การคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม
ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) แฝงอยู่ในราคาของเกือบทุกอย่างที่ซื้อ ร้านค้าเก็บภาษีนี้จากผู้ซื้อตอนจ่ายเงินแล้วนำส่งรัฐ ในประเทศไทยภาษีมูลค่าเพิ่มมีอัตราเดียวคือ 7% ใช้กับสินค้าและบริการส่วนใหญ่ เช่น เสื้อผ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า อาหารในร้านอาหาร ค่าไฟฟ้า หรือค่าซ่อมรถ สินค้าบางอย่างได้รับการยกเว้น เช่น ผักผลไม้สดและเนื้อสัตว์ที่ยังไม่แปรรูป หนังสือ หรือค่าเล่าเรียน
สิ่งสำคัญคือภาษีมูลค่าเพิ่มคิดจากอะไร คิดจากราคาก่อนภาษีเสมอ นอกนั้นก็เป็นการคิดร้อยละตามปกติ
ราคารวม VAT
เราเล็งจักรยานคันหนึ่งไว้ ราคา 10,000 บาทก่อน VAT ต้องจ่ายที่ร้านเท่าใด นำ 7% ของราคาก่อน VAT ไปบวกกับราคานั้น เริ่มจากหาภาษีก่อน:
นำภาษีไปบวกกับราคาก่อน VAT:
จักรยานราคา 10,700 บาท โดย 700 บาทในนั้นเป็นของรัฐ
คิดครั้งเดียวก็ได้ ราคาก่อน VAT คิดเป็น 100% บวกเพิ่ม 7% จึงจ่าย 100% + 7% = 107% ของราคาก่อน VAT และ 107% ของจำนวนใดก็หาได้ง่าย ๆ โดยคูณจำนวนนั้นด้วย 1.07:
โดยทั่วไปจึงได้ว่า
และสำหรับอัตราภาษีอื่นก็คูณด้วยตัวเลขที่สอดคล้องกัน เช่น อัตรา 10% คูณด้วย 1.10
ราคาก่อน VAT
ทีนี้ลองคิดย้อนกลับ ป้ายราคาเขียนว่า 10,700 บาทรวม VAT และต้องการรู้ว่าราคาก่อนภาษีเป็นเท่าใด ช่างน่าลองเหลือเกิน แค่หัก 7% ออก คือคิด 93% ของราคา ลองดู:
ได้ 9,951 บาท แต่เรารู้ว่าจักรยานราคาก่อน VAT 10,000 บาท ผิดแล้ว
ข้อผิดพลาดอยู่ที่ 7% คิดจากราคาก่อนภาษี ไม่ใช่จากราคารวมภาษี ราคารวม VAT สูงกว่าราคาก่อน VAT ดังนั้น 7% ของราคารวม VAT จึงมากกว่าภาษีที่บวกเข้าไปในราคา:
แถบบนแสดงราคาก่อน VAT (สีน้ำเงิน) และภาษีที่บวกเพิ่ม (สีแดง) แถบล่างยาวเท่ากันและแทนราคารวม VAT แต่ครั้งนี้ถือว่าราคานี้ทั้งหมดเป็น 100% ส่วน 7% สีส้มของแถบนี้ยาวกว่าภาษีสีแดง จึงหักออกไปมากเกินไป
วิธีที่ถูกต้องเป็นการทำย้อนกลับของการหาราคารวม VAT ราคารวม VAT คิดเป็น 107% ของราคาก่อน VAT จึงนำราคารวม VAT ไปหารด้วย 1.07 แทนการคูณ:
โดยทั่วไป:
ภาษีที่แฝงอยู่ในราคาหาได้โดยการลบ:
สังเกตอีกเรื่องหนึ่ง 700 บาทเป็นเพียงประมาณ 6.54% ของราคารวม VAT แม้ภาษีจะมีอัตรา 7% แต่คิดเป็นส่วนที่น้อยกว่านั้นของราคาที่จ่ายจริง
ตัวอย่างการซื้อของ
ไปซื้อของใช้ในบ้านที่ร้านสะดวกซื้อ และจ่ายเงินไป 535 บาทซึ่งรวม VAT 7% แล้ว ของที่ซื้อมาราคาก่อน VAT เท่าใด และในนั้นเป็นภาษีเท่าใด
เงิน 535 บาทที่จ่ายไปคิดเป็น 107% ของราคาก่อน VAT จึงนำไปหารด้วย 1.07:
ราคาก่อน VAT คือ 500 บาท ภาษีคือผลต่างของราคาทั้งสอง:
จากการซื้อของครั้งนี้ รัฐได้ไป 35 บาท ตรวจคำตอบได้ดังนี้ 7% ของ 500 คือ 0.07 × 500 = 35 ถูกต้อง
เครื่องคิดเลข
ให้เครื่องคิดเลขช่วยหาราคาก่อน VAT ได้ที่นี่ ใส่ราคารวม VAT และอัตราภาษี ซึ่งในประเทศไทยคือ 7
ดูเพิ่มเติม
สารบัญ: การคิดคำนวณเกี่ยวกับร้อยละ, ต่อพัน, การคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม, ส่วนลดซ้อนส่วนลด