กฎของโลปีตาล
กฎของโลปีตาล (L'Hôpital's rule) บางครั้งใช้หาลิมิตในรูปผลหารได้
นิยาม
เมื่อหาลิมิตของฟังก์ชันที่จุดหนึ่ง ภายใต้เงื่อนไขบางอย่างอาจใช้อนุพันธ์ช่วยได้ ให้ฟังก์ชันอยู่ในรูปผลหาร คือมีฟังก์ชัน f(x) และ g(x) และต้องการหาลิมิต
ถ้า
หาค่าได้ จะได้ความสัมพันธ์:
ถ้าลิมิต
ตัวอย่าง
-
จงหาลิมิต
ตัวอย่างนี้แก้ด้วยกฎของโลปีตาลได้หรือไม่ ขั้นแรกต้องตรวจสอบว่าลิมิตของฟังก์ชันทั้งสอง (ฟังก์ชันในตัวส่วนของเศษส่วนและฟังก์ชันในตัวเศษ) ที่จุด x0 = 3 เท่ากับศูนย์หรือไม่ ให้ f(x) = x2 − 9 และ g(x) = x2 − x − 6 ทั้งสองเป็นพหุนาม จึงเป็นฟังก์ชันต่อเนื่อง ลิมิตจึงเท่ากับค่าของฟังก์ชัน:
เงื่อนไขแรกเป็นจริง สังเกตว่าหาลิมิตโดยแทน x ด้วย 3 ไม่ได้ เพราะฟังก์ชันทั้งหมดไม่ต่อเนื่องที่จุด x0 = 3 หรือกล่าวให้ชัดคือไม่มีค่าของฟังก์ชันที่จุดนั้นเลย (เพราะการหาค่าต้องหารด้วยศูนย์) ตอนนี้ลองใช้กฎของโลปีตาล โดยหาอนุพันธ์ของฟังก์ชันทั้งสอง ระวัง ไม่ได้ใช้สูตรอนุพันธ์ของผลหาร แต่หาอนุพันธ์ของฟังก์ชันในตัวเศษและฟังก์ชันในตัวส่วนแยกกัน จะได้:
แทนที่จะหาลิมิตเดิม จึงหาลิมิตต่อไปนี้แทนได้:
ฟังก์ชันนี้ต่อเนื่องที่จุด x0 = 3 จึงแทน x ด้วย 3 และหาค่าของฟังก์ชันได้เลย:
จะเห็นว่าลิมิตของฟังก์ชันนี้หาค่าได้ ลิมิต
จึงหาค่าได้ด้วย และลิมิตทั้งสองเท่ากัน ดังนั้น: -
จงหาลิมิต
ที่จุด x0 = 0 เป็นอย่างไร ให้ f(x) = x และ g(x) = sin x อีกครั้ง จะได้ f(0) = 0 และ g(0) = 0 ได้ผลหาร
ฟังก์ชันไม่ต่อเนื่องที่จุดนี้ ลองใช้กฎของโลปีตาล หาอนุพันธ์ของฟังก์ชันทั้งสอง:ได้อนุพันธ์ของฟังก์ชันแล้ว ลองหาลิมิต
ที่จุด x0 = 0 เป็นอย่างไร เนื่องจาก cos(0) = 1 จะได้เศษส่วน
ฟังก์ชันต่อเนื่องที่จุด x0 = 0 ดังนั้นเนื่องจากลิมิตนี้หาค่าได้ ลิมิต
จึงหาค่าได้ด้วย และลิมิตทั้งสองเท่ากัน จะได้
สารบัญ: ลิมิตของฟังก์ชัน, ลิมิตอนันต์ที่จุด, ลิมิตที่เป็นจำนวนจริงที่อนันต์, ลิมิตอนันต์ที่อนันต์, ลิมิตด้านเดียว, กฎของโลปีตาล