ลิมิตด้านเดียว
โดยทั่วไปจะหาลิมิตสองด้าน คือหาว่าค่าของฟังก์ชันเข้าใกล้ค่าใดเมื่อเข้าใกล้จุดทั้งจากทางซ้ายและทางขวา แต่ก็หาเพียงลิมิตด้านเดียว (one-sided limit) ได้ คือเฉพาะจากทางซ้ายหรือเฉพาะจากทางขวา
ลิมิตซ้ายและลิมิตขวา
ให้ฟังก์ชัน f(x) และจุด x0 ที่ต้องการหาลิมิต โดยปกติจะเขียนว่า:
แต่อาจเข้าใกล้จุด x0 จากด้านใดด้านหนึ่งเท่านั้น คือจากทางซ้ายหรือจากทางขวา เขียนด้วยเครื่องหมายลบและบวกที่ตัวยก ดังนั้น “x เข้าใกล้ 7 จากทางซ้าย” และ “x เข้าใกล้ 10 จากทางขวา” เขียนได้ดังนี้:
นิยามปรับได้ง่าย ๆ โดยแทนที่จะใช้ย่านใกล้เคียงทั้งหมดของจุดลิมิต ให้ใช้เพียงย่านใกล้เคียงด้านซ้ายหรือด้านขวา นิยามของลิมิตขวาที่ปรับแล้วคือ:
สังเกตว่าในประโยคเงื่อนไขพิจารณาเฉพาะ x ที่มากกว่า x0 คือ x ที่อยู่ทางขวาของจำนวน x0 บนเส้นจำนวน นิยามของลิมิตซ้ายคือ:
โดยทั่วไปลิมิตซ้ายและลิมิตขวาไม่จำเป็นต้องเท่ากัน อาจเกิดได้หลายกรณี คือฟังก์ชันมีทั้งลิมิตซ้ายและลิมิตขวาที่จุดนั้น ฟังก์ชันมีลิมิตเพียงด้านเดียว หรือไม่มีลิมิตทั้งสองด้านเลย
ฟังก์ชัน f มีลิมิตที่จุด x0 ก็ต่อเมื่อมีลิมิตซ้ายและลิมิตขวาที่จุดนี้ และลิมิตทั้งสองเท่ากัน ถ้ามีลิมิตด้านเดียวทั้งสองด้านแต่มีค่าต่างกัน ฟังก์ชันจะไม่มีลิมิตที่จุดนั้น มีเพียงลิมิตด้านเดียว
ลองแสดงทั้งหมดนี้ด้วยฟังก์ชันง่าย ๆ f(x) = 1/x กราฟเป็นดังนี้:
กรณีที่ง่ายมากคือลิมิตเมื่อ x เข้าใกล้ 1 ที่จุด 1 ฟังก์ชันต่อเนื่อง นิยาม และเป็นตัวอย่างที่ดีในทุกด้าน ทั้งจากทางซ้ายและทางขวาค่าของฟังก์ชันเข้าใกล้ 1 ลิมิตจึงเท่ากับ 1 แต่ถ้าต้องการหาลิมิตเมื่อ x เข้าใกล้ศูนย์ล่ะ
ตัวอย่างนี้น่าสนใจกว่า สังเกตว่ากำลังหาลิมิตที่จุดซึ่งไม่อยู่ในโดเมนของฟังก์ชัน ถ้าแทนค่าศูนย์ในฟังก์ชัน จะได้นิพจน์ที่ไม่มีความหมาย (หารด้วยศูนย์ไม่ได้) แต่ไม่เป็นปัญหาเลย เพราะนิยามกล่าวถึงจุดลิมิต และศูนย์เป็นจุดลิมิตของโดเมน เนื่องจากในทุกย่านใกล้เคียงของศูนย์มีสมาชิกของโดเมนของฟังก์ชันอยู่
เมื่อดูกราฟและเข้าใกล้ศูนย์จากทางซ้าย จะเห็นว่าค่าของฟังก์ชันลดลงเรื่อย ๆ ตัวอย่างเช่น:
ถ้าเลือกจำนวนลบที่ “ใกล้” ศูนย์มาก เช่น −0.000 001 ค่าของฟังก์ชันจะเป็นจำนวนที่ “น้อยมาก” คือ −1,000,000
ยิ่งเข้าใกล้ศูนย์จากทางซ้าย ค่าของฟังก์ชันยิ่งเข้าใกล้ลบอนันต์ ในทางกลับกัน เมื่อเข้าใกล้ศูนย์จากทางขวา ค่าของฟังก์ชันจะเพิ่มขึ้น ยิ่งเข้าใกล้ศูนย์จากทางขวา ค่าของฟังก์ชันยิ่งเข้าใกล้อนันต์ จะสรุปอย่างไร สรุปง่าย ๆ ว่าฟังก์ชันไม่มีลิมิตที่จุดศูนย์ มีเพียงลิมิตด้านเดียวสองค่าที่ต่างกัน:
สารบัญ: ลิมิตของฟังก์ชัน, ลิมิตอนันต์ที่จุด, ลิมิตที่เป็นจำนวนจริงที่อนันต์, ลิมิตอนันต์ที่อนันต์, ลิมิตด้านเดียว, กฎของโลปีตาล