 11=1 ฟังก์ชันต่อเนื่องที่จุด x0 = 0 ดังนั้น

    limx→01cos⁡x=11=1

    เนื่องจากลิมิตนี้หาค่าได้ ลิมิต limx→0xsin⁡x จึงหาค่าได้ด้วย และลิมิตทั้งสองเท่ากัน จะได้

    limx→0xsin⁡x=1

สารบัญ: ลิมิตของฟังก์ชัน, ลิมิตอนันต์ที่จุด, ลิมิตที่เป็นจำนวนจริงที่อนันต์, ลิมิตอนันต์ที่อนันต์, ลิมิตด้านเดียว, กฎของโลปีตาล