Paradoks Simpson

Paradoks Simpson ialah paradoks statistik yang dinamakan sempena seorang ahli statistik British. Paradoks ini berlaku apabila kita mempunyai dua subjek, dan salah satu daripadanya lebih berjaya dalam semua pemerhatian, tetapi dalam jumlah keseluruhan subjek yang kedua pula lebih berjaya.

Contoh

Terdapat dua orang pelajar di dua sekolah yang berbeza dan mereka belajar dalam dua bidang yang berbeza. Kita namakan mereka Siti dan Wei Jie. Kedua-duanya menduduki dua ujian dalam mata pelajaran masing-masing sepanjang satu semester. Kadar kejayaan Siti dalam ujian pertama ialah 30% dan dalam ujian kedua 100%. Kadar kejayaan Wei Jie dalam ujian pertama ialah 25% dan dalam ujian kedua 75%.

Nampaknya Siti pelajar yang lebih berjaya. Tetapi jika kita menambah bilangan soalan yang dijawab dengan betul, keadaannya mungkin berbeza. Inti masalahnya ialah Siti dan Wei Jie menduduki ujian yang berbeza kerana mereka bersekolah di sekolah yang berbeza.

Dalam ujian pertama, Siti mungkin menjawab 3 daripada 10 soalan dengan betul (kadar kejayaan 30%), kemudian 2 daripada 2 soalan (100%). Jadi, kesemuanya dia menjawab 5 daripada 12 soalan dengan betul. Wei Jie pula mungkin menjawab 1 daripada 4 (25%), kemudian 6 daripada 8 soalan (75%). Jadi, kesemuanya dia menjawab 7 daripada 12 soalan. Dari sudut ini, Wei Jie pula yang lebih berjaya.

Paradoks Simpson agak biasa dan tiada apa-apa yang sukar difahami tentangnya. Paradoks ini dinamakan sempena Edward H. Simpson, orang pertama yang menghuraikan fenomena ini dengan teliti. Sudah tentu, contoh paradoks ini telah muncul lebih awal lagi.